VLC for Mobile, czyli muzyka na naszym iPhonie bez iTunes

 

Telefony firmy Apple to z punktu widzenia dostępności najbardziej przyjazne urządzenia tego typu dla niewidomych użytkowników. Gdy jednak posłuchać tych, którzy mają coś przeciw urządzeniom z nadgryzionym jabłkiem w logo, niemalże zawsze pada jeden argument, który zbić jest bardzo ciężko: iOS jest strasznie zamknięty, a do umieszczenia muzyki w pamięci telefonu konieczny jest program iTunes.

Rzeczywiście, tak jest. iPhone po podłączeniu do naszego komputera nie zachowuje się jak przenośny dysk i nie możemy po prostu skopiować naszych ulubionych plików audio czy wideo do jego pamięci. Zamiast tego musimy zainstalować iTunes, stworzyć bibliotekę, dodać do niej muzykę, a następnie dokonać synchronizacji. Dzieje się tak, ponieważ Apple dane dla każdego programu trzyma w oddzielnym obszarze swojej pamięci, a ze względu na kwestie nie tyle techniczne, co raczej związane z prawami autorskimi, muzyka jest tu pod szczególnym nadzorem i nie możemy sobie nią swobodnie żonglować. Na całe szczęście są programy, które pozwalają w nieco wygodniejszy sposób zasilać muzyką naszego iPhona, iPoda czy iPada.

VLC for Mobile

Przykładem takiego programu jest odtwarzacz VLC, który jest z pewnością znany części czytelników Tyfloświata z komputerów PC. O ile w systemie Windows dostępność tej aplikacji pozostawia sporo do życzenia, o tyle w systemie iOS jest ona całkiem dostępna i może nam posłużyć jako odtwarzacz muzyki ze swoją własną biblioteką. W tym miejscu muszę dodać, że ze względu na separację danych poszczególnych aplikacji, odsłuchiwanie naszej muzyki, którą zsynchronizowaliśmy wcześniej przez iTunes, nie jest możliwe za pomocą VLC. Obowiązuje tu prosta zasada „albo, albo”. Albo decydujemy się na VLC, albo pozostajemy w świecie playlist i iTunes.

Jak to działa?

Naszą przygodę zaczynamy od pobrania programu VLC For Mobile ze sklepu AppStore.

Po bezpłatnej instalacji stukamy dwukrotnie w zlokalizowany w lewym, górnym rogu ekranu przycisk „Otwórz boczne menu VLC”. Następnie odszukujemy i dwukrotnie stukamy w przycisk „Wifi Up”, który po tej operacji zmieni się w „Wifi Up On”. Na ekranie pojawi się adres IP naszego iPhona, np. http://192.168.1.5, alternatywnie będzie to adres domenowy w postaci http://nazwa-naszego-iphona.local.

Teraz wystarczy już tylko otworzyć ten adres w przeglądarce internetowej uruchomionej na komputerze, z którego będziemy chcieli wgrywać muzykę do naszego urządzenia. Uwaga, telefon i komputer muszą znajdować się w tej samej sieci lokalnej.

Strona pozwalająca na wgrywanie materiałów multimedialnych jest bardzo prosta i intuicyjna. Interesuje nas tak naprawdę jeden przycisk opisany jako „Przeglądaj”, dzięki któremu możemy wybrać jeden lub więcej plików, które chcemy przesłać. W momencie rozpoczynania transferu warto upewnić się, że urządzenie jest odblokowane, a aplikacja VLC jest aktualnie uruchomiona, telefon wykrywając aktywne transfery nie pozwoli na zablokowanie ekranu czy uśpienie programu zanim nie zostaną one zakończone, ale o prawidłowe początkowe stadium tej operacji musimy zadbać osobiście.

Strona wyposażona jest w interaktywny pasek postępu, odczytywany np. przez duet Firefox + NVDA, tak więc informację o tym, jak miewa się transmisja naszych plików możemy otrzymywać na bieżąco. Problemem jest to, że wysłane pliki nie pojawiają się od razu na liście zlokalizowanej poniżej paska, jedynym remedium na ten stan rzeczy jest odświeżenie strony przez klawisz F5, należy jednak pamiętać, aby nie robić tego w trakcie transmisji.

Co jeszcze potrafi VLC For Mobile?

 

Całkiem sporo, a dla nas jedną z ciekawszych funkcji jest możliwość grupowania naszych zbiorów w foldery, będące jednocześnie playlistami, które mogą być w całości odtwarzane przez VLC. Możemy także np. pliki umieszczone w naszej muzycznej bibliotece eksportować do innych programów w tym maila, odtwarzać strumienie internetowe czy pliki udostępnione w naszej sieci lokalnej. VLC For Mobile daje sporo możliwości, a w historii tego programu bywało już tak, że ich część na tyle nie podobała się Apple, że aplikacja przez pewien czas była nieobecna w Appstore. Na szczęście taki stan rzeczy mamy już za sobą i od jakiegoś czasu możemy cieszyć się alternatywnym dla programu Muzyka odtwarzaczem.

Na zakończenie

Oczywiście doskonale zdaję sobie sprawę, że opisywana tu metoda jest swego rodzaju obejściem. Nie dotarliśmy jeszcze w historii firmy z Cupertino do momentu, w którym będziemy mogli podłączyć nasze urządzenie do komputera, skopiować, co tylko chcemy, i odtworzyć w dowolnie wybrany przez siebie sposób. Powiem więcej, nie jestem pewien, czy w ogóle kiedyś do takiego momentu dojdziemy. Fakt pozostaje jednak faktem, że VLC może być dla części użytkowników nadgryzionego systemu ciekawą alternatywą w stosunku do iTunes, a ja po prostu zachęcam by dać tej aplikacji szansę – tym bardziej, że dzięki niej możemy odtwarzać zarówno pliki audio, jak i wideo. Miłego konsumowania cyfrowych treści!

Michał Dziwisz

Makijaż bez lusterka

 

Poniższy artykuł, odbiegający nieco od głównego nurtu Tyfloświata, adresuję do czytelniczek, chociaż, jeśli zainteresuje on panów, to oczywiście nic nie stoi na przeszkodzie, aby go przeczytali. Chciałabym pokazać w nim, że wykonanie codziennego, odświeżającego makijażu przez osobę niewidomą lub słabowidzącą jest możliwe i wygląda dobrze, a nawet bardzo dobrze. Przyznam się, że sama nie chciałam w to wierzyć, ale uwierzyłam, gdy spróbowałam. Jestem osobą całkowicie niewidomą. Moje malowanie ograniczało się do podkładu i bezbarwnej szminki

Jak to się zaczęło?

Któregoś dnia, przeglądając skrzynkę pocztową z mailami, natrafiłam na zaproszenie na dwudniowe warsztaty grupowe z wizażu, organizowane przez Fundację Instytut Rozwoju Regionalnego. Przeczytałam. Pomyślałam, że to nie dla mnie; nie dam rady się nauczyć, no i wreszcie, po co mam się malować. A jak mi nie wyjdzie i będę wyglądać gorzej niż normalnie (bez makijażu)? Jeśli mi nie wyjdzie, to wszyscy zwrócą na to uwagę i albo nie powiedzą nic, albo odpowiednio skomentują, że to pewnie dlatego mi się nie udało, że nie widzę i nie jestem w stanie, co jest rzeczą naturalną, ocenić swojego wyglądu i efektu swoich działań. Dodatkowo moją niechęć spotęgowała informacja, że podczas warsztatów będzie kręcony film. „To już zupełnie nie wchodzi w grę. – pomyślałam – Ktoś jeszcze będzie podglądał kamerą, jak się pacykuję? Nie ma co!” Wobec powyższego postanowiłam przejść nad tematem do porządku dziennego. Okazało się jednak, że los chciał inaczej. Pod koniec ubiegłego roku zadzwonił do mnie pracownik oddziału warszawskiego FIRR z informacją, że są jeszcze wolne miejsca na styczniowe warsztaty z wizażu i zaprosił mnie do udziału. Kiedy zaczęłam tłumaczyć, że nie bardzo jestem zainteresowana tematem i że nie bardzo wierzę w skuteczność takich warsztatów, usłyszałam, że trzeba próbować nowych rzeczy, że nie warto się zamykać na nowe i wreszcie, że nie mam nic do stracenia, a jeżeli nie spróbuję, to nie będę wiedziała. Pomyślałam, że istotnie nic mi się nie stanie, jeżeli spróbuję, tak dla zabawy, z ciekawości. I się zapisałam…

Nadszedł dzień warsztatów

Stary rok szybko się skończył i nadszedł nowy, a wraz z nim weekend z makijażem. Stawiłam się, więc w warszawskim oddziale FIRR, 09 stycznia o godz. 10:00. W grupie było sześć pań, w różnym wieku, w tym dwie osoby zupełnie niewidome, a reszta słabowidząca. Naszą prowadzącą była p. Anna Dławichowska. Na początku czułam się niepewnie, ale gdy okazało się, że nasza instruktorka jest przemiłą, kompetentną osobą, która potrafi nawiązać kontakt z grupą, nieco się rozluźniłam i nawet zapomniałam o krążącym po sali operatorze kamery filmowej.

Wiarygodny instruktor

Warsztaty, jak to zwykle bywa, rozpoczęły się od przedstawienia się wszystkich uczestników oraz określenia ich oczekiwań wobec zajęć. Okazało się, że są wśród nas osoby, które się malują codziennie, niektóre czasami, a niektóre wcale nie lub w minimalnym stopniu. Ale najbardziej ujęła mnie opowieść samej instruktorki Ani (wszyscy przeszliśmy w grupie na „Ty”). Okazało się, że jeszcze dwa lata temu Ania nie malowała się w ogóle, ale w wyniku różnych okoliczności życiowych, zaczęła się interesować kreowaniem wizerunku, czyli między innymi makijażem. Wtedy pomyślałam sobie: o, to podobnie jak ja. Nie maluje się prawie w ogóle, a nawet lepiej, bo nie malowała się wcale, a zaczęła się malować, a teraz stoi tu przed nami i jest naszym instruktorem. Może się jednak da? Wiarę wzmocniło we mnie to, że Ania interesowała się nie tylko samym wizażem, ale również tym, jak przekazać tę umiejętność osobom niewidomym czy słabowidzącym. Ania obejrzała wiele filmów i programów telewizyjnych na ten temat, mało tego, sama trenowała nakładanie makijażu bez patrzenia w lusterko. Wtedy powiedziałam sobie: to jest to! Będzie coś z tego!

 

Co składa się na nasz wizerunek?

 

Zajęcia rozpoczęliśmy od kilku słów na temat naszego wyglądu. To jak najbardziej zrozumiałe, że każda z nas chce wyglądać dobrze. Możemy to osiągnąć nie tylko dobierając odzież odpowiednio do naszej sylwetki, jak również pod względem kolorystycznym do naszej cery, ale jak się okazuje, możemy też zmienić nasz wygląd poprzez zastosowanie kosmetyków. Zmieniając nasz wizerunek, przekazujemy otoczeniu konkretne informacje: jestem atrakcyjna, wyglądam pięknie, nie chcę się wyróżniać z otoczenia, mam zły dzień. Wszystko to zależy od tego, jak się ubierzemy i umalujemy. Delikatny makijaż, na co dzień i mocniejszy na wieczorne wyjście, ponieważ wtedy światło jest inne i inaczej nas widać. Ale kreowanie naszego wizerunku to nie tylko informacja dla innych, ale również sposób na poprawienie sobie humoru czy ukrycie zmęczenia. Poprzez zmianę wizerunku działamy nie tylko na innych, ale również  na siebie, na własną psychikę. Pracując nad wizerunkiem możemy stawać się odrobinę inne niż zwykle.

Jak dobrać kosmetyki?

Żeby nasz makijaż wyglądał ładnie, najpierw należy zadbać o prawidłowy dobór kosmetyków. Przy doborze kosmetyków należy zwrócić uwagę na kolor oraz ich konsystencję, dostosować je do rodzaju własnej cery i sprawdzić, czy nas nie uczulają. Jeśli chodzi o kremy, to dobieramy je do rodzaju skóry. Każda z nas wie mniej więcej, czy ma tłustą cerę, czy suchą, umie też zaobserwować, czy lepiej czuje się stosując kremy gęste i ciężkie, czy te lżejsze. Jeśli natomiast chodzi o dobór podkładu, cieni do powiek, różu oraz bronzera, to wymagana będzie pomoc osoby widzącej, np. wizażystki w drogerii. Ogólnie rzecz biorąc chodzi o to, aby kolor kosmetyku nie odcinał się od barwy naszej skóry. Jeśli zaś chodzi o konsystencję, to same musimy sprawdzić, jaka konsystencja, na przykład podkładu, nam odpowiada, czy wolimy kosmetyki w kamieniu, czy w proszku. Nie bez znaczenia jest także opakowanie kosmetyku. Musimy sprawdzić, czy łatwiej nam korzystać z kosmetyku w tubie, butelce bez dozownika, czy też z dozownikiem. To akurat nie jest trudne, bo można to wszystko przetestować rękami.

Przyszła pora na testowanie

Gdy już sobie tak odrobinę pogwarzyłyśmy o wizerunku i kosmetykach, Ania powiedziała, że przyszłyśmy na te warsztaty, aby się pobrudzić i dobrze bawić. Każda z nas dostała foliowy fartuszek, podobny do tych, z którymi mamy do czynienia np. w zakładzie fryzjerskim i dalejże się mazać! Na pierwszy ogień poszły podkłady. Miałyśmy kilka do wyboru. Jeden był w tubie i był bardzo rzadki, nie bardzo mogłam go wyczuć palcami na twarzy. Nie wiedziałam gdzie go nałożyłam, a gdzie trzeba było jeszcze dodać. Drugi, nieco gęstszy, w szklanej butelce, z korkiem. Chociaż lepiej się rozprowadzał, to jednak za dużo wylewało się go na palce, a co za tym idzie, za dużo go miałam na sobie. Dla mnie najlepszy okazał się trzeci rodzaj, gęsty, w buteleczce z dozownikiem. Zaleta jest taka, że łatwo się rozprowadzał, był wyczuwalny palcami i można go było łatwo odmierzyć. Następnie wzięłyśmy się za pudry. Miałyśmy do dyspozycji pudry w proszku i w kamieniu. Nasze testy wykazały, że lepsze są kosmetyki w kamieniu, ponieważ są bardziej trwałe, a poza tym łatwiej nad nimi zapanować. Puder w proszku jest bardzo drobniutki i sypki, co może spowodować, że całe się nim posypiemy, a przecież nie o to nam chodzi. Z tego samego powodu lepsze są cienie do powiek, cienie i róże. Jeśli chodzi zaś o szminki, to wygodniejsze w użyciu są szminki w formie kredki. Łatwiej je rozprowadzić na ustach, są twardsze i nie trzeba wtedy używać kredki konturówki oraz szminki. Dwa w jednym, taniej i więcej miejsca w naszej torebce lub kosmetyczce.

W jakiej kolejności ten makijaż?

Wiemy już, jakie kosmetyki są nam potrzebne do upiększenia. Na oczyszczoną żelem lub mleczkiem twarz nakładamy krem, następnie podkład, puder, ewentualnie róż, bronzer, cienie i na koniec szminkę. Jak widać z makijażem jest trochę roboty i na początku będzie nam to zajmowało sporo czasu. Zanim dojdziemy do wprawy, dajmy sobie na start 15 minut, potem będzie już lepiej i spokojnie zmieścimy się w 5 minutach. Makijaż odświeżający przed wyjściem zajmie nam dosłownie chwilę. Warto zauważyć, że niewidoma ma wygodnie. Może wykonać go wszędzie, bo przecież lusterka nie potrzebuje.

Jak to zrobić?

Wiemy już, co po czym. To bardzo ważne, ale nie mniej ważne jest, aby wiedzieć jak. Domyślam się, że z umyciem twarzy żadna z nas nie będzie miała kłopotu. Przystąpmy tedy do opisywania, który kosmetyk jak i gdzie nakładamy. Pierwszą i najważniejszą zasadą w makijażu jest im mniej, tym lepiej. Chodzi tu o to, aby nakładać cienkie warstwy kosmetyków, aby nasz makijaż był subtelny, abyśmy wyglądały świeżo, a nie miały wytapetowanej twarzy

Krem. Nakładamy go kolistymi ruchami palców lub wklepujemy w policzki, brodę i nos. Gdy wyczujemy, że jest równo nałożony i jego warstwa jest cienka, to wtedy czekamy chwilkę, aż się wchłonie.

Teraz przyszła pora na podkład. Jak już wspomniałam, najlepszy według mnie jest taki z dozownikiem. Jedno naciśnięcie powinno wystarczyć na policzki, a drugie na nos i czoło. Podkład nakładamy na całą twarz: policzki, nos, czoło i skronie do linii włosów, a także na szyję, ale niewiele. Wyciskamy go na palce dłoni i równomiernymi, kolistymi ruchami rozprowadzamy po twarzy, nie odrywając od niej palców, aby móc wiedzieć, gdzie jest rozprowadzony i czy warstwa jest równa i w miarę cienka. Pod palcami powinniśmy czuć, że nasza twarz jest równa i gładka.

Następnie idzie puder. Do nakładania pudru używamy puszków do pudru lub pędzla. Puszek – jest to mała, puchata, okrągła poduszeczka, z jednej strony puszysta, a z drugiej gładka. Po gładkiej stronie znajduje się pętelka, w którą możemy wsunąć dwa palce, aby ją lepiej chwycić. Otwieramy pudełeczko z pudrem, bierzemy puszek do ręki, kładziemy puchatą stroną na puder, wsuwamy dwa palce w pętelkę i dociskamy go do pudru, jednocześnie wykonując nim drobne okrężne ruchy. W ten sposób puder wchodzi we włoski poduszeczki. Następnie podnosimy puszek i drobnymi ruchami wklepujemy puder w policzki, czoło, brodę i nos. Drobinki pudru przykleją się do podkładu, a jego nadmiar możemy delikatnie usunąć pędzlem lub papierową chusteczką. Jeśli nabieramy puder pędzlem, to opieramy go pionowo o puder tak, jakbyśmy go chcieli postawić, dociskamy, wykonując okrężne ruchy, a następnie strząsamy z niego nadmiar pudru poprzez delikatne uderzenie nim o puder, cały czas trzymając go w pozycji pionowej. Następnie nanosimy nim puder na policzki, nos oraz czoło. Po nałożeniu pudru usuwamy delikatnie jego nadmiar z twarzy. Uważam, że nakładanie pudru za pomocą puszka jest dużo łatwiejsze niż za pomocą pędzla, bo lepiej wyczuwamy pod ręką naszą twarz, a poza tym, nabiera się na niego mniej pudru, niż na pędzel. Jeśli chodzi o ilość okrężnych ruchów wykonywanych pędzlem lub puszkiem, to jest to sprawa indywidualna. Zależy od tego, ile chcemy nabrać kosmetyku. Tu trzeba poprosić kogoś o pomoc, aby spojrzał i ocenił rezultaty naszych działań. W naszym przypadku najlepiej jest, wybrać puder transparentny. Wtedy, jeśli będzie go nawet odrobinę za dużo, to nie będzie tak bardzo widoczny. Zawsze jednak należy pamiętać o usunięciu nadmiaru pudru ze skóry.

Następnym trikiem optycznym, jaki możemy zastosować, jest tak zwane konturowanie twarzy, czyli uwypuklanie policzków. Chociaż pragnę tu zaznaczyć, że nie w każdym przypadku jest to konieczne, ponieważ zależy od kształtu naszej twarzy. Jeśli wiemy, że mamy za mało wyraziste kości policzkowe, to można je uwypuklić. O co tu chodzi? Do konturowania twarzy używamy różu i bronzera. Róż jest jaśniejszy, a bronzer ciemniejszy. Do nakładania jednego i drugiego służy nam pędzel, ale już nie taki puchaty, jak do nakładania pudru. Zanim jednak zabierzemy się do konturowania, musimy wiedzieć, gdzie znajduje się najszersza i najbardziej wypukła część naszej kości policzkowej, ponieważ będzie ona dla nas bardzo ważnym punktem odniesienia. Gdy już to wiemy, to przy konturowaniu twarzy zasada jest taka, że róż nakładamy w kierunku od kości policzkowej do skroni, a bronzer z kolei od ucha do kości policzkowej. Innymi słowy: róż od nosa do skroni (zaczynamy od najszerszego miejsca kości policzkowej), a bronzer od ucha do nosa, ale pamiętamy, że kończymy na najgrubszym miejscu kości policzkowej. Efekt optyczny jest taki, że górna część kości policzkowej jest jaśniejsza, a dolna ciemniejsza. Gdy ktoś patrzy, to wydaje się mu, jakby to, co jest jaśniejsze było bardziej wypukłe, a to, co ciemniejsze, bardziej wklęsłe. Pragnę jeszcze raz podkreślić, że konturowanie twarzy nie jest wcale takie proste i jeśli ktoś nie potrzebuje, nie musi się męczyć.

Teraz przyszła pora na zrobienie oka. Tutaj sprawa wygląda następująco: położenie odpowiednio dobranego cienia na powieki nie jest trudne, bo nabieramy okrężnym ruchem palca cień i nakładamy go na górną i dolną powiekę, przesuwając palcem od kącika oka na zewnątrz. Jeśli zaś chodzi o nakładanie tuszu na rzęsy, to jest to trudniejsze, ale wykonalne. Tusz nakładamy przy pomocy maleńkiej okrągłej szczoteczki tak, jakbyśmy chciały wymodelować nasze rzęsy. Kolejnym sposobem malowania oka jest nakładanie kresek na powieki, ale tego nie polecam, bo to trudne i bez wzroku, moim zdaniem, nie do zrobienia.

Ostatnia sprawa to umalowanie ust., Jeśli ktoś wcześniej tego nie robił, to wymaga to pokazania przez osobę widzącą. Chodzi tu o to, że odpowiednio dobraną szminką, najpierw obrysowujemy kontur ust, a następnie wypełniamy je w środku. Muszę przyznać, że właśnie to, z całych warsztatów, okazało się dla mnie najtrudniejsze. Dzielnie ćwiczyłam przez cały pierwszy dzień.

Efekt ciężkiej pracy

Przyszła pora na podsumowanie. Zdobytą przez siebie wiedzę postanowiłam wykorzystać w praktyce i od razu, w poniedziałek umalowałam się do pracy. Czekałam na to, co powiedzą koleżanki. I usłyszałam: jak ładnie wyglądasz, ślicznie wyglądasz, sama się malowałaś? Miłe, prawda? Postanowiłam jeszcze zasięgnąć informacji na temat swojego wyglądu wśród przyjaciół. Rozmawiałam przez telefon ze swoją przyjaciółką z poza Warszawy i opowiadałam jej o warsztatach, Wykazała zainteresowanie. „Jeśli tobie się udało, to może i ja będę się w stanie nauczyć”. Usłyszałam w słuchawce telefonu. „Przyślij mi zdjęcie, to dam je do oceny mojej siostrzenicy”. Minęło parę dni, wysłałam zdjęcie. Dzwoni telefon. „Twoje zdjęcie jest świetne, a usta to masz pomalowane perfekcyjnie”. „Możesz wystawić na Facebooka”. I tak też zrobiłam, po paru dniach, na swoim profilu widziałam pozytywne komentarze i polubienia. Nie lubię się chwalić, ale piszę tu o tym po to, aby wykazać, że niewidoma dziewczyna czy dorosła kobieta jest w stanie wykonać codzienny, zwykły makijaż. To oczywiste, że będzie potrzebowała na początku pomocy.

Agnieszka Pelczarska

Stowarzyszenie nadawców serwisów audioinformacyjnych

 

Czytanie bywa niemożliwe nie tylko wtedy, gdy ma się problemy ze wzrokiem. Czasem nie potrafimy poskładać tekstu w sensowną całość nawet wtedy, gdy go dobrze widać. Są i tacy, którzy nie przewrócą strony książki, nie utrzymają w ręce gazety, nie obsłużą klawiatury komputera ani nawet ekranu dotykowego, są wreszcie osoby, które ze względu na związaną z podeszłym wiekiem utratę sprawności utraciły możliwość czytania. Jednak mimo tych trudności wszyscy chcemy mieć dostęp do książek, gazet czy szeroko rozumianych serwisów informacyjnych. Czytelnicy Tyfloświata zapewne znają Tyfloradio. Wielu słuchało także audycji Tyflopodcastu. Potrzeby, o których tu mówimy, dotyczą oczywiście ludzi na całym świecie, dlatego pragnę uwadze czytelników polecić stronę międzynarodowego stowarzyszenia nadawców serwisów informacyjnych w formacie audio (International Association of Audio Information Services) http://www.iaais.org

Organizacja powstała w roku 1977 jako stowarzyszenie nadawców amerykańskich. Następnie w roku 1999 przekształciła się w międzynarodowe stowarzyszenie. Obecnie do stowarzyszenia należą nadawcy z Australii, Japonii, Kanady, RPA, USA i Wielkiej Brytanii. Odpowiadając na pytania redakcji, prezes stowarzyszenia - Stuart Holland stwierdził, że sytuacją idealną byłoby, gdyby członkami organizacji stały się podmioty świadczące usługi informacyjne dla osób niemogących korzystać z druku na całym świecie. Misją stowarzyszenia jest tworzenie usług społecznych, polegających na umożliwianiu dostępu do informacji tym wszystkim, którzy z różnych powodów nie są w stanie skorzystać z nich za pośrednictwem druku. Pracownikami stacji radiowych należących do stowarzyszenia, są w większości wolontariusze. Czytają słuchaczom prasę, książki, ogłoszenia lokalne. Dostarczają wszelkiego rodzaju informacji – od lokalnej prognozy pogody czy informacji o programie telewizyjnym lokalnego nadawcy, po informacje o wydarzeniach, które mogłyby zainteresować słuchaczy ze względu na niepełnosprawność. Na stronie organizacji zainteresowani znajdą katalog nadawców wraz z odnośnikami do ich stron internetowych. W przypadku niektórych serwisów wymagana jest rejestracja. W procesie rejestracji zwykle należy udokumentować swoją niepełnosprawność. W USA do korzystania z omawianych tutaj usług mają prawo nie tylko osoby z dysfunkcją wzroku, lecz także wszyscy ci, których określa się tam jako „print disabled”, czyli osoby, które z powodu dowolnej niepełnosprawności nie są w stanie skorzystać z materiałów w postaci drukowanej. Programów stacji należących do stowarzyszenia można słuchać w sieci. Tu dobra wiadomość dla potencjalnych słuchaczy w Polsce: żadna ze stacji zarejestrowanych na stronie nie stosuje geoblockingu. Programy niektórych stacji dostępne są także za pośrednictwem satelitów. Wiele stacji w Stanach Zjednoczonych dostarcza swoim niepełnosprawnym słuchaczom specjalne odbiorniki, skonstruowane tak, by nawet osoba o bardzo ograniczonej sprawności mogła taki odbiornik obsłużyć. Ze swej strony polecamy czytelnikom uczącym się języka angielskiego, by zajrzeli na omawianą stronę internetową i skorzystali z dostępnych tam audycji radiowych. Sprawdzając dostępność serwisów, zauważyliśmy, że teksty są zazwyczaj czytane bardzo wyraźnie i z szybkością pozwalającą na słuchanie ze zrozumieniem osobom, które język angielski znają w stopniu średnio zaawansowanym.

Co daje nadawcom stowarzyszenie

Ponieważ stacje należące do stowarzyszenia to organizacje non-profit, bardzo ważną sprawą jest dla nich udzielanie sobie wszelkiej pomocy. Członkowie dzielą się nieodpłatnie wyprodukowanymi przez siebie programami, wspierają się w gromadzeniu funduszy na prowadzenie działalności, mają forum internetowe, na którym wymieniają się doświadczeniami dotyczącymi zarządzania, tworzenia programów czy wreszcie podnoszenia kwalifikacji.

A co dla nas

Przyglądając się rozwiązaniom zastosowanym w innych krajach, można zastanawiać się nad tym, czy nie byłoby dobre zastosowanie ich na naszym gruncie. Z własnego doświadczenia, wiele lat pracowałem z osobami starszymi i ciężko chorymi, wiem, że stacja radiowa proponująca słuchaczom rozbudowany serwis informacyjny oraz lekturę książek i prasy z pewnością byłaby potrzebna nie tylko osobom z dysfunkcją wzroku. Warto też, jak się wydaje, zastanowić się nad tym, czy nie należałoby rozszerzyć grupy osób, które mogą korzystać ze źródeł publikowanych w formatach dostępnych. Zawężanie tej grupy do osób z dysfunkcją wzroku w sposób paradoksalny szkodzi tym ostatnim. Kwestią otwartą pozostaje, czy i w jaki sposób lokalni nadawcy mogą skorzystać z międzynarodowej współpracy i wymiany tworzonych przez siebie treści, ale na to pytanie muszą odpowiedzieć oni sami.

Damian Przybyła

ADAPTER.PL - Pierwsze VoD na świecie dla tych, którzy nie widzą i nie słyszą

— CHCEMY, ŻEBY KINEM MOGLI CIESZYĆ SIĘ WSZYSCY, TAKŻE NIEWIDOMI I NIESŁYSZĄCY ODBIORCY

— mówi Justyna Mańkowska wiceprezes Fundacji Katarynka.

W tej chwili polskie kina są praktycznie niedostępne dla niewidomych i niesłyszących widzów. Kinomani z dysfunkcją słuchu i wzroku mogą cieszyć się filmami tylko podczas zamkniętych pokazów. Osoby głuche nie znają polskiej sztuki filmowej, bo polskie filmy nie posiadają napisów lub migacza.

Dlaczego nie chodzę do kina?

Festiwal, który mnie interesuje jest na drugim krańcu Polski. Ciężko bez opiekuna dostać mi się na miejsce. Nie mam pieniędzy. Film nie ma audiodeskrypcji – odpowiadali niewidomi.

Jednocześnie bardzo wielu z nich ma dostęp do Internetu — według danych GUS dostęp do sieci w 2013 roku miało 70% gospodarstw domowych. To znaczy, że spośród ok. 2 milionów osób z dysfunkcją słuchu i wzroku w Polsce, filmy w Internecie może oglądać pewnie około miliona z nich.

3 lata przygotowań, 2 lata działalności

ADAPTER.PL — od 2014 roku funkcjonuje specjalny serwis VoD z filmami dostosowanymi dla osób z dysfunkcjami sensorycznymi. Portal stworzyła wrocławska Fundacja na Rzecz Rozwoju Audiodeskrypcji KATARYNKA.Wydarzenie specjalne - Popiół i diament

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

PIERWSZY W POLSCE I Z PEWNOŚCIĄ JEDEN Z PIERWSZYCH NA ŚWIECIE, NA KTÓRYM WSZYSTKIE FILMY DOSTĘPNE SĄ ONLINE, ZA DARMO, PRZEZ 24 GODZINY NA DOBĘ.

Każdy z nich opatrzony zostaje audiodeskrypcją dla osób niewidomych i specjalnymi napisami dla osób głuchych i słabosłyszących. Co ważne, szczególnie w przypadku takich odbiorców, portal przygotowany został z założeniem maksymalnej łatwości w użytkowaniu. Nie wymaga więc żmudnej i skomplikowanej procedury rejestracji. Nie wymaga logowania, podawania numeru orzeczenia o niepełnosprawności, kodów smsowych czy innych wrażliwych danych.

Nie bez znaczenia jest również intensywnie pracujący support, pozostający w stałym kontakcie z użytkownikami, pomagający w rozwiązywaniu problemów programowych i sprzętowych.

Działania wspierające nie ograniczają się jedynie do kontaktu mailowego, załoga ADAPTERa kontaktuje się też z użytkownikami poprzez media społecznościowe i specjalne fora internetowe, na których pojawiają się osoby z niepełnosprawnościami. Ich sugestie przekazywane są do działu programistycznego i wdrażane w kolejnych wersjach rozwojowych serwisu.

Podsumowując — zaawansowane technologicznie narzędzie internetowe w postaci portalu VoD, przekłada się na najprostszą z możliwych obsługę serwisu spełniającego kryteria WCAG 2.0 na poziomie AAA.

150 filmów, 42.000 użytkowników

ADAPTER jest najobszerniejszą bazą audiowizualną, przeznaczoną dla niewidomych i głuchych odbiorców.

Wśród materiałów znajdują się kultowe dzieła i niszowe produkcje, filmy fabularne, dokumentalne, filmy dla dzieci, materiały edukacyjne i fotosy filmowe.

W każdy czwartek o godzinie 20:00 pojawiają się kolejne filmy z audiodeskrypcją i napisami. Tworzone są także napisy uproszczone, które pomagają dzieciom głuchym poznać język polski jako ich drugi język.

Dotarliśmy do ponad 42 tysięcy odbiorców niepełnosprawnych. Z portalu korzystają ludzie z dużych miast, tj. Warszawa, Poznań czy Wrocław, ale też małych miejscowości rozsianych po całym kraju. To także mieszkańcy trzech kontynentów — niepełnosprawni Polacy za granicami kraju, dla których ADAPTER jest jedynym oknem na świat. To również niewidoma i głucha młodzież z ośrodków szkolnych w Polsce.

30 pokazów w kinach, 2 wydarzenia specjalne

Twórcy portalu pragną, aby polskie kina stały się dostępne, dlatego też wychodzą poza ramy cyberprzestrzeni. Co miesiąc organizują pokazy filmowe w Kinie Nowe Horyzonty, które są dostosowane do potrzeb niewidomych i niesłyszących widzów. Zapraszają niewidomych i niesłyszących odbiorców do samego centrum kulturalnego Wrocławia. Do strefy spotkań z ciekawymi ludźmi. Do miejsca pokazów popularnego i autorskiego kina. We Wrocławiu trudno o ofertę kulturalną dla niepełnosprawnych odbiorców. Kino Nowe Horyzonty wspólnie z Fundacją KATARYNKA proponuje otwarte dostosowane pokazy, na których niewidomi i niesłyszący Wrocławianie mogą poznać najnowsze produkcje znane w Polsce i na świecie.

Wydarzenie specjalne - Test pilota Pirxa

Twórcy inicjatywy eksperymentują także podczas niezwykłych wydarzeń specjalnych. To pokazy, podczas których działają na wszystkie zmysły. Eksperymentują sensorycznie, tworzą wyjątkowe doznania dla widzów, pobudzając: wzrok, słuch, węch, dotyk i ... emocje, tworząc spektakle 5D. To synergia wielu elementów, których wynik jest zdecydowanie większy, niż ich prosta suma.

WYDARZENIE SPECJALNE:

  • Film + Teatr — Popiół i diament 2014 - Centrum Technologii Audiowizualnych we Wrocławiu
  • Film + Koncert + Multimedia — Test pilota Pirxa 2015 - Centrum Technologii Audiowizualnych we Wrocławiu

300 filmów do końca 2017, 500 filmów do końca 2020

Założeniem twórców ADAPTERa jest nie tylko udostępnianie filmów na portalu VOD. ADAPTER ma się stać ogólnopolską bazą dostępnych filmów, które na różnych etapach swojego istnienia doczekały się opracowania audiodeskrypcji czy napisów dla niesłyszących, ale z wielu przyczyn udogodnienia te nie są dostępne dla szerokiego grona odbiorców.

Jest to cel bardzo ambitny, ale nie niemożliwy do zrealizowania, bo do tej inicjatywy przyłączyły się już największe polskie fundacje, które przeciwdziałają wykluczeniu z kultury osób niepełnosprawnych.

Dzięki finansowaniu z PFRON i Ministerstwa Kultury, ADAPTER wszedł już w tryb regularnego wzbogacania repertuaru.

ADAPTER w Szkole - Edukacja filmowa on-line

ADAPTER w Szkole to projekt przeznaczony dla szkół, który angażuje ośrodki szkolno— wychowawcze w edukację filmową i udostępnia uczniom polską kinematografie. Z projektu korzystają wszystkie szkoły II, III I IV etapu edukacji, w szczególności ośrodki dla niewidomych i niesłyszących dzieci.

Oprócz filmów na ADAPTERZE znajdują się materiały edukacyjne. Są to fotosy z audiodeskrypcją i napisami, słownik pojęć filmowych oraz scenariusze do lekcji, podczas których uczniowie w grupach wykonają ciekawe zadania.

Uczniowie wykonane zadania publikują na Facebooku. Chcemy w ten sposób pokazać im, że lektury mogą być atrakcyjne, a wymienianie wspólnych doświadczeń na portalu społecznościowym może łączyć młodzież pełnosprawną i niepełnosprawną z całej Polski.

Logotypy partnerów i sponsorów

Projekt dofinansowano ze środków PFRON oraz ze środków Ministerstwan Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Partnerem projektu jest Centrum Technologii Audiowizualnych oraz Stowarzyszenie Twoje Nowe Możliwości.

 

Źródło: Materiały Fundacji Katarynka

Renesans_brajlowski

 

Czytelnicy, którzy znają moje teksty stwierdzą być może, że autor się zmanierował i idzie w tanie efekciarstwo, bo przecież niedawno w Tyfloświecie było coś o rewolucji brajlowskiej. Pragnę ich w tym miejscu uspokoić. Tekstu o brajlowskim średniowieczu nie planuję, bo do tematu nie czuję się przygotowany, a z renesansem w dziedzinie brajla mamy istotnie do czynienia. Można się było o tym przekonać podczas marcowej konferencji CSUN.

Zacznijmy od początku

Pojawienie się taniej i łatwo dostępnej, a przy tym pozwalającej na szybką i łatwą pracę z treściami cyfrowymi mowy syntetycznej sprawiło, że wiele osób z dysfunkcją wzroku uznało, iż korzystanie z brajla zwyczajnie nie będzie im dłużej potrzebne. Wielu specjalistów od niewidomych okrzyknęło odejście od pisma jako coś nieuniknionego. Uznali oni, że w przypadku osób z dysfunkcją wzroku rola pisma jest marginalna, ponieważ te osoby, nie korzystając ze wzroku, mają inne, czytaj słuchowe, struktury poznawcze. Z tym ostatnim poglądem mógłbym polemizować, ale że nie jest to przedmiotem niniejszego tekstu, pozwolę sobie myśli powyższej nie rozwijać.

Co zatem spowodowało ów tytułowy renesans brajlowski?

Przyczyną zjawiska jest paradoksalnie to, co korzystaniu z brajla przez niewidomych miało zadać cios śmiertelny, czyli pojawienie się ekranów dotykowych. Ze smartphonów korzystamy wszyscy. Chcemy ich używać prawie jak komputerów. Gdy zaczynamy używać tabletu nie jeden z nas chciałby w ogóle z komputera zrezygnować, a pojawienie się urządzeń klasy najnowszego iPada Pro proces ten z pewnością pogłębi. Jedyny słaby punkt to uciążliwość pisania na klawiaturze ekranowej tych urządzeń. To oczywiście możliwe, ale na ślepo pisze się powoli i niezbyt wygodnie, a z pewnością zdecydowanie wolniej niż na fizycznej klawiaturze. Problem rozwiązano dając niewidomym dotykową klawiaturę brajlowską. Można na niej pisać tak szybko jak na maszynie brajlowskiej, a jeśli dodamy do tego możność pisania skrótami, to efektywność wprowadzania danych do naszego urządzenia wzrośnie tak bardzo, że w niczym nie będziemy ustępować naszym widzącym kolegom. Wszystko świetnie tyle tylko, że przez ostatnie lata brajla nikt się nie uczył, bo to przecież przeżytek. Liczba czynnych użytkowników pisma spadła w populacji osób z dysfunkcją wzroku do około 5% (dane podaję za badaniami przeprowadzonymi przez NFB).  Pojawienie się ekranowych klawiatur brajlowskich zdaje się powodować odwrócenie zjawiska odchodzenia od brajla. Korzyści z łatwego wprowadzania tekstu na ekranie dotykowym są tak wielkie, że nie tylko osoby niewidome, lecz także słabowidzące chcą się brajla uczyć. Nauka pisania pociąga za sobą chęć, a właściwie wynikającą z samego procesu uczenia się konieczność nauki czytania. To sprawia, że pojawia się bodaj potencjalnie, potrzeba czytania brajlem. Deweloperzy urządzeń brajlowskich doskonale wyczuli trend i za nim poszli.

Konsekwencje?

Bieżący rok określa się jako rok brajla, a podczas konferencji CSUN zaprezentowano wiele nowatorskich rozwiązań, które łączą wszystko to, co najlepsze w nowych technologiach z tym, co w najlepszy sposób zaspokoić może naszą potrzebę wymiany informacji z otoczeniem.

Trzy tablety brajlowskie zrobione na platformie androidowej, brajlowski tablet z systemem Windows 10 i brajlowski czytnik e-booków wielu z pewnością zaskoczyły. Osobiście idę o zakład, że Apple nie pozostanie wobec tego trendu obojętny i prędzej czy później doczekamy się iPada ze zintegrowanym monitorem brajlowskim, a może, kto wie,prace nad mikrofluidową powierzchnią tyflograficzną przyniosą nam nowe i zupełnie nieoczekiwane możliwości. Wypada uzbroić się w ciekawość, uczyć się brajla i czekać na rozwój wypadków.

A dźwięk?

Tu także czeka nas sporo nowości. Niepełnosprawność, gdy potraktuje się ją nie jako przeszkodę, lecz jako czynnik inspirujący do twórczych poszukiwań, może stać się motorem postępu technologicznego. Przykładem niech będą badania nad sonifikacją. Wzrastające tempo życia wymusza na wszystkich wielokanałowe przetwarzanie informacji. Kierowca chce wiedzieć o zachowaniu swego pojazdu i reagować na różne parametry maszyny stosownie do potrzeb, ale nie chce odrywać oczu od drogi, chce sterować podczas jazdy radiem czy smartphonem i chce to wszystko robić bez korzystania z wyświetlaczy. Inżynierowie chcący rozwiązać powyższy problem uznali, że najlepszym sposobem będzie zbadać jak niewidomi radzą sobie z dźwiękowym kanałem informacyjnym a wyniki tych badań zastosować w rozwiązaniach mainstreamowych. Przykładem takiego rozwiązania niech będzie całkowicie pozbawione ekranu, sterowane komendami głosowymi, dostępne obecnie tylko na rynku amerykańskim urządzenie firmy Amazon, Echo, o którym wkrótce więcej na łamach Tyfloświata.

Czy doczekamy się stworzenia zoptymalizowanego protokołu, obsługującego wielokanałową wymianę informacji niewidomego z otoczeniem? Czy ktoś wreszcie podejmie wysiłek stworzenia czytnika ekranu opartego o taki komplementarny sposób korzystania z brajla i audio? Czas pokaże.

 

Damian Przybyła

Rodzice dzieci z niepełnosprawnościami - przegląd form wsparcia w roku 2016 i 2017

Wiadomość o ciężkiej chorobie czy zaburzeniach rozwoju wykrytych u dziecka zawsze jest dla rodzica trudna. To naturalne, że towarzyszą jej strach, poczucie bezradności czy złość. Bywa, że wraz z pojawieniem się takiej informacji rozpada się cały świat rodziny, gdyż, przynajmniej na jakiś czas, trzeba zapomnieć o planach
i marzeniach, zmienić życiowe priorytety i skupić się na dziecku i jego potrzebach.

W trudnych chwilach po diagnozie, kiedy rodzic nie radzi sobie z własnymi emocjami, warto poszukać wsparcia psychologicznego. W wielu poradniach i szpitalach dziecięcych pracują psychologowie, którzy pomagają nie tylko małym pacjentom, ale również ich rodzicom. Pomoc psychologiczną świadczą także specjaliści zatrudnieni w ośrodkach pomocy społecznej.

W pierwszym okresie kluczowe może być także wsparcie innych rodziców, których dzieci zmagają się
z podobnymi trudnościami. W Polsce funkcjonują dziesiątki stowarzyszeń rodzicielskich, grup wsparcia. Warto zorientować się, czy w najbliższej okolicy działa jakaś grupa/organizacja, skupiająca rodziny dotknięte tym samym problemem. Inni rodzice doradzą, jak wybrać najlepszą szkołę, ośrodek terapeutyczny, jak ubiegać się
o dowóz, ale przede wszystkim najlepiej zrozumieją, z czym się aktualnie mierzymy.

Formalności

Wiele chorób i zaburzeń umożliwia nadanie dziecku statusu osoby z niepełnosprawnością. Uzyskanie pomocy w większości przypadków jest możliwe nie na podstawie diagnozy medycznej, ale w oparciu o orzeczenia
i opinie wydawane przez organy niezwiązane ze służbą zdrowia.

  • Dzieci najmłodsze – od momentu wykrycia niepełnosprawności mogą uzyskać: orzeczenie
    o niepełnosprawności i opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju (WWR).
    Wczesne wspomaganie rozwoju przysługuje do czasu rozpoczęcia nauki w pierwszej klasie szkoły podstawowej.
  • Dzieci od skończenia 2,5 lat do czasu rozpoczęcia nauki w szkole –oprócz dokumentów powyżej: orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego na okres wychowania przedszkolnego.
  • Dzieci w wieku szkolnym – orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, orzeczenie
    o niepełnosprawności do 16. roku życia, potem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
  • Dzieci upośledzone w stopniu głębokim - orzeczenia potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, orzeczenie o niepełnosprawności do 16. roku życia, potem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Definicje niepełnosprawności i systemy orzekania

Niepełnosprawność to pojęcie bardzo złożone. W Polsce mamy przynajmniej dwie prawne definicje niepełnosprawności, które rozmijają się z potocznym rozumieniem tego pojęcia.

W powszechnym odbiorze osoba z niepełnosprawnością to ktoś zmagający się z ograniczeniami fizycznymi, kalectwem, widocznymi deficytami. A przecież do grupy niepełnosprawnych zalicza się także osoby z chorobami przewlekłymi, upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim czy zaburzeniami ze spektrum autyzmu.

W Polsce istnieją dwa systemy orzekania o niepełnosprawności:

  • System pomocy społecznej – reprezentowany przez Miejskie/ Powiatowe Zespoły ds. Orzekania
    o Niepełnosprawności, wydające orzeczenia o niepełnosprawności.
  • System oświaty – reprezentowany przez poradnie psychologiczno-pedagogiczne, wydające orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego.
Orzeczenie o niepełnosprawności

Orzeczenia o niepełnosprawności wydaje się dzieciom do ukończenia 16. roku życia, wymagającym stałej opieki z powodu:

  • wad wrodzonych i schorzeń o różnej etiologii, prowadzących do niedowładów, porażenia kończyn lub zmian w narządzie ruchu, upośledzających w znacznym stopniu zdolność chwytną rąk lub utrudniających samodzielne poruszanie się,
  • wrodzonych lub nabytych ciężkich chorób metabolicznych, układu krążenia, oddechowego, moczowego, pokarmowego, układu krzepnięcia i innych znacznie upośledzających sprawność organizmu, wymagających systematycznego leczenia w domu i okresowo leczenia szpitalnego,
  • upośledzenia umysłowego, począwszy od upośledzenia w stopniu umiarkowanym,
  • psychoz i zespołów psychotycznych,
  • całościowych zaburzeń rozwojowych (w tym autyzmu i Zespołu Aspergera), powodujących znaczne zaburzenia interakcji społecznych lub komunikacji werbalnej oraz nasilone stereotypie zachowań, zainteresowań i aktywności,
  • padaczki z częstymi napadami lub wyraźnymi następstwami psychoneurologicznymi,
  • nowotworów złośliwych i chorób rozrostowych układu krwiotwórczego do 5 lat od zakończenia leczenia,
  • wrodzonych lub nabytych wad narządu wzroku, powodujących znaczne ograniczenie jego sprawności, prowadzących do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 5/25 lub 0,2 według Snellena, po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi, lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni,
  • głuchoniemoty, głuchoty lub obustronnego upośledzenia słuchu, niepoprawiającego się
    w wystarczającym stopniu po zastosowaniu aparatu słuchowego lub implantu ślimakowego.

Oprócz diagnozy lekarskiej, poświadczającej występowanie u dziecka jednej lub kilku chorób z listy powyżej, aby uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności muszą być spełnione następujące warunki:

  • przewidywany okres trwania pogorszenia stanu zdrowia z powodu choroby jest dłuższy niż
    12 miesięcy,
  • dziecko jest niezdolne do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, takich jak: samoobsługa, samodzielne poruszanie się, komunikowanie z otoczeniem, co powoduje konieczność zapewnienia stałej opieki lub pomocy, w sposób przewyższający zakres opieki nad zdrowym dzieckiem w danym wieku,
  • stan zdrowia dziecka wymaga systematycznych i częstych zabiegów leczniczych i rehabilitacyjnych
    w domu i poza domem.

 

 

Jak uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności?

Aby uzyskać orzeczenie o niepełnosprawności, należy zgłosić się do Miejskiego/Powiatowego Zespołu
ds. Orzekania o Niepełnosprawności. Adres Zespołu można znaleźć w Internecie, informacji udzielają też pracownicy ośrodków pomocy społecznej.

Wydawanie orzeczeń o niepełnosprawności reguluje Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych z późniejszymi zmianami.

Podstawą uznania osoby, która nie ukończyła 16. roku życia za niepełnosprawną jest ustalenie, że:

  • ma naruszoną sprawność fizyczną lub psychiczną,
  • przewidywany okres trwania pogorszenia stanu zdrowia przekracza 12 miesięcy,
  • z powodu wady wrodzonej, długotrwałej choroby lub uszkodzenia organizmu wymaga zapewnienia jej całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, w sposób przewyższający wsparcie potrzebne zdrowej osobie w danym wieku.

Uwaga: Wszystkie wymienione okoliczności muszą wystąpić łącznie.

Dzieci otrzymują orzeczenie o niepełnosprawności (bez określenia jej stopnia) zawsze na czas określony, najdłużej do 16. roku życia. Po ukończeniu przez dziecko 16 lat wydaje się orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Do wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności należy dołączyć:

  • zaświadczenie lekarskie, zawierające opis stanu zdrowia oraz rozpoznanie choroby zasadniczej
    i chorób współistniejących, potwierdzone aktualnymi wynikami badań diagnostycznych, wydane przez lekarza, pod którego opieką lekarską znajduje się osoba zainteresowana. Specjalny druk zaświadczenia można uzyskać w siedzibie Zespołu lub pobrać ze strony internetowej.
    (UWAGA: Wypełnione przez lekarza zaświadczenie jest ważne miesiąc od daty wydania – w tym czasie należy złożyć wniosek.)
  • inne dokumenty mające wpływ na ustalenie niepełnosprawności, np. kopię orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka, diagnozę zaburzeń integracji sensorycznej, opinię logopedy, psychologa.

Ważne: Jeżeli dziecko nie może stawić się na zebranie Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z powodu długotrwałej i nierokującej poprawy choroby, uniemożliwiającej osobiste stawiennictwo (i potwierdzonej zaświadczeniem lekarskim), orzeczenie można wydać w trybie zaocznym – jeżeli dokumentacja medyczna przedstawiona przez rodzica jest wyczerpująca. Gdy dokumentacja jest niewystarczająca, badanie może być przeprowadzone w miejscu pobytu dziecka.

 

 

Termin rozpatrzenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności

Wniosek powinien być rozpatrzony nie później niż w ciągu 1 miesiąca od dnia jego złożenia.
W skomplikowanych przypadkach rozpatrzenie wniosku powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od daty jego złożenia.

Jeżeli wniosek nie może być rozpatrzony w tych terminach, powiatowy zespół powinien zawiadomić rodzica/ opiekuna, podając przyczyny opóźnienia i nowy termin załatwienia sprawy.
Do terminu rozpatrzenia wniosku nie wlicza się opóźnienia spowodowanego przez wnioskodawcę, np. okresu oczekiwania na uzupełnienie wniosku lub dokumentacji medycznej.

W przypadku ubiegania się o wydanie kolejnego orzeczenia, termin załatwienia sprawy liczy się od dnia następującego po dniu upływu terminu ważności dotychczasowego orzeczenia. W takich przypadkach wniosek należy złożyć nie wcześniej niż na 30 dni przed upływem ważności posiadanego orzeczenia.

Co zawiera orzeczenie?

Prawidłowo wydane orzeczenie o niepełnosprawności powinno zawierać następujące informacje:

  • dane zespołu, który wydał orzeczenie,
  • daty: wydania orzeczenia i złożenia wniosku, okres obowiązywania orzeczenia,
  • podstawę prawną wydania orzeczenia,
  • dane osobowe dziecka,
  • informacje dotyczące niepełnosprawności: czas powstania, symbol przyczyny niepełnosprawności,
  • wskazania,
  • uzasadnienie wydania orzeczenia,
  • wskazówki dotyczące sposobu odwołania się od postanowień zespołu,
  • podpisy przewodniczącego i członków zespołu.

Wskazania zespołu orzekającego

  • odpowiednie zatrudnienie – w przypadku dzieci zawsze będzie wpisane NIE,
  • szkolenia, w tym specjalistyczne,
  • zatrudnienie w zakładzie aktywności zawodowej - przypadku dzieci zawsze będzie wpisane NIE,
  • uczestnictwo w terapii zajęciowej,
  • konieczność zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby,
  • korzystanie z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki,
  • konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji,
  • konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji,
  • spełnienie przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust.1 ustawy z dnia
    20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym,
  • prawo do zamieszkania w osobnym pokoju.
Odwołanie od postanowień orzeczenia o niepełnosprawności

Jeżeli rodzic nie zgadza się z postanowieniami orzeczenia wydanego przez powiatowy/miejski zespół, zawsze może odwołać się do wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności. Odwołanie należy złożyć
w ciągu 14 dni od daty otrzymania orzeczenia. Odwołanie składa się w siedzibie zespołu, który wydał zaskarżane orzeczenie! Nie należy wysyłać dokumentów bezpośrednio do wojewódzkiego zespołu, bo ten i tak przekaże sprawę do zespołu, który orzekał, co wydłuży okres rozpatrzenia sprawy

Ważne: pismo należy zaadresować: Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w … za pośrednictwem Powiatowego/Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w…

Powiatowy/miejski zespół, po wpłynięciu odwołania, ma 7 dni na przeprowadzenie wewnętrznej kontroli postępowania i przesłanie dokumentów do zespołu wojewódzkiego. Jeżeli w wyniku kontroli powiatowy zespół uzna odwołanie za zasadne, uchyli zaskarżane orzeczenie i wyda nowe, bez przekazywania sprawy do wojewódzkiego zespołu.

Wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności ma 30 dni na rozpatrzenie odwołania, w sprawach bardziej skomplikowanych – 2 miesiące. Zespół ponownie ocenia stan zdrowia dziecka, na podstawie badania
i dostarczonej dokumentacji.

Jeżeli wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności podtrzyma decyzję zespołu powiatowego, rodzic może odwołać się do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od dostarczenia orzeczenia. Tryb odwoławczy przebiega podobnie jak w niższej instancji, tzn. odwołanie do sądu składa się za pośrednictwem zespołu, z którego decyzją się nie zgadzamy.

Składając odwołanie rodzic musi pamiętać, że organ odwoławczy (wojewódzki zespół lub sąd) nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się (rodzica).

Przykład: rodzic składa odwołanie od decyzji powiatowego zespołu w sprawie czasu, na jaki wydano orzeczenie, chce, aby czas ważności orzeczenia był dłuższy. Wojewódzki zespół rozpatruje odwołanie tylko pod względem czasu i nie może zmienić zapisów w innych punktach na niekorzyść dziecka, np. nie może zmienić zapisu
w punkcie 7 lub 8 na „nie wymaga”.

Wyjątkiem są decyzje, które rażąco naruszają prawo lub interes społeczny.
Podstawa prawna:

Art. 139 Kodeksu postepowania administracyjnego ( Dz.U. 1960, Nr 30, poz. 168)

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Orzeczenia wydają rejonowe poradnie psychologiczno-pedagogiczne, a dla dzieci z dysfunkcją wzroku, słuchu, autyzmem i zaburzeniami pokrewnymi poradnie specjalistyczne. Orzeczenia wydaje się ze względu na niedostosowanie lub zagrożenie niedostosowaniem społecznym oraz ze względu na niepełnosprawność.

W systemie oświaty za niepełnosprawne uznaje się dzieci i młodzież:

  • niesłyszące,
  • słabosłyszące,
  • niewidome,
  • słabowidzące,
  • z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
  • z upośledzeniem umysłowym w stopniu lekkim,
  • z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • z autyzmem, w tym z Zespołem Aspergera,
  • z niepełnosprawnościami sprzężonymi, czyli wtedy, gdy u dziecka występuje więcej niż jedna
    z powyższych przyczyn, z których każda osobno kwalifikuje je do uzyskania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z tytułu niepełnosprawności.

Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nie otrzymają dzieci i młodzież: z chorobami genetycznymi, onkologicznymi, metabolicznymi, przewlekłymi, np. astmą, cukrzycą, zaburzeniami wchłaniania, padaczką,
z chorobami psychicznymi (psychozami i zaburzeniami psychotycznymi).
Z kolei orzeczenia o niepełnosprawności nie należą się dzieciom i młodzieży z upośledzeniem w stopniu lekkim.

Służba zdrowia

Dzieci niepełnosprawne mają takie same prawa do świadczeń medycznych finansowanych z budżetu państwa jak dzieci zdrowe. Prawo do bezpłatnego korzystania ze służby zdrowia, bez względu na to, czy rodzice są czy nie są ubezpieczeni, przysługuje każdemu dziecku do 18. roku życia.

Świadczenia gwarantowane (bezpłatne) to:

  • podstawowa opieka zdrowotna (lekarz pierwszego kontaktu, pielęgniarka, położna),
  • opieka specjalistyczna,
  • leczenie szpitalne,
  • opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień,
  • rehabilitacja i leczenie uzdrowiskowe,
  • świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze w ramach opieki długoterminowej,
  • leczenie dentystyczne,
  • zaopatrzenie w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze (np. pieluchy), środki spożywcze specjalnego przeznaczenia żywieniowego,
  • leki refundowane,
  • opieka hospicyjna.

Dokładna lista świadczeń gwarantowanych oraz szczegóły ich udzielania jest opisana w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz.U. 2013 poz. 1248).

Podstawowa opieka zdrowotna

Każdy pacjent ma prawo do wyboru ośrodka/przychodni, w których będzie korzystał z podstawowej opieki zdrowotnej, realizowanej przez lekarza, pielęgniarkę i położną. Lekarzem pierwszego kontaktu dla dzieci może być zarówno pediatra, jak i lekarz medycyny rodzinnej.
Świadczenia podstawowej opieki zdrowotnej mogą być udzielane w przychodni/ośrodku, a w szczególnych przypadkach w domu pacjenta.

Niektóre zadania lekarza pierwszego kontaktu:

  • udzielanie pomocy lekarskiej w przypadku zachorowania,
  • prowadzenie badań bilansowych i kwalifikowanie dzieci do szczepień,
  • kierowanie do lekarzy specjalistów, szpitala, wystawianie recept według zalecenia lekarza specjalisty,
  • kierowanie na rehabilitację i leczenie uzdrowiskowe, zlecanie zabiegów w gabinecie zabiegowym
    i w domu pacjenta;
  • wydawanie zaświadczeń o stanie zdrowia do celów medycznych, rehabilitacyjnych, na potrzeby orzekania o niepełnosprawności i in.

Ważne: Jeżeli lekarz pierwszego kontaktu odmawia skierowania dziecka na badania, do lekarza specjalisty, należy poprosić o uzasadnienie odmowy na piśmie.

Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej przeprowadza zabiegi na podstawie skierowań i zleceń lekarzy pracujących w ramach umowy z NFZ, zarówno lekarzy pierwszego kontaktu, jak i specjalistów. Jeżeli dziecko ma ograniczoną sprawność fizyczną, zabiegi mogą być realizowane w domu pacjenta.

Ważne: niepełnosprawność dziecka nie daje żadnych przywilejów w placówkach medycznych. Dzieci niepełnosprawne, tak jak i inni pacjenci, tak samo czekają w kolejkach, są przyjmowane przez lekarzy na takich samych zasadach.

Leczenie specjalistyczne

Skierowanie jest dokumentem wymaganym przy dostępie do:

  • ambulatoryjnej opieki specjalistycznej,
  • rehabilitacji leczniczej,
  • leczenia szpitalnego,
  • leczenia uzdrowiskowego,
  • opieki nad przewlekle chorymi.

Bez skierowania można zarejestrować się do lekarzy następujących specjalności:

  • ginekologia i położnictwo,
  • onkologia,
  • psychiatria,
  • wenerologia,
  • stomatologia.
Jak znaleźć lekarza specjalistę?

Narodowy Fundusz Zdrowia uruchomił wyszukiwarkę, dzięki której każdy pacjent może znaleźć przychodnie specjalistyczne, położone najbliżej miejsca zamieszkania. Dostępna jest ona na stronie: https://zip.nfz.gov.pl/GSL/GSL/PrzychodnieSpecjalistyczne

Wybierz z listy poszukiwaną specjalizację, potem zaznacz województwo i wpisz miejscowość. Skontaktuj się
z wybranymi placówkami, żeby umówić wizytę. Czasami w najbliższej okolicy terminy oczekiwania na konsultację specjalistyczną mogą być zbyt długie, warto więc sprawdzić bardziej oddalone placówki.

Specjalistyczna opieka lekarska

Jeżeli już po wizycie u pediatry/lekarza pierwszego kontaktu wiemy, że dziecko wymaga zabiegu/ operacji/wysokospecjalistycznej diagnostyki, to należy rozważyć zgłoszenie się do specjalistycznej przychodni przyszpitalnej. Może to skrócić czas oczekiwania na sam zabieg, ponieważ niektóre szpitale wymagają, aby pacjent przed operacją był konsultowany w podległej przychodni.

Część zabiegów (laryngologicznych, urologicznych, okulistycznych) jest wykonywana w trybie chirurgii jednego dnia. Warto sprawdzić, czy nasze dziecko może skorzystać z tej formy leczenia, ponieważ czas oczekiwania na zabieg w ramach chirurgii jednego dnia może być znacznie krótszy w porównaniu z tradycyjnym szpitalem.

Jeżeli konieczne jest przeprowadzenie specjalistycznej diagnostyki, a wybrana poradnia może przyjąć dziecko dopiero za kilka czy kilkanaście miesięcy, można próbować kontaktować się bezpośrednio z oddziałem szpitalnym. Być może uda się szybciej przeprowadzić niezbędne badania podczas pobytu w szpitalu.

W przypadkach, kiedy lekarz pierwszego kontaktu wystawia skierowanie z dopiskiem CITO (z łac. prędko, natychmiast), a rodzic nie może zarejestrować dziecka do specjalisty, należy skontaktować się z lokalnym oddziałem Narodowego Funduszu Zdrowia. Numery telefonów do poszczególnych oddziałów Funduszu są dostępne na stronie: http://www.nfz.gov.pl/kontakt/oddzialy-nfz/

Rehabilitacja

W przypadku dzieci z niepełnosprawnościami rehabilitacja jest nieodłącznym elementem ich życia. Najlepiej wprowadzić ją jak najwcześniej, jeśli tylko istnieje taka potrzeba, a nie ma przeciwwskazać zdrowotnych. Rozwój dziecka w pierwszych miesiącach/latach życia jest najbardziej dynamiczny, dlatego jego wspieranie oraz korygowanie nieprawidłowości może mieć ogromny wpływ na dalsze losy dziecka.

Rodzaje świadczeń rehabilitacyjnych dla dzieci:

  • porada lekarska rehabilitacyjna, fizjoterapia ambulatoryjna,
  • fizjoterapia domowa,
  • rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego, rehabilitacja słuchu i mowy,
  • rehabilitacja ogólnoustrojowa, neurologiczna, rehabilitacja wzroku, kardiologiczna, pulmonologiczna – realizowane w warunkach ośrodka lub oddziału dziennego.

Dzieciom z zaburzeniami wieku rozwojowego, słuchu i mowy oraz wzroku przysługuje do 120 osobodni w roku kalendarzowym. Do rehabilitacji dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego kierują lekarze pierwszego kontaktu oraz specjaliści z poradni: neonatologicznej, rehabilitacyjnej, ortopedycznej i traumatologii narządu ruchu, neurologicznej, reumatologicznej, chirurgii dziecięcej.

Do rehabilitacji słuchu i mowy kierują lekarze poradni specjalistycznych: otolaryngologicznej, otolaryngologii dziecięcej, audiologii i foniatrii, neurologicznej.

Do rehabilitacji wzroku kierują lekarze poradni specjalistycznych: okulistycznej, neurologicznej.

Ważne: rehabilitacja słuchu i mowy to m.in. zajęcia logopedyczne, warto więc sprawdzić, czy w naszej najbliższej okolicy funkcjonuje ośrodek, który ma podpisaną umowę z NFZ na takie świadczenia.

Ośrodek wczesnej interwencji

Ośrodek wczesnej interwencji to w założeniu placówka, której zadaniem jest świadczenie kompleksowej, wielospecjalistycznej pomocy dla dzieci w wieku od urodzenia do 7. roku życia. Oferta ośrodka jest
w szczególności adresowana do:

  • dzieci zagrożonych nieprawidłowym rozwojem, z grup wysokiego ryzyka ciążowo-porodowego
    (np. wcześniaki, dzieci z urazami okołoporodowymi),
  • dzieci opóźnionych w rozwoju psychoruchowym, upośledzonych, z niepełnosprawnością ruchową
    i sprzężeniami, chorobami neurologicznymi, autyzmem.

W ośrodku dziecko jest objęte opieką zespołu specjalistów, w skład którego wchodzą: pediatra, neurolog, psychiatra dziecięcy, rehabilitant, pedagog, psycholog, logopeda – w zależności od potrzeb konkretnego podopiecznego. Zadaniem zespołu jest zdiagnozowanie dziecka, stworzenie kompleksowego programu terapeutycznego, który jest realizowany w ośrodku w formie zajęć indywidualnych i w małych grupach. Po wyznaczonym czasie zespół zazwyczaj dokonuje ponownej oceny dziecka i ewaluacji programu.

Jak zapisać dziecko do ośrodka wczesnej interwencji?

W Polsce istnieje ok. 30 ośrodków wczesnej interwencji, co nie zaspakaja potrzeb dzieci z problemami rozwojowymi. W związku z niewystarczającą liczbą miejsc terminy oczekiwania na pierwszą wizytę są bardzo długie. Jeżeli jednak taki ośrodek znajduje się niedaleko miejsca zamieszkania, warto poprosić lekarza pierwszego kontaktu o skierowanie (powinno być wystawione do ośrodka wczesnej interwencji) i zapisać dziecko. W międzyczasie telefonicznie dopytywać w ośrodku o wolne miejsca – małe dzieci często chorują, więc szanse na przyspieszenie wizyty są spore.

Ważne: ośrodki wczesnej interwencji funkcjonują zazwyczaj jako ośrodki/oddziały dzienne, jeżeli więc dziecko korzysta z terapii/rehabilitacji w innym miejscu, trzeba pamiętać, że limit świadczeń to 120 osobodni w roku.

Opieka stomatologiczna

Dzieci niepełnosprawne do 16. roku życia oraz młodzież niepełnosprawna w stopniu umiarkowanym i znacznym do 18. roku życia mają zapewnione leczenie stomatologiczne z użyciem kompozytowych materiałów światłoutwardzalnych. Dodatkowo mogą też korzystać z leczenia stomatologicznego w znieczuleniu ogólnym.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r., Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.);

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia stomatologicznego (Dz.U. 2013 poz. 1462).

Leczenie sanatoryjne i uzdrowiskowe

Leczenie sanatoryjne i uzdrowiskowe jest bezpłatne. Dzieci są na nie kierowane przez lekarza pracującego
w placówce, która ma podpisany kontrakt z NFZ. Do skierowania należy dołączyć kopie badań, kart wypisowych ze szpitali, dotyczących choroby będącej przyczyną skierowania na leczenie.
Dokumentację dostarcza się do oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia osobiście lub wysyła pocztą.

Decyzję o celowości leczenia i miejscu jego realizacji podejmuje lekarz specjalista w dziedzinie balneoklimatologii i medycyny fizykalnej/rehabilitacji leczniczej. To również ten lekarz wyznacza ośrodki,
w których może odbyć się leczenie. Po potwierdzeniu skierowania przez lekarza w oddziale Funduszu
i zarejestrowaniu dokumentu, rodzic może sprawdzić na stronie https://skierowania.nfz.gov.pl/ orientacyjny czas oczekiwania na wyjazd.

Dzieci w wieku 3-6 lat oraz dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, ewentualnie schorzeniami neurologicznymi o zbliżonym obrazie klinicznym w wieku 3-18 lat, są kierowane na leczenie z opiekunem. Ze względów medycznych na leczenie uzdrowiskowe nie kieruje się dzieci poniżej 3 roku życia. Dla dzieci leczenie, pobyt, wyżywienie są bezpłatne, rodzic/opiekun płaci stawkę ustaloną przez konkretny szpital uzdrowiskowy/sanatorium

WAŻNE: Pobyt z dzieckiem w sanatorium nie jest powodem otrzymania zwolnienia na opiekę nad chorym członkiem rodziny – w tym czasie pracujący rodzic korzysta z urlopu.

Dzieci uczęszczające do szkoły podstawowej lub gimnazjum kierowane są na leczenie uzdrowiskowe przez cały rok (NFZ nie realizuje leczenia uzdrowiskowego w czasie wolnym od nauki). Młodzież szkół ponadgimnazjalnych korzysta z leczenia w okresie wolnym od nauki.

W czasie leczenia sanatoryjnego i uzdrowiskowego dzieci objęte obowiązkiem szkolnym na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum mają zapewnioną realizację tego obowiązku i opiekę opiekuńczo-wychowawczą.

Opieka długoterminowa i domowa opieka pielęgniarska

Dzieci przewlekle lub obłożnie chore mają prawo do długoterminowej opieki, która może być realizowana
w zakładach opiekuńczo-leczniczych i pielęgnacyjno-opiekuńczych lub w domu małego pacjenta.

Dziecko, które nie wymaga opieki w zakładzie, a jednocześnie stan jego zdrowia wymusza konieczność systematycznej i intensywnej domowej opieki pielęgniarskiej, może korzystać z takiej opieki w domu.

Refundacja leków, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobów medycznych

Dzieci niepełnosprawne mają prawo do refundacji leków, środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych oraz dofinansowania do zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych na takich samych zasadach jak wszyscy inni pacjenci.

Dodatkowo rodzice dzieci niepełnosprawnych mogą ubiegać się o dofinansowanie do zakupu przedmiotów ortopedycznych, środków pomocniczych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Dokładną procedurę ubiegania się o wsparcie ze środków PFRON opisaliśmy w osobnym rozdziale.

Co to są środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego?

Środki specjalnego przeznaczenia żywieniowego to preparaty stosowane pod nadzorem lekarza. Zaleca się je
w sytuacji, kiedy potrzeb żywieniowych pacjenta nie można zaspokoić poprzez modyfikację normalnej diety.

Programy zdrowotne

Leczenie dzieci niepełnosprawnych może się odbywać również w ramach programów zdrowotnych.

Np. program ortodontycznej opieki nad dziećmi z wrodzonymi wadami części twarzowej czaszki obejmuje specjalistyczne leczenie dzieci z określonymi wrodzonymi wadami rozwojowymi.

Niepubliczna służba zdrowia

Niestety chyba każdy rodzic dziecka niepełnosprawnego chociaż raz był zmuszony korzystać z płatnych wizyt, badań analitycznych czy zabiegów. Decydując się na prywatne leczenie warto pamiętać, że wszystkie badania, wizyty rehabilitacyjne zalecane przez lekarza prowadzącego prywatną praktykę także będą płatne. Na świadczenia finansowane przez NFZ można otrzymać skierowanie tylko w ramach wizyty zakontraktowanej przez NFZ.

Skierowanie do szpitala z prywatnej przychodni jest tak samo ważne jak te pochodzące z placówki, która ma podpisany kontrakt z NFZ. Skierowanie z prywatnego gabinetu nie może być powodem odmowy przyjęcia do szpitala. Również zwolnienia wystawiane na płatnych wizytach mają taką samą skuteczność prawną, jak te
z przychodni państwowych.

Edukacja

Polskie prawo oświatowe w teorii dobrze zabezpiecza potrzeby dzieci z niepełnosprawnościami. Umożliwia dziecku z problemami zdrowotnymi/zaburzeniami edukację w placówkach ogólnodostępnych, integracyjnych, specjalnych, stawia dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego w uprzywilejowanej pozycji
w procesie rekrutacji do przedszkoli .Najmłodsze dzieci mogą nieodpłatnie korzystać z wczesnego wspomagania rozwoju.

Decyzja o wyborze najlepszej formy kształcenia należy wyłącznie do rodziców. Każda szkoła ma obowiązek realizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a każde dziecko z takim orzeczeniem do skończenia gimnazjum ma prawo do bezpłatnego dowozu do placówki edukacyjnej.

W praktyce dzieci z niepełnosprawnościami i ich rodzice napotykają wiele trudności w systemie edukacji. Problem stanowi znalezienie odpowiedniej placówki oświatowej, realizacja zaleceń z orzeczenia, brak dostosowań metod i form pracy, brak zajęć dodatkowych i terapii. Bardzo wielu rodziców ma też trudności
z ustaleniem kwestii dowozu do placówki. Wiele szkół i przedszkoli nie zapewnia dzieciom z orzeczeniem właściwego wsparcia, tłumacząc się brakiem środków, pomimo że nie mają one prawa przerzucać realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej na rodzica, wymuszając na nim ponoszenie dodatkowych kosztów.

W naszej opinii realizacja zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, właściwa edukacji i opieka
w placówce oświatowej najlepiej blisko miejsca zamieszkania stanowią kluczową kwestię w codziennym funkcjonowaniu rodziny dziecka z niepełnosprawnością. Jeżeli szkoła czy przedszkole jest blisko domu, to nie trzeba angażować się w czasochłonne dowożenie dziecka na drugi koniec miasta. Jeżeli w szkole czy przedszkolu dziecko otrzymuje niezbędne dla poprawy jego funkcjonowania wsparcie, to rodzice nie muszą krążyć pomiędzy ośrodkiem rehabilitacyjnym, państwową poradnią i prywatnym gabinetem logopedycznym. Kiedy dziecko jest w szkole/przedszkolu i ma tam zapewnioną edukację oraz niezbędną pomoc, rodzice mogą po prostu pracować.

Wczesne wspomaganie rozwoju (WWR)

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka to zajęcia, których celem jest stymulacja rozwoju psychoruchowego
i społecznego. Udział w zajęciach jest bezpłatny, odbywa się na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, wydawanej przez publiczną lub niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. WWR przysługuje dzieciom od momentu wykrycia niepełnosprawności do czasu rozpoczęcia nauki w 1. klasie szkoły podstawowej.

WWR może być prowadzone w różnych placówkach: szkołach, przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego (w tym integracyjnych i specjalnych), poradniach psychologiczno-pedagogicznych, ośrodkach oraz w domu dziecka.

Wspomaganie jest realizowane przez Zespół, w skład którego wchodzą: pedagog, psycholog, logopeda, inny specjalista, którego kwalifikacje odpowiadają potrzebom dziecka (np. terapeuta SI). Zespół opracowuje
i realizuje z dzieckiem program WWR.

Wczesne wspomaganie rozwoju to stymulowanie dziecka w następujących obszarach:

  • rozwój motoryczny – zajęcia rehabilitacyjne,
  • stymulacja polisensoryczna – terapia integracji sensorycznej, zajęcia w sali doświadczania świata,
  • rozwój mowy, komunikacji i języka – terapia logopedyczna, neurologopedyczna, wprowadzanie
    i wspomaganie alternatywnych form komunikacji,
  • orientacja/poruszanie się w przestrzeni,
  • usprawnianie widzenia, słuchu, samoobsługa,
  • relacje społeczne.

W ramach WWR dziecko ma prawo do 4-8 godzin zajęć miesięcznie. Wymiar zajęć zależy od potrzeb i możliwości dziecka, nie oferty placówki czy dostępności pracujących w niej specjalistów. Dzieci, które skończyły 3 lata mogą brać udział w zajęciach w grupach 2-3 osobowych.

Poradnie wydające opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju najczęściej dysponują listą placówek, w których organizowane są zajęcia. Jeżeli w proponowanych ośrodkach/przedszkolach nie ma już miejsc lub nie mają one możliwości udzielenia wsparcia zalecanego w opinii, należy zwrócić się do wydziału oświaty
w urzędzie miasta/gminy/dzielnicy z zapytaniem, gdzie dziecko może skorzystać z zajęć. Niektóre małe gminy nie prowadzą na swoim terenie wczesnego wspomagania rozwoju, a dzieci są kierowane do placówek/ośrodków w gminach ościennych.

Wczesne wspomaganie rozwoju jest finansowane z budżetu państwa, nie ze środków własnych jednostek samorządu lokalnego. W 2015 roku budżet państwa przekazuje na realizację wczesnego wspomagania rozwoju na każde dziecko około 4400 zł. Oznacza to, że argument o braku środków nie może być powodem do odmówienia dziecku dostępu do zalecanych zajęć.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 października 2013 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz.U. 2013 poz. 1257)

Ważne: Ustawa o systemie oświaty daje samorządom możliwość zapewnienia dowozu na zajęcia wczesnego wspomagania dziecka razem z opiekunem. Jest to jednak możliwość, a nie obowiązek samorządu.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Aby dziecko zostało uznane za niepełnosprawne w systemie edukacji, musi posiadać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną.

Przepisy prawne zawierają ścisły wykaz niepełnosprawności, które uprawniają do uzyskania orzeczenia
o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokument taki wydaje się dzieciom:

  • niesłyszącym,
  • słabosłyszącym,
  • niewidomym,
  • słabowidzącym,
  • z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
  • z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Podstawa prawna:

par. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie
i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Orzeczenia wydają rejonowe publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, właściwe ze względu adres przedszkola/szkoły, do której uczęszcza dziecko lub miejsce zamieszkania (jeżeli dziecko nie chodzi do przedszkola). Dla dzieci z autyzmem i zaburzeniami pokrewnymi, z dysfunkcją narządu wzroku lub słuchu orzeczenia wydają poradnie specjalistyczne.

Prawo oświatowe nie wyjaśnia wprost, od jakiego wieku dziecko może uzyskać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Niektóre poradnie odmawiają wydania dokumentu dzieciom, które nie skończyły
3. roku życia. Pierwsze orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres wychowania przedszkolnego. Do przedszkola można przyjąć dzieci trzyletnie, a w wyjątkowych przypadkach maluchy, które skończyły 2,5 roku. Skoro dzieci w tym wieku można przyjąć do przedszkola (za zgodą dyrektora), to nie ma powodu, żeby nie otrzymały one orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na okres edukacji przedszkolnej.

Podstawa prawna:

art. 14, ust. 1b Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na wniosek rodziców. Decyzja, czy zwrócić się do poradni o wydanie orzeczenia, czy pokazywać je potem w szkole/przedszkolu należy wyłącznie do rodziców. Należy jednak pamiętać, że gdy rodzice decydują się nie informować placówki o orzeczeniu, dziecko nie będzie mogło skorzystać ze wsparcia przewidzianego prawem dla dzieci z niepełnosprawnościami.

Orzeczenie jest wydawane na rok szkolny, etap edukacyjny lub okres edukacji w danej placówce. Do wniosku
o wydanie dokumentu obowiązkowo należy dołączyć zaświadczenie lekarskie, potwierdzające chorobę/zaburzenie/niepełnosprawność dziecka oraz opinię z przedszkola lub szkoły (jeżeli dziecko uczęszcza).

Jeżeli dziecko ma więcej niż jedną niepełnosprawność, należy dostarczyć zaświadczenia od kilku lekarzy, np. przy niedosłuchu i autyzmie potrzebne będą dokumenty zarówno od laryngologa/audiologa, jak
i psychiatry/neurologa.

Do wniosku rodzice mogą również dołączyć kopie istotnych ich zdaniem badań lekarskich, opinie o dziecku od specjalistów i terapeutów.

Ważne: warto poprosić lekarza wydającego zaświadczenie/opinię o precyzyjne wskazania, jakiej pomocy potrzebuje dziecko w placówce oświatowej. Jeżeli lekarz uważa, że dziecko potrzebuje tzw. asystenta - cienia, to na zaświadczeniu powinien znaleźć się zapis o konieczności stałego, indywidualnego wsparcia osoby dorosłej lub nauczyciela wspomagającego. W prawie oświatowym nie ma funkcji asystenta.

 

W wyznaczonym przez poradnię terminie rodzice zgłaszają się z dzieckiem. Pracownicy poradni przeprowadzają wywiad z opiekunami oraz badają dziecko. W diagnozie uczestniczą specjaliści: psycholog, pedagog, logopeda, niekiedy także rehabilitant (w zależności od powodu wydania orzeczenia).

Większość poradni przy okazji wydawania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przeprowadza badanie możliwości/poziomu intelektualnego dziecka. Rodzaj testu dobiera się zazwyczaj do wieku oraz sposobu funkcjonowania dziecka.

Ważne: jeżeli dziecko nie chce przystąpić do testu, odmawia współpracy z osobą przeprowadzającą badanie, nie jest to powodem do uznania je za upośledzone umysłowo. Nie można uznać kogoś za upośledzonego „na oko”, bez przeprowadzenia badań .

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest wydawane przez Zespół Orzekający. Rodzic ma prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu, zgłaszać swoje uwagi itp. O terminie posiedzenia rodzic jest informowany pisemnie przez pracownika poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Co zawiera orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego?

Dokument wydany przez poradnię musi spełniać kryteria formalne, a więc zawierać:

  • dane dziecka i rodziców,
  • adres poradni oraz dane pracowników wchodzących w skład zespołu orzekającego,
  • przyczynę wydania orzeczenia – rodzaj niepełnosprawności,
  • okres obowiązywania dokumentu,
  • zalecenia,
  • uzasadnienie
  • pouczenie dotyczące sposobu odwoływania się od orzeczenia.

 

Podstawa prawna:

Rozporządzenie ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U.nr 173, poz. 1072)

Zalecenia są najważniejsze w orzeczeniu – z punktu widzenia rodziców. Zawierają wskazówki odnośnie form kształcenia, rewalidacji, terapii, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, metody i formy pracy, zakresu dostosowania warunków kształcenia i wymogów edukacyjnych.

Zgodnie z rozporządzeniem, poradnia wskazuje najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia. Może to być:

  • przedszkole: ogólnodostępne, z oddziałami integracyjnymi, integracyjne i specjalne,
  • szkoła: ogólnodostępna, integracyjna, oddział integracyjny, szkoła specjalna lub oddział specjalny,
  • ośrodek: rewalidacyjno-wychowawczy, szkoła zorganizowana przy młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym.

W orzeczeniu poradnia powinna też wyszczególnić wskazane dla dziecka formy terapii, rewalidacji i pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W zależności od potrzeb dziecko może mieć zalecone m.in.:

  • terapię psychologiczną – indywidualną i grupową,
  • terapię pedagogiczną, terapię ręki,
  • terapię logopedyczną – nastawioną zarówno na korekcję wad wymowy, jak i rozwijanie komunikacji,
  • terapię widzenia, zajęcia z orientacji przestrzennej,
  • rehabilitację ruchową, fizjoterapię, terapię integracji sensorycznej.

W zakresie dostosowania warunków kształcenia, metod i form pracy, pracownicy poradni mogą wskazać na:

  • konieczność wsparcia dziecka przez nauczyciela wspomagającego w przypadku edukacji w klasie masowej,
  • określone sposoby komunikacji z dzieckiem, przekazywania mu zadań i poleceń,
  • sposoby integracji ze środowiskiem rówieśniczym,
  • konieczność stosowania specjalnych materiałów dydaktycznych i wyposażenia.

Jeżeli rodzic nie zgadza się z zapisami orzeczenia, uważa, że nie opisuje ono w sposób właściwy lub wyczerpujący specjalnych potrzeb jego niepełnosprawnego dziecka bądź nie zawiera istotnych zaleceń, zawsze może się odwołać.

Odwołanie od orzeczenia adresuje się do właściwego kuratorium oświaty, za pośrednictwem poradni, która wydała dokument. Rodzic ma na odwołanie 14 dni od momentu otrzymania orzeczenia.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. z dnia 18 września 2008 r. w sprawie w sprawie orzeczeń
i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. 2008, nr 173, poz. 1072)

Najlepsza forma kształcenia, czyli jaka placówka będzie odpowiednia dla mojego dziecka?

Wybór szkoły czy przedszkola to zawsze trudna decyzja. Powinna zależeć przede wszystkim od potrzeb
i predyspozycji dziecka, od oferty konkretnych placówek, ale też możliwości rodziny, np. w zakresie dowozu czy sposobu jego organizacji w gminie.

Ważne: decyzja w sprawie najlepszej dla dziecka formy kształcenia należy wyłącznie do rodziców. Zalecenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, sugestie terapeutów, nauczycieli czy urzędników nie są dla rodziców wiążące.

Prawo rodziców do wyboru formy kształcenia jest podkreślone w Ustawie o systemie oświaty, która określa, że na wniosek rodziców jednostka samorządu terytorialnego zapewnia odpowiednią formę kształcenia.

Podstawa prawna:

art. 71b Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Edukacja w oddziale ogólnodostępnym blisko domu pozwala dziecku z niepełnosprawnością na pełen kontakt ze zdrowymi rówieśnikami, daje mu jednorodne środowisko rówieśnicze, bo koledzy ze szkoły spotykają się na podwórku. Nie istnieją kwestie dowozu i całej logistyki z tym związanej. Niestety, wiele szkół i przedszkoli ogólnodostępnych ma nadal problemy z realizacją zaleceń zawartych z orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie placówki zazwyczaj nie zatrudniają odpowiednich specjalistów, a nauczyciele nie mają doświadczenia w pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami. Decydując się na edukację w oddziale ogólnodostępnym, rodzic powinien mieć świadomość, że prawdopodobnie będzie musiał domagać się realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka.

Oddziały integracyjne są tworzone w przedszkolach, szkołach podstawowych, rzadziej w gimnazjach i prawie
w ogóle w szkołach ponadgimnazjalnych. W takiej grupie może uczyć się maksymalnie 5 dzieci niepełnosprawnych oraz 15 dzieci bez orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. W oddziale pracuje nauczyciel prowadzący i nauczyciel wspomagający, którego zadaniem jest wspieranie dzieci z orzeczeniem
o potrzebie kształcenia specjalnego. Placówki prowadzące oddziały integracyjne zazwyczaj są przygotowane do realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych – zatrudniają specjalistów (psychologów, pedagogów specjalnych, terapeutów integracji sensorycznej), posiadają odpowiednie wyposażenie.

Niestety oddziały integracyjne funkcjonują w niewielkiej liczbie szkół i przedszkoli, więc wybór tej formy kształcenia wiąże się najczęściej z koniecznością dowozu dziecka i wyrwania go ze środowiska rówieśniczego. Ponieważ oddziałów integracyjnych jest niewiele, zazwyczaj chętnych jest więcej niż miejsc dla nich przeznaczonych. W niektórych placówkach niestety prowadzi to do tzw. castingów, czyli postępowania kwalifikacyjnego, podczas którego wybiera się uczniów. Dla niektórych dzieci i rodziców jest to bardzo stresująca procedura.

Większość dyrektorów i nauczycieli stara się podczas rekrutacji poznać wyzwania wynikające
z niepełnosprawności przyszłych uczniów. Niestety takiej uwagi nie poświęca się dzieciom bez orzeczeń.
W praktyce może się okazać, że w oddziale integracyjnym uczy się 5 dzieci niepełnosprawnych, a kilkoro kolejnych również pilnie wymaga wsparcia ze względu na nadpobudliwość, problemy emocjonalne czy trudności edukacyjne.

Odziały specjalne funkcjonują najczęściej w przedszkolach i szkołach specjalnych, rzadko w placówkach ogólnodostępnych. Plusem takich oddziałów jest na pewno mała liczba dzieci oraz specjalistyczne przygotowanie kadry, dobre wyposażenie oraz duże zrozumienie dla problemów podopiecznych. Oddziały specjalne są dedykowane konkretnym niepełnosprawnościom.

Liczba uczniów w oddziałach specjalnych:

  • dla dzieci niesłyszących i słabosłyszących – od 6 do 8,
  • dla dzieci niewidomych i słabowidzących – od 6 do 8,
  • dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową – od 8 do 12,
  • dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim – od 10 do 16,
  • dla uczniów z upośledzeniem umiarkowanym i znacznym – od 6 do 8,
  • dla dzieci z autyzmem i z niepełnosprawnościami sprzężonymi – od 2 do 4.

W oddziałach specjalnych nie pracują nauczyciele wspomagający. Nauczyciel prowadzący powinien mieć przygotowanie przedmiotowe (np. edukacja wczesnoszkolna, język polski, matematyka) oraz kwalifikacje
z zakresu pedagogiki specjalnej. W klasach dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym
i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi w klasach I-IV zatrudnia się pomoc nauczyciela. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się zatrudnienie pomocy nauczyciela w klasach V i VI.

O tym, czy dziecko może być przyjęte do konkretnej szkoły, decyduje jej statut oraz ogólna liczba kandydatów
z określoną niepełnosprawnością. Są szkoły specjalne, które nie przyjmują np. dzieci w normie intelektualnej.

Minusem edukacji w szkole specjalnej jest wyrwanie dziecka ze środowiska społecznego i brak kontaktu ze zdrowymi rówieśnikami. Sieć szkół i przedszkoli specjalnych obejmuje niewiele placówek, co prawie zawsze wymaga dowożenia dziecka.

Podstawa prawna:

Liczebność oddziałów przedszkolnych: ust. 5 Załącznika nr 1 Ramowy statut przedszkola do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. 2001 nr 61 poz. 624),

Liczebność klas szkolnych: ust.5 Załącznika nr 2 Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej do wyżej wymienionego rozporządzenia

Wybór placówki niepublicznej często wydaje się rodzicom najlepszą, chociaż też kosztowną opcją. Niewątpliwą zaletą takich placówek są mniejsze grupy i większa elastyczność kadry. Poza tym placówki niepubliczne dostają całą subwencję oświatową (w formie dotacji), dysponują więc środkami na realizację zaleceń z orzeczenia,
a zdarza się, że zwalniają rodziców z części opłat. Szkoły i przedszkola niepubliczne nie muszą mieć zgody władz gminy na zatrudnienie nauczyciela wspomagającego czy asystenta, mogą finansować terapie
w ośrodkach zewnętrznych, jeżeli same nie zatrudniają odpowiednich specjalistów.

Niestety zdarzają się sytuacje, że pracownicy przedszkola czy szkoły nie zdają sobie sprawy z wyzwań, jakie niesie za sobą przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością, nie potrafią na nie przygotować zdrowych rówieśników i ich rodziców. Decydując się na edukację w placówce niepublicznej, warto nalegać na podpisanie aneksu do umowy, w którym zostaną dokładnie określone sposoby realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych, kwestie zatrudnienia nauczyciela wspomagającego, ilości godzin zajęć rewalidacyjnych i terapii.

Podstawa prawna:

art. 90 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Edukacja domowa. Nauczanie domowe pozwala stworzyć dziecku warunki idealnie dostosowane do jego indywidualnych potrzeb. Decydując się na takie rozwiązanie, rodzice powinni jednak pamiętać, że biorą na siebie całkowitą odpowiedzialność za edukację dziecka, któremu oprócz wiedzy powinni także zapewnić możliwość kontaktu z rówieśnikami.

Aby skorzystać z nauczania domowego, rodzic musi uzyskać zgodę dyrektora przedszkola/szkoły na realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego/nauki poza przedszkolem/szkołą. Do uzyskania zezwolenia konieczna będzie opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz zobowiązanie rodzica do zapewnienia dziecku warunków do realizacji podstawy programowej. Dziecko objęte nauczaniem domowym co roku zdaje egzamin klasyfikacyjny, obejmujący zakres podstawy programowej, przewidzianej dla danego etapu kształcenia i ustalony z rodzicami. Po zdaniu egzaminu uczeń otrzymuje świadectwo ukończenia poszczególnych klas.

Podstawa prawna:

art.16,ust.  8, 10, 11, 12, 13 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 nr 256 poz. 2572 z późn. zm.)

Kto odpowiada za zapewnienie wybranej przez rodzica formy kształcenia?

Na poziomie wychowania przedszkolnego (w formie ogólnodostępnej, integracyjnej, specjalnej) – gmina.

Na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum za edukację ogólnodostępną i integracyjną odpowiada gmina, za edukację specjalną powiat.

Na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej odpowiednią formę edukacji powinien zapewnić powiat.

Jeżeli rodzic wybierze dla swojego dziecka edukację w placówce ogólnodostępnej, szkoła publiczna w obwodzie której dziecko mieszka, nie może odmówić jego przyjęcia.

Podstawa prawna:

art. 5 ust. 5a i art. 71 b ust. 5a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Nowe zasady rekrutacji do przedszkoli ogólnodostępnych

W styczniu 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o systemie oświaty, która wprowadziła nowe zasady rekrutacji do przedszkoli publicznych. Według tych zasad, podstawowym warunkiem przyjęcia dziecka do placówki jest zamieszkanie na terenie gminy, która prowadzi daną placówkę. W pierwszym etapie rekrutacji, na mocy ustawy, do przedszkola powinny być przyjęte:

  • dzieci z rodziny wielodzietnej,
  • dzieci niepełnosprawne,
  • dzieci, których co najmniej jeden rodzic jest niepełnosprawny,
  • dzieci, które posiadają oboje rodziców niepełnosprawnych,
  • dzieci, które posiadają niepełnosprawne rodzeństwo,
  • dzieci wychowywane przez samotnego rodzica,
  • dzieci objęte pieczą zastępczą.

Nowe zasady rekrutacji mogą pomóc rodzicom dzieci niepełnosprawnych w uzyskaniu miejsca w przedszkolach ogólnodostępnych blisko domu.

Ważne: Dziecko z niepełnosprawnością nie będzie miało pierwszeństwa w rekrutacji do placówki w gminie,
w której nie mieszka. Kryteria wymienione wyżej odnoszą się do dzieci zamieszkałych na terenie gminy, która prowadzi dane przedszkole.

Podstawa prawna:

Rozdział 2a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Realizacja specjalnych potrzeb edukacyjnych w placówce oświatowej

Każda placówka ma obowiązek realizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Po dostarczeniu przez rodzica tego dokumentu, w ciągu 30 dni powinien zostać przygotowany Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET). Program przygotowuje Zespół, w skład którego wchodzi wychowawca, nauczyciele i specjaliści zatrudnieni w szkole. Rodzic może uczestniczyć w pracach Zespołu.

Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny zawiera diagnozę mocnych i słabych stron dziecka, opis metod i form pracy z dzieckiem, zakres dostosowań wymogów edukacyjnych. W Programie są też wyszczególnione zajęcia rewalidacyjne, terapie, zajęcia dodatkowe oraz ich wymiar godzinowy.

Kopia Programu jest przekazywana rodzicom (na ich wniosek).

Podstawa prawna:

par. 6 ust. 11 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Jeżeli w Programie nie uwzględniono wszystkich zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzic może pisemnie zwrócić się do dyrektora szkoły o korektę Programu, a kiedy to nie odniesie skutku – złożyć skargę w kuratorium oświaty, które pełni nadzór pedagogiczny nad placówką. Wzór pisma do kuratorium można pobrać z naszej strony.

Podstawa prawna:

art. 33 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, uczące się w klasie masowej lub integracyjnej, ma prawo do 2 godzin zajęć rewalidacyjnych w tygodniu.

Dla uczniów uczęszczających do klas specjalnych, wymiar zajęć – 10 godzin tygodniowo – ustalono
w odniesieniu do oddziału.

Podstawa prawna:

ust. 1 pkt 2  Załącznika nr 1 Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej, w tym szkoły specjalnej
z wyjątkiem szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z upośledzeniem umiarkowanym w stopniu umiarkowanym lub znacznym  do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Oprócz rewalidacji, szkoła ma obowiązek zapewnić zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zalecane
w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. O wymiarze godzinowym pomocy psychologiczno-pedagogicznej decyduje dyrektor placówki.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka, jego możliwości psychofizycznych, wynikających m.in.
z niepełnosprawności.

Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole/przedszkolu jest dobrowolne i nieodpłatne. Pomoc może być realizowana przez nauczycieli, wychowawców, specjalistów zatrudnionych w placówce.

Niektóre formy udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej:

  • bieżące wsparcie udzielane dziecku podczas zajęć edukacyjnych,
  • zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze – dla uczniów mających trudności w nauce, w szczególności
    w spełnianiu wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej (liczba uczestników – do 8),
  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne – dla uczniów z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi lub specyficznymi trudnościami w uczeniu się (liczba uczestników -  do 5),
  • zajęcia logopedyczne – dla uczniów z zaburzeniami mowy, które powodują zaburzenia komunikacji językowej oraz utrudniają naukę (liczba uczestników -  do 4),
  • zajęcia socjoterapeutyczne – dla uczniów z dysfunkcjami i zaburzeniami utrudniającymi funkcjonowanie społeczne (liczba uczestników -  do 10),
  • inne zajęcia o charakterze terapeutycznym.

Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze trwają 45 minut, a zajęcia specjalistyczne  – 60 minut.

Bywa, że rodzice słyszą w szkole, że dziecku przysługują tylko 2 godziny zajęć tygodniowo. To nieprawda – szkoła ma obowiązek realizować wszystkie zalecone w orzeczeniu formy wsparcia, a prawo nie ustala górnej granicy ich wymiaru godzinowego.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2013, nr 0, poz. 532)

Indywidualne wsparcie dziecka niepełnosprawnego w placówce oświatowej

W prawie oświatowym nie ma funkcji asystenta, „cienia”, chociaż wiele dzieci potrzebuje indywidualnego wsparcia osoby dorosłej w szkole czy przedszkolu. Uczniowie z niepełnosprawnością ruchową niekiedy wymagają pomocy w przemieszczaniu się po szkole, w czynnościach samoobsługowych. Takiego wsparcia udzielić może osoba na stanowisku tzw. pomocy nauczyciela. Dzieci z autyzmem i zaburzeniami pokrewnymi mogą natomiast przez większość czasu potrzebować wsparcia specjalisty- nauczyciela wspomagającego. Takiego nauczyciela wspomagającego zatrudnia się w klasach integracyjnych do pomocy wszystkim dzieciom
z orzeczeniami.

W klasie ogólnodostępnej też można zatrudnić dodatkowych pracowników stanowiących wsparcie dla dzieci
z niepełnosprawnościami. Od 1 stycznia 2016r. nauczyciela wspomagającego lub pomoc nauczyciela zatrudnia się obowiązkowo w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych dla dzieci i uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, o ile orzeczenia tych dzieci zawierają odpowiednie, tj. wskazujące na konieczność takiej pomocy, zalecenia.

Podstawa prawna:

par. 7 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Zatrudnienie takich pracowników jest możliwe również dla dzieci posiadających orzeczenia wydane ze względu na pozostałe niepełnosprawności , a także niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem, jednak w tych sytuacjach konieczne jest nie tylko odpowiednie zalecenie w orzeczeniu, ale również zgoda organu prowadzącego szkołę czy przedszkole.

par. 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

W klasach integracyjnych prawo przewiduje możliwość zatrudnienia pomocy nauczyciela na stanowisku niepedagogicznym. Należy jednak pamiętać, że jest to praca niskopłatna, do której nie trzeba mieć specjalistycznego wykształcenia, np. pedagogicznego.

Podstawa prawna:

par. 13 ust. 1 Załącznika nr 2 Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej oraz par. 15 ust. 2 Załącznika nr 3 Ramowy statut publicznego gimnazjum do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. 2001 nr 61 poz. 624) z późniejszymi zmianami (Dz. U. 2002 nr 10 poz. 96, Dz. U. 2003 nr 146 poz. 1416,Dz. U. 2004 nr 66 poz. 606, Dz. U. 2005 nr 10 poz. 75, Dz. U. 2007 nr 35 poz. 22)

Starania o zatrudnienie nauczyciela wspomagającego w klasie masowej najlepiej rozpocząć rozmowy z dyrekcją placówki. W tym celu można też złożyć w sekretariacie szkoły pisemny wniosek (wzór do pobrania z naszej strony).

Ocenianie uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego mogą być zwolnione z nauki niektórych przedmiotów ze względu na swoją niepełnosprawność. Uczniów z wadą słuchu, z głęboką dysleksją afazją, z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, można zwolnić z nauki drugiego języka, a na podstawie opinii lekarza – z zajęć wychowania fizycznego, zajęć komputerowych, informatyki lub technologii informacyjnej.

Ustalając ocenę z zajęć wychowania fizycznego, techniki, plastyki, muzyki nauczyciel ma obowiązek brać pod uwagę wysiłek wkładany prze ucznia w wykonanie zadań. Oceny bieżące, śródroczne i roczne dla uczniów
z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym są ocenami opisowymi. Uczniów
z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, uczących się w klasach integracyjnych ocenia nauczyciel prowadzący, ale ma on obowiązek zasięgnąć opinii nauczyciela wspomagającego.

Przy ustaleniu oceny z zachowania należy brać pod uwagę wpływ na postępowanie ucznia stwierdzonych
u niego zaburzeń lub odchyleń, opisanych w orzeczeniu. Oznacza to, że jeżeli w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego poradnia zdiagnozowała u dziecka niepełnosprawnego zaburzenia uwagi, problemy
z koncentracją, wskazała, że dziecko ma dużą potrzebę ruchu, to nie ocena z zachowania nie powinna być obniżona z powodu np. częstego wstawania dziecka podczas zajęć, wiercenia się w ławce itp.

Podstawa prawna:

Rozdział 3a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Dostosowanie warunków przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów
do możliwości i potrzeb uczniów

Podczas egzaminów i sprawdzianu szóstoklasisty uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego mogą korzystać z dostosowanych do ich deficytów arkuszy egzaminacyjnych, wydłużonego czasu pracy, wsparcia nauczyciela wspomagającego.

Aby uczeń z orzeczeniem mógł skorzystać z dostosowań, dyrektor szkoły musi uzyskać od rodziców oświadczenie, w którym rodzice deklarują chęć skorzystania lub rezygnację z dostosowań. Po otrzymaniu informacji od rodziców, dyrektor szkoły zgłasza do dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej konieczność opracowania arkuszy egzaminacyjnych dla uczniów z orzeczeniem.

Wszystkie informacje na temat warunków dostosowań, arkusze egzaminacyjne z lat poprzednich znajdują się na stronach internetowych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej http://cke.edu.pl/

Podstawa prawna:

Art. 44zzr Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Nauczanie indywidualne (NI)

Jeżeli stan zdrowia dziecka uniemożliwia mu uczęszczanie do placówki oświatowej, może ono skorzystać
z nauczania indywidualnego (NI). Organizuje się je na podstawie orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego, wydawanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. O wydanie takiego orzeczenia
i przeniesienie dziecka na nauczanie indywidualne mogą wystąpić tylko rodzice! Szkoła nie może „wysłać” ucznia na NI.

Do wniosku o orzeczenie trzeba dołączyć zaświadczenie lekarskie, w którym lekarz stwierdza konieczność nauczania indywidualnego. Bez takiego dokumentu orzeczenie nie zostanie wydane.

Nauczanie indywidualne może być realizowane na terenie szkoły lub w domu ucznia. Niestety niewielka ilość godzin NI sprawia, że rodzice muszą zaangażować się w edukację dziecka. Tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczania realizowanych bezpośrednio z uczniem wynosi:

  • dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej – od 6 do 8 godzin,
  • dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej – od 8 do 10 godzin,
  • dla uczniów gimnazjum – od 10 do 12 godzin,
  • dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych – od 12 do 16 godzin.

Przepisy oświatowe wskazują, że integracja ucznia przebywającego na nauczaniu indywidualnym z rówieśnikami może odbywać się podczas wycieczek, akademii i zajęć rozwijających zainteresowania. Możliwe jest również włączanie ucznia do zajęć dydaktycznych z klasą, o ile wskazuje na to orzeczenie dziecka.

Ważne: Przejście dziecka na nauczanie indywidualne nie zawiesza realizacji zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zajęcia rewalidacyjne, terapie, pomoc psychologiczno-pedagogiczna nie wliczają się przedstawionych powyżej limitów godzin dydaktycznych.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży.

Odraczanie obowiązku szkolnego

Jeśli dziecko nie wykazuje gotowości szkolnej, rodzice mogą wystąpić z wnioskiem o odroczenie obowiązku szkolnego. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty decyzję o odroczeniu podejmuje dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, po zasięgnięciu opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Przesunięcie obowiązku szkolnego na 7 rok życia powoduje, że dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego można odroczyć do końca roku szkolnego, w roku kalendarzowym, w którym kończy 9 lat.

Podstawa prawna:

art. 16 ust. 3 i 4 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zmianami)

Dowóz dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej

Prawo do bezpłatnego dowozu rozpoczyna się od momentu rozpoczęcia realizacji przez dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego rocznego indywidualnego przygotowania przedszkolnego i trwa do końca edukacji w gimnazjum. Bezpłatny dowóz do szkół ponadgimnazjalnych przysługuje tylko niektórym uczniom: z niepełnosprawnością ruchową, niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Bezpłatny dowóz przysługuje zarówno do placówek publicznych, jak i niepublicznych.

Ważne: W ostatnich interpretacjach Ministerstwo Edukacji Narodowej doprecyzowało, że dowóz przysługuje do najbliższej szkoły/przedszkola, które prowadzi edukację w formie wybranej przez rodzica i jednocześnie zapewnia realizację specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka. Oznacza to, że rodzic może uzyskać dowóz np. do przedszkola ogólnodostępnego odległego od miejsca zamieszkania, jeżeli udowodni, że właśnie ta placówka (a nie inne położone bliżej domu) będzie realizować zalecenia z orzeczenia.

Bezpłatny dowóz należy się:

  • wszystkim dzieciom z niepełnosprawnościami uczęszczającym do zerówek,
  • uczniom szkół podstawowych i gimnazjów – bez względu na rodzaj niepełnosprawności,
  • uczniom szkół ponadgimnazjalnych z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym
    w stopniu umiarkowanym lub znacznym do ukończenia 21.go roku życia,
  • dzieciom i młodzieży uczęszczającym na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze
    oraz uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi, gdzie jedną z niepełnosprawności jest upośledzenie umysłowe   - do ukończenia 25.go roku życia.

Prawo nakłada na jednostki samorządu terytorialnego bezwzględny obowiązek dowozu. Nie ma znaczenia, że np. gmina nie dysponuje odpowiednio przystosowanym samochodem.

Rodzice mają prawo, a nie obowiązek korzystania z dowozu organizowanego przez gminę. Mogą też dowozić dziecko samodzielnie. W takiej sytuacji gmina powinna zwrócić im koszty dowozu – na podstawie umowy, która reguluje też wysokość zwrotu poniesionych kosztów.

Decyzja o formie dowozu zależy tylko od rodziców. Jednostka samorządu terytorialnego nie może zmusić rodziców do samodzielnego dowozu dziecka, rodzice mogą też nie zgodzić się na podpisanie umowy, jeżeli np. nie odpowiada im sposób rozliczania kosztów. W takiej sytuacji obowiązek dowozu nadal spoczywa na gminie.

Podstawa prawna:

art.17, ust. 3a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572 z późn. Zm.)

Finansowanie edukacji dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Zdarza się, że rodzice, wnioskując o właściwą realizację zaleceń z orzeczenia, słyszą, że placówka nie ma możliwości finansowych, żeby zatrudnić nauczyciela wspomagającego czy zorganizować terapię integracji sensorycznej.

To nie do końca prawda. Owszem, szkoła czy przedszkole mogą nie dysponować w tym momencie odpowiednimi środkami finansowymi, ale w takiej sytuacji powinna się o nie zwrócić do organu prowadzącego – gminy lub powiatu.

Po dostarczeniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zgłoszeniu go do Systemu Informacji Oświatowej, jednostka samorządu terytorialnego otrzymuje  z budżetu państwa dodatkowe kwoty subwencji oświatowej.

Wysokość dodatkowych środków jest zależna od rodzaju niepełnosprawności dziecka. Kwotę oblicza się mnożąc tzw. wagi subwencyjne przez kwotę bazową, którą gminy dostają na każdego ucznia oraz współczynnik korygujący. W 2015 r. kwota bazowa (naliczana na każdego ucznia) wynosiła 5306 zł.

Wagi subwencyjne dla uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego:

  • P4 = 1,4 – uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,
  • P5 = 2,9 – uczniowie niewidomi i słabowidzący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją
  • P6 = 3,6 – uczniowie niesłyszący i słabosłyszący, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • P7 = 9,5 – uczniowie  z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim (realizujący obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych),  uczniowie z autyzmem i Zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Wagi subwencyjne dla dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym (bez względu na wiek):

  • P37 = 4,0 – dzieci niesłyszące, słabosłyszące, niewidome, słabowidzące, z niepełnosprawnością ruchową, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim,
  • P45 = 9,5 – wychowankowie ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych, dzieci z autyzmem i Zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
  • P47 =0,84 – dzieci objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju.

Rozporządzenie ustala jeszcze dodatkowe wagi, np. dla uczniów niepełnosprawnych, uczących się w klasach integracyjnych, dla wszystkich uczniów szkół zlokalizowanych na terenach wiejskich i miastach do
5 tys. mieszkańców.

Bazując na powyższych danych, można orientacyjnie sprawdzić, ile dodatkowych środków dostaje organ prowadzący ze względu na orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego konkretnego dziecka. W tym celu należy przemnożyć wagę subwencyjną przez kwotę bazową. Dla przedszkolaka słabosłyszącego będzie to 21224 zł, dla ucznia z niepełnosprawnością ruchową 15387 zł, dla dziecka z autyzmem 50407 zł.

Znając orientacyjną wysokość dodatkowych środków, rodzic może wnioskować do jednostki samorządu terytorialnego o wyjaśnienia, na co została wydatkowana zwiększona kwota subwencji, skoro szkoła/ przedszkole nie ma pieniędzy na realizację zaleceń z orzeczenia. Znajomość kwot, jakie trafiają do gminy ze względu na niepełnosprawność dziecka, może pomóc w negocjacjach z jednostką samorządu terytorialnego
w sprawie przekazania do szkoły/przedszkola dodatkowych środków na zaspokojenie jego potrzeb.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 22 grudnia 2015r.  w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016.

Ważne: Jednostka samorządu terytorialnego nie ma obowiązku przekazania dodatkowych środków z subwencji oświatowej do placówki, w której uczy się dziecko, powinna je jednak przeznaczyć na realizację kształcenia specjalnego.

Podstawa prawna:

art. 13 ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016

Prawo pracy

Satysfakcjonujące łączenia życia rodzinnego i pracy zawodowej jest wyzwaniem dla każdego rodzica. Sytuacja dodatkowo się komplikuje, gdy dziecko jest niepełnosprawne i z tego powodu wymaga częstej hospitalizacji, wizyt lekarskich, rehabilitacji. Z jednej strony rodzic pragnie roztoczyć nad dzieckiem jak najszerszą opiekę,
z drugiej musi mu zapewnić warunki do godnego życia, a te w przypadku dziecka z niepełnosprawnością wymagają większych nakładów finansowych. Ponadto w obecnej sytuacji gospodarczej rezygnacja z pracy zawodowej jest nierzadko bardzo ryzykowna. Gospodarka wolnorynkowa daje nam również możliwość realizowania własnych pomysłów na biznes i zakładania swojej działalności gospodarczej.

Rodzic dziecka niepełnosprawnego ma takie same prawa pracownicze jak inne zatrudnione osoby. Jedynym dodatkowym przywilejem, z jakiego może skorzystać, jest wydłużenie urlopu wychowawczego.

Ustalając z pracodawcą warunki pracy, warto pamiętać, że jego zobowiązania wobec rodzica dziecka
z niepełnosprawnością są takie same jak wobec innych pracowników wychowujących dzieci. W negocjacjach można liczyć, ale nie można wymagać dostosowania czasu i form pracy do sytuacji rodzinnej.

Sytuacja kobiet w ciąży na rynku pracy

Kobieta będąca w ciąży objęta jest szczególną ochroną pracowniczą, ale dopiero od momentu poinformowania pracodawcy o ciąży. Prawidłowe poinformowanie ma formę przedłożenia zaświadczenia o ciąży, które powinno być wystawione według wzoru Mz/L-1.

Podstawa prawna:

art. 185 ust. 1 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141)

Pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownicą będącą w ciąży oraz przebywająca na urlopie macierzyńskim. Należy jednak pamiętać, że od tej reguły istnieją wyjątki:

  • rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownicy (tzw. dyscyplinarka), gdy reprezentująca pracownicę zakładowa organizacja związkowa wyraziła zgodę na rozwiązanie umowy,
  • rozwiązanie umowy z pracownicą zatrudnioną na okres próbny krótszy niż 1 miesiąc i podczas trwania tego okresu,
  • rozwiązanie umowy w przypadku ogłoszenia upadłości bądź likwidacji pracodawcy.

Podstawa prawna:

art. 177 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141)

Zajście w ciążę w okresie wypowiedzenia umowy o pracę unieważnia je. Pracownica nie może zostać zwolniona, jeśli na dzień rozwiązania umowy jest już w ciąży –pod warunkiem, że przedstawi zaświadczenie lekarskie, potwierdzające swój stan.

Zgodnie z Kodeksem pracy osobie chorej, której choroba przypada w okresie ciąży, przysługuje tzw. wynagrodzenie chorobowe. Jest ono wypłacane przez pracodawcę przez okres 33 dni w danym roku kalendarzowym. Wysokość wynagrodzenia z powodu choroby w okresie ciąży wynosi 100%.

Jeżeli choroba w czasie ciąży wymaga dłuższego leczenia (dłużej niż 33 dni), kobiecie przysługuje zasiłek chorobowy, wypłacany przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z ubezpieczenia chorobowego, jednak nie dłużej niż przez 270 dni. Wysokość zasiłku chorobowego wynosi 100% wynagrodzenia.

Jeżeli po wykorzystaniu zasiłku chorobowego, kobieta nadal nie jest zdolna do pracy, przysługuje jej jeszcze świadczenie rehabilitacyjne, jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Jest on płatne w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Ochrona warunków pracy dla kobiety w ciąży

Ciężarna pracownica podlega szczególnej ochronie, tzn.:

  • nie może pracować w warunkach szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia, których wykaz znajduje się w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 10 września 1996 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych kobietom, przy czym warto zauważyć, że przy monitorze może pracować najwyżej
    4 godziny,
  • pracodawca nie może jej delegować poza miejsce pracy, chyba że sama wyrazi na to zgodę,
  • bezwzględnie nie może pracować w godzinach nadliczbowych,
  • bezwzględnie nie może pracować z porze nocnej,
  • pracodawca nie może bez jej zgody nakazać jej pracy w systemie przerywanym,
  • ma prawo do zwolnienia z pracy w celu odbycia wizyt lekarskich i badań.

Podstawa prawna:

art. 178, art. 1781, art. 185 ust. 2 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141)

Urlopy dla rodziców

Urlop macierzyński

Długość urlopu zależy od liczby dzieci urodzonych w czasie jednego porodu. Podczas przebywania na urlopie macierzyńskim kobieta pobiera 100% wynagrodzenia.

Liczba dzieci urodzonych przy jednym porodzie

Wymiar urlopu macierzyńskiego

jedno dziecko

20 tygodni

dwoje dzieci

31 tygodni

troje dzieci

33 tygodnie

czworo dzieci

35 tygodni

pięć i więcej

37 tygodni

 

Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Resztę wykorzystuje wtedy po porodzie.

Kobieta, która urodziła dziecko jest zobowiązana wykorzystać minimum 14 tygodni urlopu, zaś z reszty może zrezygnować na rzecz ojca dziecka. Ojciec przechodzi wtedy na tzw. „urlop tacierzyński”.

WAŻNE: Składając wniosek o ”urlop tacierzyński” należy prosić o udzielenie urlopu macierzyńskiego, gdyż ustawa nie wprowadza nowego określenia na urlopy dla ojców.

W sytuacji urodzenia dziecka wymagającego zwiększonej opieki szpitalnej, kobieta może skorzystać bezpośrednio po porodzie z 8 tygodni urlopu macierzyńskiego, natomiast resztę pozostawić na okres późniejszy, kiedy wyjdzie z dzieckiem ze szpitala.

Podstawa prawna:

art. 180 i 181 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141 )

Urlop rodzicielski

Jeszcze do niedawna bezpośrednio po urlopie macierzyńskim pracownicy przysługiwało prawo do wydłużonego urlopu macierzyńskiego w wymiarze:

1)       6 tygodni przy urodzeniu jednego dziecka podczas porodu,

2)       8 tygodni przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka podczas porodu.

Ważne: Od 2 stycznia 2016 r. dodatkowy urlop macierzyński został usunięty z kodeksu pracy. Nie oznacza to jednak, że rodzice są stratni. Wskazany powyżej wymiar urlopu został włączony do urlopu rodzicielskiego.  Aktualnie, jeśli  matka wykorzysta urlop macierzyński, może wnioskować do pracodawcy o urlop rodzicielski. Wniosek składa się w terminie nie krótszym niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Maksymalny czas trwania tego urlopu to:

1) 32 tygodnie przy urodzeniu jednego dziecka,

2) 34 tygodnie przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka podczas porodu.

Można go wykorzystać jednorazowo lub podzielić na maksymalnie 4 części. Należy jednak pamiętać, że urlop przysługuje nie później niż do ukończenia przez dziecko 6. roku życia.

 

Z urlopu rodzicielskiego mogą korzystać jednocześnie oboje rodzice dziecka. Nie mogą jednak łącznie przekroczyć wskazanego powyżej wymiaru.

 

Okres należnego urlopu, a tym samym zasiłku z tytułu macierzyństwa.

Z tytułu urodzenia przy jednym porodzie:

"Podstawowy" urlop macierzyński

Urlop rodzicielski

Razem

(maksymalnie)

jednego dziecka

20 tygodni

32 tygodnie

52 tygodnie

dwojga dzieci

31 tygodni

34 tygodnie

65 tygodni

trojga dzieci

33 tygodni

34 tygodnie

67 tygodni

czworga dzieci

35 tygodni

34 tygodnie

69 tygodni

pięciorga i więcej dzieci

37 tygodni

34 tygodnie

71 tygodni

 

Pracownik może łączyć urlop rodzicielski z wykonywaniem pracy u tego pracodawcy, który udzielił mu urlopu- w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takiej sytuacji wymiar urlopu rodzicielskiego ulega wydłużeniu proporcjonalnie do czasu pracy, nie dłużej jednak niż do:

1) 64 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka

2) 68 tygodni – w przypadku urodzenia dwójki lub więcej dzieci.

Podstawa prawna:

art. 1821a, 1821c, 1821f Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141 )

Zasiłek macierzyński

W czasie przebywania na urlopie macierzyńskim i urlopie rodzicielskim pracownikowi przysługuje zasiłek macierzyński.

Rodzaj przyznanego urlopu przy porodzie jednego dziecka

Wysokość zasiłku przy złożeniu odrębnych wniosków na każdy urlop

Wysokość zasiłku przy złożeniu jednego wspólnego wniosku
w terminie 21 dni od dnia porodu na oba urlopy w pełnym wymiarze

Urlop macierzyński

100% podstawy wymiaru zasiłku – przez 20 tygodni

80 % podstawy wymiaru zasiłku

Urlop rodzicielski

100 % podstawy wymiaru zasiłku-

-przez 6 tygodni (w razie urodzenia jednego dziecka) lub

- przez 8 tygodni (w razie urodzenia co najmniej dwojga dzieci przy porodzie)

60% podstawy wymiaru zasiłku – przez 26 tygodni

 

Podstawę wymiaru zasiłku oblicza się biorąc pod uwagę średnie miesięczne wynagrodzenie pracownika
z ostatnich 12 miesięcy kalendarzowych, które poprzedzają moment pojawienia się niezdolności do pracy.
W sytuacji, gdy pracownik nie przepracował 12 miesięcy, bierze się pod uwagę średnie miesięczne wynagrodzenie pracownika z pełnych miesięcy kalendarzowych przepracowanych przed momentem pojawienia się niezdolności do pracy. Przy ustalenia podstawy wymiaru bierze się pod uwagę przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenia społeczne.

Podsumowując, jeżeli kobieta najpierw złoży wniosek o urlop macierzyński, a potem o urlop rodzicielski, to przez cały okres urlopu macierzyńskiego oraz 6 tygodni (w razie urodzenia jednego dziecka) lub 8 tygodni
(w razie urodzenia co najmniej dwojga dzieci) urlopu rodzicielskiego będzie otrzymywała 100% zasiłku, czyli średnią pensję z ostatnich 12 miesięcy. Potem przez kolejne 26 tygodni urlopu rodzicielskiego będzie jej przysługiwał zasiłek w  wysokości 60% pensji. Jeżeli natomiast kobieta zaraz po porodzie zadeklaruje, że przez najbliższe 52 tygodnie kolejno wykorzysta urlopy macierzyńskie i rodzicielski, to przez ten czas będzie co miesiąc otrzymywać 80% średniej pensji.

Prawo do zasiłku macierzyńskiego przysługuje również pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas określony, której umowa została przedłużona do momentu porodu.

Podstawa prawna:

art. 31  Ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. 1999 nr 60 poz. 636)

Szczegółowe informacje dotyczące zasad przyznawania zasiłku macierzyńskiego znajdują się na stronie http://www.zus.pl w zakładce „Świadczenia”.

Świadczenie rodzicielskie

Od 1 stycznia 2016 r. osobom nieposiadającym prawa do zasiłku macierzyńskiego przysługuje tzw. świadczenie rodzicielskie. Uprawnieni do pobierania tego świadczenia będą więc między innymi bezrobotni, studenci, rolnicy, a także wykonujący prace na podstawie umów cywilnoprawnych. O świadczenie to mogą wnioskować również osoby zatrudnione lub prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, jeśli nie będą pobierać zasiłku macierzyńskiego.

Świadczenie rodzicielskie przysługuje przez okres:

1) 52 tygodni – w przypadku urodzenia jednego dziecka,

2) 65 tygodni – w przypadku urodzenia dwojga dzieci ,

3) 67 tygodni – w przypadku urodzenia trojga dzieci ,

4) 69 tygodni – w przypadku urodzenia czworga dzieci ,

5) 71 tygodni – w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci.

Podstawa prawna:

Art. 17c Ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 nr 228, poz. 2255, z późn. zm.)

Urlop ojcowski

Ojcu dziecka również przysługuje prawo do urlopu. Jest to tzw. urlop ojcowski, trwający maksymalnie 2 tygodnie, który może być wykorzystany najpóźniej do ukończenia przez dziecko 2 roku życia. Ojciec może się na niego zdecydować, nawet jeśli matka dziecka w tym czasie przebywa na urlopie macierzyńskim, urlopie rodzicielskim lub wychowawczym. Pracownikowi przysługuje za niego zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru. Urlop może być wykorzystany jednorazowo lub w dwóch tygodniowych częściach.

Podstawa prawna:

art. 1823 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974, nr 24, poz. 141 )

Urlop wychowawczy

Po urlopie rodzicielskim pracownik może wnioskować o urlop wychowawczy w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Urlop ten przysługuje, jeśli pracownik ma co najmniej 6-miesięczny staż pracy i może trwać maksymalnie 36 miesięcy, jednak nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 6. roku życia.

Jeżeli rodzina ma niskie dochody i pobiera zasiłek rodzinny, rodzic przebywający na urlopie wychowawczym może pobierać dodatek do tego zasiłku w wysokości 400 zł.

Wydłużenie urlopu wychowawczego

W przypadku, gdy dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności, pracownik ma prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego w wymiarze kolejnych 36 miesięcy, które mogą być wykorzystane w okresie nie dłuższym, niż do momentu ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Dostosowanie wymiaru urlopu wychowawczego do potrzeb rodzica

Należy pamiętać, że rodzic może jednocześnie przebywać na urlopie wychowawczym i pracować – na część etatu. Jest to korzystne rozwiązanie dla opiekunów dzieci niepełnosprawnych, bo umożliwia godzenie pracy zawodowej z koniecznością aktywnego uczestnictwa w rehabilitacji czy terapii członka rodziny.

Na urlopie wychowawczym mogą przebywać oboje rodzice jednocześnie-w takim przypadku łączny wymiar urlopu wychowawczego nie może przekraczać określonego w przepisach wymiaru maksymalnego. Urlop ten może być wykorzystany nie więcej niż w 5 częściach.

Podstawa prawna:

art. 186 Kodeksu pracy (Dz.U. 1974 nr 24 poz. 141 )

Uprawnienia związane z powrotem do pracy

Rodzice wracający do pracy mogą również skorzystać uprawnień, mających na celu pogodzenie funkcji rodzica
z obowiązkami pracownika. Są to:

  • Obniżenie wymiaru czasu pracy – rodzic może obniżyć wymiar czasu pracy, jednak maksymalnie do połowy pełnego wymiaru czasu pracy. Tylko jeden rodzic może skorzystać z tego uprawnienia.
  • Przerwa na karmienie dziecka – matce powracającej do pracy przysługuje przerwa na karmienie dziecka. Przy 8-godzinnym czasie pracy ma ona prawo do dwóch pół godzinnych przerw. Przerwy te mogą być łączone.
  • Opieka nad dzieckiem zdrowym – rodzic ma prawo do skorzystania z 2 dni wolnych w ciągu roku kalendarzowego z tytułu opieki nad dzieckiem zdrowym w wieku do lat 14. Wymiar ten może być również wykorzystany w częściach godzinowych. Rodzic sam decyduje, czy woli wykorzystać to zwolnienie w dniach czy godzinach.
  • Opieka nad dzieckiem chorym – rodzic może skorzystać ze zwolnienia z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem chorym, jeśli przedłoży pracodawcy zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA. W tym czasie przysługuje mu zasiłek opiekuńczy:
  1. Nad dzieckiem chorym do lat 14 i dzieckiem zdrowym do lat 8 w szczególnych przypadkach (np. zamknięcie żłobka, przedszkola, szkoły)

Maksymalnie 60 dni

  1. Nad dzieckiem chorym w wieku powyżej 14 r. ż. lub innymi chorymi członkami rodziny

Maksymalnie 14 dni

 

  • Ochrona warunków pracy dla rodzica – rodzic powracający do pracy po okresie urlopu z tytułu opieki nad dzieckiem ma również prawo do:
    • odmowy wyjazdu na delegację, jeśli opiekuje się dzieckiem, które nie ukończyło 4. roku życia,
    • nie wyrażenia zgody na pracę w nadgodzinach, jeśli opiekuje się dzieckiem, które nie ukończyło 4. roku życia,
    • odmowy pracy w godzinach nocnych, jeśli opiekuje się dzieckiem, które nie ukończyło 4. roku życia,
    • nie wyrażenia zgody na pracę w systemie przerywanego czasu pracy, jeśli opiekuje się dzieckiem, które nie ukończyło 4. roku życia.

Rodzic posiadający dziecko z niepełnosprawnością może zawsze próbować negocjować z pracodawcą warunki pracy, np. dotyczące przejścia na inną formę zatrudnienia. Na rynku pracy rodzice dzieci
z niepełnosprawnościami nie mają jednak specjalnych uprawnień, dlatego ostateczna decyzja będzie należeć do pracodawcy.

Inne formy pracy/zatrudnienia

Pojawienie się w rodzinie dziecka z niepełnosprawnością powoduje zmianę życiowych planów i priorytetów, czasami wymusza konieczność zmiany także planów zawodowych. Rodzic może negocjować z dotychczasowym pracodawcą zmianę zasad zatrudnienia, przechodząc, np. na część etatu. Warto sprawdzić, czy na dotychczasowym stanowisku będzie możliwe wprowadzenie telepracy lub elastycznego czasu pracy. Takie rozwiązania pozwalają na wykonywanie części zadań służbowych z domu, w godzinach dogodnych dla pracownika.
Część rodziców, aby zyskać większą kontrolę nad czasem pracy i zakresem obowiązków decyduje się na korzystanie z umów o dzieło, zlecenia.
Innym rozwiązaniem może być całkowita zmiana sytuacji zawodowej i założenie własnej firmy.

Uprawnienia wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności dziecka w systemie pomocy społecznej

Świadczenia pieniężne

Świadczenia niezależne od dochodów

Świadczenia pieniężne, niezależne od dochodów to:

  • Zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł, przyznawany każdemu dziecku z niepełnosprawnością do 16. roku życia, bez względu na dochody rodziców, niezależny od sytuacji zawodowej rodziców. Po 16. roku życia przysługuje tylko osobom ze znacznym stopniem niepełnosprawności lub stopniem umiarkowanym, jeśli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21. roku życia.
  • Świadczenie pielęgnacyjne, przyznawane rodzicom rezygnującym z pracy, w celu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Aby uzyskać świadczenie, w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka do 16. roku życia w części „Wskazania” punkty 7 i 8 muszą być zaznaczone TAK. Od 1 stycznia 2016 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1300 zł. Kwota świadczenia ma docelowo zrównać się z płacą minimalną i podlegać corocznej waloryzacji z dniem 1 stycznia. Rząd pracuje nad zmianą zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego, ale ostateczny kształt zmian nie jest jeszcze znany. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli rodzic ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego.
  • W systemie świadczeń pomocy społecznej funkcjonuje również specjalny zasiłek opiekuńczy przyznawany osobom, które nie mają uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Specjalny zasiłek opiekuńczy jest jednak zależny od dochodu i przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny dziecka wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 764 zł netto (nie można jednocześnie korzystać ze świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego).

Ważne: wypłacanie świadczeń kończy się wraz z upływem terminu ważności orzeczenia o niepełnosprawności. Jeżeli kolejne orzeczenie przedłuża uprawnienia do korzystania ze świadczeń, zostaną one wyliczone od dnia złożenia wniosku o nowe orzeczenie. Oznacza to, że razem z pierwszą wypłatą świadczeń na podstawie nowego orzeczenia rodzic otrzymuje wyrównanie za okres, kiedy stare orzeczenie już nie obowiązywało, a nowe jeszcze nie zostało wydane.

Podstawa prawna:

Art. 16, 16a, 17 i art. 24 ust. 2 Ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 nr 228, poz. 2255, z późn. zm.)

Świadczenia pieniężne zależne od dochodów

Zasiłki rodzinne i dodatki do zasiłków rodzinnych przysługują rodzinom wychowującym dziecko niepełnosprawne, których dochód na 1 osobę miesięcznie jest niższy lub równy 664 zł.

ŚWIADCZENIA

KOMU PRZYSŁUGUJE, KWOTA

Zasiłek rodzinny

89 zł miesięcznie na dziecko w wieku do 5 lat,

118 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 6 do 18 lat,

129 zł miesięcznie na dziecko w wieku od 19 do 24 lat

Dodatek z tytułu

urodzenia dziecka

1000 zł wypłacane jednorazowo

Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu

opieki nad dzieckiem w okresie korzystania
z urlopu wychowawczego

400 zł miesięcznie

W przypadku opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem
o znacznym stopniu niepełnosprawności dodatek ten przysługuje przez 72 miesiące

Dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka

185 zł miesięcznie na dziecko, jednak nie więcej niż 370 zł na wszystkie dzieci

W przypadku dziecka legitymującego się orzeczeniem
o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności kwotę dodatku zwiększa się
o 80 zł na dziecko, nie więcej jednak niż o 160 zł na wszystkie dzieci.

Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu

wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej

90 zł miesięcznie przysługuje na trzecie i na następne dzieci, uprawnione do zasiłku rodzinnego

Dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego

80 zł miesięcznie na dziecko w wieku do ukończenia
5. roku życia,

100 zł miesięcznie na dziecko w wieku powyżej 5. roku życia do ukończenia 24. roku życia

Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu

rozpoczęcia roku szkolnego

100 zł przysługuje jednorazowo w danym okresie zasiłkowym

Dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu

podjęcia przez dziecko nauki w szkole

poza miejscem zamieszkania

105 zł miesięcznie z tytułu zamieszkania dziecka niepełnosprawnego  w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły,

63 zł miesięcznie z tytułu dojazdu z miejsca zamieszkania do szkoły

Wszystkie informacje dotyczące kryteriów przyznawania świadczeń można uzyskać na stronie Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej: http://www.mpips.gov.pl

Zasada „złotówka za złotówkę”

Od 1 stycznia 2016 roku weszła w życie tzw. zasada „ złotówka za złotówkę”, która powoduje, że rodziny, które przekroczą próg dochodowy, nie stracą całkowicie świadczeń rodzinnych zależnych od dochodu. Świadczenia te będą obniżane adekwatnie do wzrostu dochodów, a zatem kwota zasiłku rodzinnego i dodatków do niego będzie obniżana o 1 zł wraz z przekroczeniem kryterium dochodowego o 1 zł.

Świadczenia będą wypłacane, gdy kwota po zastosowaniu zasady „złotówka za złotówkę” nie będzie niższa niż 20 zł.

Podstawa prawna:

Art. 5 ust.3, 3a i 3c Ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2003 nr 228, poz. 2255, z późn. zm.)

Wsparcie finansowe z pomocy społecznej

Rodzice dzieci z niepełnosprawnościami, będący w trudnej sytuacji życiowej, mogą zwrócić się o pomoc finansową do ośrodka pomocy społecznej.

Aby ośrodek mógł przyznać pomoc finansową (oraz niektóre formy pomocy niepieniężnej), najpierw pracownik socjalny musi przeprowadzić wywiad z wnioskodawcą. Wywiad środowiskowy polega na odwiedzinach
u wnioskodawcy w miejscu jego zamieszkania i zebraniu informacji dotyczących sytuacji rodzinnej, majątkowej, dochodów. Obecne kryterium dochodowe wynosi maksymalnie 514 zł na osobę w rodzinie.

Osobom z niepełnosprawnościami oraz rodzinom tych osób, pozostającym w trudnej sytuacji życiowej, przysługują również:

  • Zasiłek stały – niezależnie od tego, czy osoba z niepełnosprawnością gospodaruje samodzielnie czy pozostaje w rodzinie, prawo do zasiłku uzależnione jest od dochodu. Minimalna kwota zasiłku stałego wynosi 30 zł miesięcznie, maksymalna 604 zł.
  • Zasiłek okresowy – kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie. Czas, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Przyznanie zasiłku uzależnione jest od dochodu.
  • Zasiłek celowy – wypłacany jest w celu zaspokojenia niezbędnej (konkretnej) potrzeby. Zasiłek może być przeznaczony na pokrycie kosztów zakupu żywności, leków, leczenia, kupno opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobne remonty i koszty pogrzebu. Zasiłek może być również przyznany osobie lub rodzinie, która poniosła straty w wyniku zdarzenia losowego, klęski żywiołowej lub ekologicznej. W tych przypadkach pomoc może być przyznana niezależnie od dochodu
    i może nie podlegać zwrotowi.

Wszystkie świadczenia finansowe oraz niektóre formy pomocy niepieniężnej przyznawane są na drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to m.in., że wnioskodawcy przysługuje prawo do odwołania od nich. Odwołanie kieruje się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego za pośrednictwem ośrodka, który wydał decyzję.

Pomoc niematerialna ośrodka pomocy społecznej

Praca socjalna – może być prowadzona na podstawie kontraktu socjalnego, jest dostępna bez względu na dochód. Jej celem jest rozwinięcie/wzmocnienie aktywności i samodzielności życiowej podopiecznych, poprawa funkcjonowania w ich środowisku.

Poradnictwo specjalistyczne – obejmuje udzielanie bezpłatnych porad prawnych z zakresu prawa rodzinnego
i opiekuńczego, systemu emerytalnego, pomoc społecznej, praw lokatorskich oraz poradnictwo i pomoc psychologiczną.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO)

SUO przysługują osobom wymagającym pomocy, która wynika z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, oraz osobom zaburzeniami psychicznymi. Dokładne zasady przyznawania usług, ich rodzaj, spis osób do nich uprawnionych oraz regulacje w kwestii opłat zawiera Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia
22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598 z poz. zmianami).

SUO realizowane są przez ośrodki pomocy społecznej jako zadania własne gminy lub zadania zlecone z zakresu administracji rządowej –SUO dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Oznacza to, że ich koszty pokrywają nie gminy, ale budżet państwa, więc ośrodek nie może odmówić ich przyznania z powodu braku środków.

Według ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (art. 3), osoba z zaburzeniami psychicznymi to:

  • osoba chora psychicznie (wykazująca zaburzenia psychotyczne),
  • upośledzona umysłowo,
  • wykazująca inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.

Podstawą do ubiegania się o tę formę pomocy jest skierowanie  - zaświadczenie lekarskie.

Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych:

  • uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza:
    • kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych,
      w szczególności takich jak:
      • samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych,
        w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu,
      • dbałość o higienę i wygląd,
      • utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną,
      • wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego,
      • korzystanie z usług różnych instytucji,
    • interwencje i pomoc w życiu w rodzinie, w tym:
      • pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych – poradnictwo specjalistyczne, interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne,
      • ułatwienie dostępu do edukacji i kultury,
      • doradztwo, koordynacja działań innych służb na rzecz rodziny, której członkiem jest osoba uzyskująca pomoc w formie specjalistycznych usług,
      • kształtowanie pozytywnych relacji osoby wspieranej z osobami bliskimi,
      • współpraca z rodziną – kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej, niepełnosprawnej,
    • pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, w tym:
      • w uzyskaniu świadczeń socjalnych, emerytalno-rentowych,
      • w wypełnieniu dokumentów urzędowych,
    • wspieranie i pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, w tym zwłaszcza:
      • wsparcie w szukaniu informacji o pracy, pomoc w znalezieniu zatrudnienia lub alternatywnego zajęcia, w szczególności uczestnictwa w zajęciach warsztatów terapii zajęciowej, zakładach aktywności zawodowej, środowiskowych domach samopomocy, centrach i klubach integracji społecznej, klubach pracy,
      • pomoc w kompletowaniu dokumentów potrzebnych do zatrudnienia,
      • wsparcie w przygotowaniu się do rozmowy z pracodawcą, wspieranie i asystowanie w kontaktach z pracodawcą,
      • pomoc w rozwiązywaniu problemów psychicznych wynikających z pracy lub jej braku,
    • pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, w tym:
      • nauka planowania budżetu, asystowanie przy ponoszeniu wydatków,
      • pomoc w uzyskaniu ulg w opłatach,
      • zwiększanie umiejętności gospodarowania własnym budżetem oraz usamodzielnianie finansowe,
    • pielęgnacja – jako wspieranie procesu leczenia, w tym:
      • pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych,
      • uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych,
      • pomoc w wykupywaniu lub zamawianiu leków w aptece,
      • pilnowanie przyjmowania leków oraz obserwowanie ewentualnych skutków ubocznych ich stosowania,
      • w szczególnie uzasadnionych przypadkach zmiana opatrunków, pomoc w użyciu środków pomocniczych i materiałów medycznych, przedmiotów ortopedycznych,
        a także w utrzymaniu higieny,
      • pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia,
      • pomoc w dotarciu do placówek rehabilitacyjnych,
    • rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.3)), zgodnie
      z zaleceniami lekarskimi lub specjalisty z zakresu rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii,
    • współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego
      i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług,
    • pomoc mieszkaniowa, w tym:
      • wsparcie w uzyskaniu mieszkania, negocjowaniu i wnoszeniu opłat,
      • pomoc w organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw, likwidacji barier architektonicznych,
      • kształtowanie właściwych relacji osoby uzyskującej pomoc z sąsiadami i gospodarzem domu,
    • zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia
      19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.).
Jak uzyskać specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Usługi są przyznawane na podstawie skierowania (zaświadczenie lekarskiego). W przypadku starania się
o usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi, konieczne będzie skierowanie od lekarza psychiatry (ewentualnie neurologa). W skierowaniu lekarz powinien określić jakiego rodzaju usług i w jakim wymiarze godzinowym potrzebuje dziecko.

Skierowanie i wniosek o przyznanie usług składa się w ośrodku pomocy społecznej, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Dokumenty składamy w 2 egzemplarzach, z potwierdzeniem przyjęcia na swojej kopii.

Aby ustalić wysokość opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze, ośrodek pomocy społecznej musi przeprowadzić wywiad środowiskowy. Ma na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, materialnej osoby ubiegającej się o pomoc, a w przypadku SUO realizowanego w domu także rozpoznanie warunków, w jakich będą wykonywane usługi.

Ważne: dochody rodziny nie mają żadnego wpływu na możliwość skorzystania z SUO, ich rozpoznanie służy jedynie ustaleniu odpłatności za usługi. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są przyznawane na podstawie skierowania/ zaświadczenia lekarza, bez względu na sytuację materialną rodziny.

W ciągu 30 dni od złożenia wniosku ośrodek pomocy społecznej powinien wydać decyzję administracyjną
w sprawie przyznania/nieprzyznania usług oraz wysokości opłaty. Odpowiedź ośrodka musi mieć formę decyzji administracyjnej, nie może być zwykłym pismem, w którym ośrodek informuje, że np. nie może zorganizować usług z powodu braku środków czy specjalistów.

Podstawa prawna:

art. 106 ust.1 Ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.).

Jeżeli ośrodek nie wyda decyzji w ciągu 30 dni od wpłynięcia wniosku, rodzic może złożyć zażalenie na postępowanie Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Jeżeli brak decyzji o przyznaniu/nieprzyznaniu usług wynika z przyczyn niezależnych od OPS (np. trudności
z uzyskaniem środków na realizację zadania bądź znalezieniem kompetentnego wykonawcy usług), Ośrodek powinien pisemnie poinformować rodzica o przyczynie zwłoki oraz wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy.

Decyzja o przyznaniu specjalistycznych usług opiekuńczych powinna zawierać następujące informacje:

  • zakres usług (opis form wsparcia, terapii),
  • wymiar godzinowy usług,
  • miejsce świadczenia usług,
  • szczegóły dotyczące odpłatności.
Odpłatność

Zasady odpłatności za usługi ustala każdy OPS samodzielnie. Stawkę za godzinę specjalistycznych usług
(z wyjątkiem usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi) reguluje uchwała rady gminy.

Stawkę za godzinę usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala Ośrodek Pomocy Społecznej, biorąc pod uwagę koszt ich realizacji oraz kierując się tabelą zamieszczoną w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej
z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 z późn. zm.)

Dochód osoby samotnie gospodarującej lub przypadający na osobę w rodzinie:

Wskaźniki odpłatności w procentach ustalone od ceny specjalistycznej usługi za 1 godzinę dla:

 

Osoby samotnie gospodarującej

Osoby w rodzinie

Do 461 zł =100%

Nieodpłatnie

Nieodpłatnie

powyżej 100 % do 132,5 %

1,5 %

3,5 %

powyżej 132,5 % do 165 %

3 %

7%

powyżej 165 % do 187,5 %

5 %

11 %

powyżej 187,5 % do 220 %

7 %

15 %

powyżej 220 % do 237,5 %

11 %

20 %

powyżej 237,5 % do 255 %

15 %

25 %

powyżej 255 % do 265 %

22,5 %

32,5 %

powyżej 265 % do 275 %

30 %

40 %

powyżej 275 % do 282,5 %

45 %

55 %

powyżej 282,5 % do 290 %

60 %

70 %

powyżej 290 % do 310 %

75 %

85 %

powyżej 310% do 330 %

90 %

100 %

Powyżej 330 %

100 %

100 %

 

Minimalny poziom dochodu, od którego obliczana jest wysokość odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi to obecnie 634 zł (odpowiada aktualnie obowiązującemu kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej).

Podstawa prawna:

Par.4. ust. 2 . Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 z późn. zm.)

Rodzic może ubiegać się o częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności za usługi. Jest to możliwe gdy:

  • dziecko musi korzystać z więcej niż jednego rodzaju usług,
  • zachodzi konieczność korzystania z SUO przez przynajmniej dwóch członków rodziny, z których jeden cierpi na chorobę przewlekłą,
  • opiekunowie dziecka muszą ponosić opłaty za pobyt innego członka rodziny w domu pomocy społecznej lub w placówce leczniczej, rehabilitacyjnej, pielęgnacyjno-opiekuńczej,
  • wystąpiły zdarzenia losowe.

Aby uzyskać zwolnienie z opłatności za usługi, należy się skontaktować z pracownikiem OPS, który prowadzi naszą sprawę. Każda taka prośba jest traktowana przez ośrodek indywidualnie, zależnie od sytuacji konkretnej rodziny i decyzja w tej kwestii ma charakter uznaniowy.

Kto może świadczyć specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Zgodnie z rozporządzeniem SUO mogą być realizowane przez osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu: pracownika socjalnego, psychologa, pedagoga, logopedy, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki, asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekunki środowiskowej, specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty. Osoba świadcząca usługi powinna mieć przynajmniej półroczny staż pracy w specjalistycznej placówce (np. terapeutycznej, oświatowej czy medycznej). W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się wykonywanie specjalistycznych usług przez osoby podnoszące lub zdobywające kwalifikacje, ale wtedy muszą mieć one przynajmniej roczny staż pracy w placówce specjalistycznej.

Gdzie mogą być świadczone specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Ustawa o pomocy społecznej stanowi, że specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być świadczone w miejscu zamieszkania oraz ośrodkach wsparcia. Ustawa ta jednak nie definiuje pojęcia „miejsca zamieszkania”. Zgodnie z art. 25 Kodeksu postępowania cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Opierając się na przepisach Kodeksu, można więc uznać, że miejscem zamieszkania, w którym mogą być wykonywane specjalistyczne usługi opiekuńcze jest teren gminy. W praktyce oznacza to, że w ramach SUO można zorganizować pomoc asystencką dla dziecka niepełnosprawnego również w placówce edukacyjnej, zlokalizowanej w gminie, w której mieszka dziecko. Warunek – dyrektor placówki musi wyrazić zgodę.
Podstawa prawna:

Art. 36 pkt 2 m Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.),

Art. 25 Kodeksu Cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93, z późn. zm)

Problemy z uzyskaniem specjalistycznych usług opiekuńczych

Niekiedy OPS-y odmawiają przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, powołując się na następujące przesłanki:

  • zakres usług wyszczególnionych przez lekarza kierującego pokrywa się ze świadczeniami systemu opieki zdrowotnej,
  • zakres usług pokrywa się ze wsparciem udzielanym dziecku w ramach systemu oświaty,
  • ośrodek nie zatrudnia odpowiednich specjalistów, którzy mogliby te usługi realizować.

Jeżeli rodzic nie zgadza się z decyzją w sprawie przyznania usług (zarówno z odmową, formami przyznanych usług czy wysokością opłat) może się odwołać w terminie 14 dni od jej otrzymania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej, który decyzję wydał.

Ośrodek nie może nie przyjąć odwołania. Po jego wpłynięciu ośrodek ma 7 dni na ponowne zbadanie sprawy
i ewentualną zmianę decyzji na korzyść rodzica, po tym terminie musi przekazać odwołanie, wraz z całą dokumentacją do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Kolegium ma 30 dni na rozpatrzenie sprawy, a jeżeli decyzja nie będzie satysfakcjonująca dla rodzica, może on wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zdarza się, że OPS odmawia przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych twierdząc, że nie zatrudnia specjalistów, którzy mogliby je realizować. W takiej sytuacji ośrodek musi wybrać wykonawcę usług w drodze przetargu i zlecić wybranemu podmiotowi ich realizację.

Orzeczenia sądów administracyjnych w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Decyzje w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych były wielokrotnie przedmiotem skarg wnoszonych do sądów administracyjnych.

Często sądy administracyjne przyznawały rację rodzicom, kiedy w decyzji o odmowie specjalistycznych usług OPS-y powoływały się na fakt, że zalecane usługi są świadczeniami realizowanymi w ramach systemu opieki zdrowotnej lub pomocy psychologiczno-pedagogicznej w systemie oświaty. Sądy administracyjne wykazywały, że dziecko ma prawo do specjalistycznych usług, jeżeli świadczenia z opieki zdrowotnej i systemu edukacji nie zaspokajają wszystkich uzasadnionych potrzeb.

Podsumowując: fakt, że dziecko niepełnosprawne korzysta np. z rehabilitacji w ramach NFZ, wczesnego wspomagania rozwoju czy pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole nie oznacza, że nie ma prawa do specjalistycznych usług opiekuńczych.

Przy konstruowaniu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego czy też skargi do sądu administracyjnego warto zapoznać się z orzeczeniami, dostępnymi na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Administracyjnych.

Aby odszukać orzeczenia dotyczące SUO, należy wpisać w pole Szukane słowa hasło: specjalistyczne usługi opiekuńcze , a niżej w polu Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie, Pomoc społeczna.

Uprawnienia wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności

Ulga podatkowa (rehabilitacyjna)

Rodzice dzieci posiadających orzeczenie o niepełnosprawności mogą korzystać z ulgi rehabilitacyjnej. Ulga umożliwia odliczenie od dochodu udokumentowanych wydatków na leczenie, rehabilitację, terapię oraz dojazdy. W ramach ulgi rodzice mogą odliczyć m.in. koszty:

  • terapii, rehabilitacji realizowanej w prywatnych placówkach,
  • udziału w turnusie rehabilitacyjnym, koloniach i obozach dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej,
  • adaptacji i wyposażenia mieszkań oraz budynków mieszkalnych do potrzeb wynikających
    z niepełnosprawności, np. koszt montażu rampy/ podjazdu dla wózka inwalidzkiego,
  • zakupu i naprawy indywidualnego sprzętu i urządzeń, niezbędnych w rehabilitacji oraz ułatwiających wykonywanie codziennych czynności, dostosowanych do potrzeb wynikających z niepełnosprawności
    (z wyjątkiem sprzętu gospodarstwa domowego),
  • używania samochodu osobowego, będącego własnością lub współwłasnością rodzica, na potrzeby dowozu dziecka na niezbędne zabiegi leczniczo-rehabilitacyjne (limit 2280 zł rocznie).

Informacji dotyczących szczegółowych warunków odliczeń oraz sposobu udokumentowania poniesionych kosztów udzielają urzędy skarbowe.

Zniżki w środkach komunikacji

Dziecko z niepełnosprawnością i jego opiekun mogą korzystać z ulgowych biletów na przejazdy komunikacją zbiorową.

W przypadku transportu autobusowego należy pamiętać, że nie istnieją ogólnopolskie, jednolite regulacje, dotyczące ulg w komunikacji – każde z lokalnych przedsiębiorstw ustala je samodzielnie
w oparciu o akty prawa lokalnego, obowiązującego na terenie danej gminy.

Ważne: Przed podróżą należy zapoznać się regulaminem i taryfą opłat przedsiębiorstwa, z którego usług zamierzamy skorzystać.

Dzieci z niepełnosprawnościami mogą, wraz z opiekunem, korzystać z ulgowych biletów kolejowych. Możliwość zakupu biletów ze zniżką 78% została im jednak udostępniona tylko i wyłącznie podczas przejazdu na trasie pomiędzy miejscem zamieszkania i ośrodkiem leczniczym, terapeutycznym, poradnią psychologiczno-pedagogiczna, gabinetem lekarskim.

Ważne: warunkiem uzyskania ulgi jest posiadanie legitymacji osoby niepełnosprawnej oraz skierowania do placówki lub potwierdzenia wizyty.

Karta parkingowa

Rodzice dzieci niepełnosprawnych, które w orzeczeniu o niepełnosprawności, w części „Wskazania” – punkt 9. posiadają wpis „TAK”, mogą ubiegać się o kartę parkingową, uprawniającą do parkowania na miejscach
„z kopertą” oraz niestosowania się do niektórych znaków ruchu drogowego. Kartę parkingową wydaje starosta. Pod koniec 2013 r. Sejm znowelizował prawo o ruchu drogowym, ograniczając możliwości uzyskania karty parkingowej. Stare karty utraciły tym samym ważność końcem czerwca 2015 r. Według zmienionych przepisów nowe karty są być wydawane przede wszystkim dzieciom z ograniczeniami w poruszaniu się.

ABONAMENT PARKINGOWY/MIEJSKIE KARTY PARKINGOWE

W miastach, które mają strefy płatnego parkowania, rodzice dzieci niepełnosprawnych, posiadających kartę parkingową wydaną przez starostę, mogą korzystać z płatnych miejsc parkingowych na preferencyjnych zasadach. Każde miasto samodzielnie ustala wysokość zwolnienia z opłat i rodzaj dokumentu, którym powinien legitymować się rodzic. Wszelkich informacji na ten temat udzielają lokalne zarządy dróg miejskich.

Wsparcie Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Dofinansowanie do turnusów

Podstawową formą wspierania dzieci z niepełnosprawnościami przez Fundusz jest dofinansowanie kosztów udziału dziecka i jego opiekuna w turnusie rehabilitacyjnym. Turnus rehabilitacyjny to zorganizowana forma aktywnej rehabilitacji, połączona z elementami wypoczynku. Celem turnusów jest ogólna poprawa sprawności psychofizycznej oraz rozwijanie umiejętności społecznych uczestników.

Wniosek o dofinansowanie kosztów turnusu przyjmują i rozpatrują Powiatowe Centra Pomocy Rodzinie, właściwe dla miejsca zamieszkania. O takie dofinansowanie można ubiegać się raz w roku.

Ważne: Rodzic sam wyszukuje turnus, który najlepiej odpowiada potrzebom dziecka i możliwościom finansowym rodziny. Przy wyborze organizatora należy sprawdzić, czy interesująca nas oferta jest ujęta w Centralnej Bazie Danych Ośrodków i Organizatorów Turnusów dla Osób Niepełnosprawnych, ponieważ dofinansowania PFRON można uzyskać tylko do wybranych wyjazdów. Na stronie https://empatia.mpips.gov.pl/dla-swiadczeniobiorcow/turnusy / można odnaleźć wyszukiwarki ośrodków i organizatorów turnusów.

Wysokość dofinansowania do turnusów rehabilitacyjnych:

· dla niepełnosprawnego dziecka w wieku do 16. roku życia oraz osoby z niepełnosprawnością w wieku 16‒24 lat, uczącej się i niepracującej  - do 30% przeciętnego wynagrodzenia;

  • dla rodzica/opiekuna – do 20% przeciętnego wynagrodzenia.

W wyjątkowo trudnych sytuacjach materialnych dofinansowanie może być zwiększone do 40% przeciętnego wynagrodzenia.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnusów rehabilitacyjnych (Dz.U. Nr 230, poz. 1694)

Sprzęt rehabilitacyjny

Dofinansowanie do zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny jest przyznawane na wniosek rodzica. Pod tym pojęciem rozumie się różnego rodzaju urządzenia, które są niezbędne do przeprowadzenia czynności leczniczych, psychologicznych, szkoleniowych, edukacyjnych i społecznych, zmierzających do osiągnięcia najwyższego poziomu funkcjonowania osób z niepełnosprawnościami.

Wysokość dofinansowania do zaopatrzenia w sprzęt rehabilitacyjny wynosi do 80% kosztów, nie więcej jednak niż do wysokości pięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia. Dofinansowanie przyznawane jest na wniosek rodzica, złożony we właściwym Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie lub Miejskim/ Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej.

Do wniosku o dofinansowanie sprzętu rehabilitacyjnego należy dołączyć kopię orzeczenia o niepełnosprawności oraz:

  • aktualne zaświadczenie lekarskie, stwierdzające niepełnosprawność i uzasadniające zakup sprzętu,
  • zaświadczenie o dochodach rodziny,
  • fakturę pro-forma lub inny dokument potwierdzający przewidywany koszt zakupu.

W celu uzyskania dokładnych informacji, jaki sprzęt rehabilitacyjny może zostać objęty refundacją i na jakich zasadach przebiega procedura, należy skontaktować się z Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie lub Ośrodkiem Pomocy Społecznej.

Przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze

W ramach systemu ochrony zdrowia każdy pacjent ma prawo do dofinansowania zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych. W praktyce NFZ refunduje zakup tylko najtańszych przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, których jakość nie zawsze spełnia wszystkie potrzeby pacjenta. Dlatego osoby z niepełnosprawnościami mogą uzyskać wsparcie pieniężne w celu zakupu droższych produktów. Dofinansowanie zaopatrzenia osób z niepełnosprawnościami w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze należy do zadań powiatu, a środki na ten cel przekazuje PFRON.
Dofinansowanie kosztów przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych jest dopuszczalne
w przypadku zarówno wydatków już poniesionych, jak i planowanych. Aby skorzystać z tej formy wsparcia, należy wypełnić specjalny wniosek, przedstawić aktualne orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenie
o dochodach, zlecenie lekarskie na sprzęt, potwierdzone przez NFZ i dowód jego zakupu. Pomoc jest przyznawana osobom, których średni miesięczny dochód netto nie przekracza 50% przeciętego wynagrodzenia w przeliczeniu na jednego członka rodziny.

Co to są środki pomocnicze?

Środki pomocnicze to przedmioty, które ułatwiają lub umożliwiają funkcjonowanie osoby
z niepełnosprawnością w środowisku społecznym. Zalicza się do nich m.in. soczewki okularowe, aparaty słuchowe, pieluchomajtki, itp.

Ważne: wnioski są rozpatrywane do momentu wyczerpania się środków przekazanych przez PFRON do lokalnego PCPR-u lub OPS-u.
Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie wykazu wyborów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. 2013, poz. 1565),

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 127, poz 721, z późn. zm.),

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 96, poz. 861, z późn. zm.).

Likwidacja barier

Bariery architektoniczne to wszelkie utrudnienia, które ze względu na swoje rozwiązania techniczne, konstrukcyjne, sposób użytkowania uniemożliwiają czy utrudniają swobodę ruchu.

Bariery techniczne to wszelkie przeszkody, jakie wynikają z braku lub niedostosowania przedmiotów lub urządzeń.

Bariery w komunikowaniu się to ograniczenia uniemożliwiające lub utrudniające porozumiewanie się i/lub przekazywanie informacji.

W przypadku starania się o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych oprócz orzeczenia, zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia o dochodach, rodzic powinien przedstawić również:

  • tytuł prawny do lokalu, w którym chce likwidować bariery (akt własności, umowa najmu),
  • zgodę właściciela budynku, wspólnoty mieszkaniowej,
  • projekt techniczny.

Dofinansowanie likwidacji barier w komunikowaniu się może obejmować zakup niezbędnego w codziennym funkcjonowaniu i edukacji telefonu, komputera, tabletu wraz z koniecznym oprogramowaniem.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 96, poz. 861, z późn. zm.).

Programy i projekty finansowane przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych

Każdego roku, w ramach różnych konkursów, Fundusz wspiera finansowo projekty i programy adresowane do dzieci z niepełnosprawnościami, realizowane m.in. przez organizacje pozarządowe. Informacje na temat projektów prowadzonych w naszej okolicy można uzyskać w wojewódzkich oddziałach Funduszu. Dane kontaktowe do oddziałów: http://www.pfron.org.pl/pl/pfron/oddzialy-funduszu/1030,Oddzialy-Funduszu.html

Ulgi w obiektach użyteczności publicznej

Wiele obiektów takich jak muzea, centra naukowe, ośrodki sportu i rekreacji oferują dzieciom niepełnosprawnym i ich opiekunom możliwość zakupu biletów zniżkowych bądź obsługi poza kolejnością. Planując wyjście na basen czy na wystawę, warto sprawdzić, z jakich ulg możemy skorzystać w wybranym miejscu.

Inne źródła finansowania wydatków związanych z niepełnosprawnością

W Polsce istnieje wiele fundacji, które pomagają dzieciom z niepełnosprawnościami. Część z nich w ramach swojej działalności umożliwia założenie indywidualnych subkont, na które mogą wpływać darowizny oraz odpisy z 1% podatku. Założenie subkonta nie powinno wiązać się z żadnymi kosztami dla rodzica, jednak należy pamiętać, że to rodzice sami muszą szukać darczyńców.

 

Klocki brajlowskie

 

Klocki literki. Którzy z nas nie pamięta z dzieciństwa tej zabawki. Wielu nawet całkowicie niewidomych nauczyło się w ten sposób liter, zanim jeszcze poznali pismo brajla. A klocki Lego? Każdy, kto miał takie klocki w ręku wie, że klocek do łączenia się z innymi wykorzystuje coś w rodzaju okrągłych wypustek. Tu jest miejsce na prawdziwą iskrę geniuszu. Pewna firma z Brazylii opracowała klocki podobne do klocków Lego. Wyróżniają się tym, że owe służące do łączenia się z innymi elementami wypustki ułożono w taki sposób, aby wyglądały na powierzchni klocka jak litery brajlowskie. To genialne w swej prostocie rozwiązanie daje dzieciom możliwość poznawania liter brajlowskich i umożliwia im jednocześnie zwykłą zabawę. Klocki, jakkolwiek nie firmowane przez producenta klocków Lego, są w pełni kompatybilne ze standardowymi elementami Lego dzięki czemu można swobodnie łączyć elementy obu rodzajów. Jedyna różnica polega na tym, że w klockach mających szerokość dwóch wypustek i wysokość trzech kilku wypustek po prostu brakuje, ponieważ inaczej nie udałoby się uzyskać wszystkich znaków brajlowskich. Takie klocki to doskonałe narzędzie integrujące. Tak jak kiedyś niewidome przedszkolaki bawiły się w układanie klocków literek, tak teraz być może widzące przedszkolaki będą układać literki brajlowskie. Klocki zostały stworzone na otwartej licencji, dzięki czemu może je wyprodukować każdy, kto uzna, że rozpowszechnianie takich klocków to dobry pomysł.

Źródło: http://gizmodo.com/using-lego-like-bricks-to-teach-kids-braille-is-a-strok-1774438336

 

W sklepie Apple dział produktów dla osób z niepełnosprawnościami

 

Już od pewnego czasu mówiło się, że firma Apple zamierza włączyć do swojej oferty produkty przeznaczone dla osób z niepełnosprawnościami. Od niedawna dział, w którym znajdziemy takie produkty, jest częścią sklepu Apple. Obecnie oferta obejmuje 15 produktów przeznaczonych dla osób z dysfunkcją wzroku, dla osób mających ograniczenia o charakterze motorycznym oraz dla tych, które mają trudności w uczeniu się. Osoby niewidome znajdą tam 2 monitory brajlowskie. Osoby z dysfunkcją narządu ruchu zainteresuje z pewnością przeznaczony dla nich trackball, którego wymiary są większe niż standardowego urządzenia tego typu. Osoby z trudnościami w uczeniu się znajdą w ofercie np. urządzenie, które funkcjonuje jako dotykowy interfejs muzyczny i w ten sposób pozwala na zabawny i przyjemny sposób tworzenia muzyki.

Możliwość szukania produktu z użyciem kryteriów wyszukiwania takich jak rodzaj niepełnosprawności oraz zgodność z aplikacjami i urządzeniami dla osób z niepełnosprawnościami wskazuje na planowane rozszerzenie oferty omawianych produktów. Ponadto w iTunes Apple wprowadziło oznaczenie dostępności sprzedawanych tam aplikacji.

Źródło: http://9to5mac.com/2016/05/05/apple-store-accessibility-accessories/

Nowe technologie a niepełnosprawność

 

Dostępność jest modna. Na dostępność, na podnoszenie jakości życia osób z niepełnosprawnościami chcemy zwracać uwagę. Ten korzystny klimat społeczny sprzyja wydarzeniom takim jak mająca niedawno miejsce na krakowskiej AGH konferencja „Nowe technologie a niepełnosprawność”. Podczas tego spotkania inżynierów i naukowców, rozwiązujących m.in. problemy związane z niepełnosprawnościami, mogliśmy zapoznać się z kilkoma interesującymi projektami badawczymi, a przy okazji spotkać ludzi opowiadających o inspiracjach swoich działań, o złożoności procesu twórczego, który prowadzi ich do uzyskiwania końcowych rozwiązań.

W humanistyczny wymiar omawianych zagadnień wprowadziła uczestników konferencji swoją filozoficzną refleksją prof. dr hab. Janina Filek. Jak powiedziała: „Technologie, obok niewątpliwych dobrodziejstw, niosą ze sobą zagrożenia. Dzięki rozwojowi technologicznemu, dzięki różnym wynalazkom, umożliwiającym osobom z niepełnosprawnościami kompensowanie wszelkiego rodzaju dysfunkcji, włączenie tych osób w główny nurt życia społecznego jest teraz łatwiejsze niż kiedykolwiek wcześniej. Jednocześnie jednak te same rozwiązania niosą ze sobą potencjalne zagrożenia wykluczeniem. Narzucenie osobom z niepełnosprawnościami telepracy czy nauki w systemie e-learningowym może w konsekwencji prowadzić do izolacji tych osób. Pracując nad rozwiązywaniem problemów, które wynikają z niepełnosprawności, powinniśmy mieć na uwadze cel, do jakiego dążymy, myśleć o przyszłym społeczeństwie, w którym granica podziału na sprawnych i żyjących z niepełnosprawnością zostanie zatarta”.

Następnie prof. dr hab. inż. Ryszard Tadeusiewicz omówił najnowsze rozwiązania wspierające inteligentne monitorowanie osób wymagających opieki. Powiedział, że przyszłością jest upowszechnienie wszelkiego rodzaju automatów wspomagających. Chodzi o urządzenia, które pomogą np. w przesiadaniu się z łóżka na wózek lub spełnią funkcję przewodnika dla osoby niewidomej, urządzenia, które będą wyposażone w zestawy czujników umożliwiających monitorowanie parametrów medycznych czy otoczenia osoby niepełnosprawnej i w razie konieczności podejmą działania zapewniające osobie bezpieczeństwo lub wezwą pomoc ludzką. Na pytanie, jak to wszystko ma się do projektowania uniwersalnego i czy osoby pełnosprawne mogą z takich prac odnieść jakieś korzyści profesor odpowiedział: „Po pierwsze wszyscy się starzejemy, a wobec przedłużającej się długości ludzkiego życia każdy z nas musi z coraz większym prawdopodobieństwem zakładać, że kiedyś będzie żył z niepełnosprawnością. Po drugie, ponieważ coraz dłużej pracujemy mamy mało czasu na opiekę nad tymi, którzy opieki wymagają, a zatem posiadanie urządzeń, które nam w tym pomogą, jest zwyczajnie korzystne, bo wyręcza nas w wykonywaniu funkcji, z którymi, być może, nie radzimy sobie tak dobrze, jak byśmy tego chcieli i wreszcie po trzecie, nie wolno nam zapominać, że lenistwo jest częścią natury ludzkiej, a więc roboty, które podadzą nam herbatę, poodkurzają mieszkanie czy wyprasują ubrania z pewnością znajdą nabywców. Nie zrażajmy się tym, że te rozwiązania przyszłości będą z początku bardzo drogie. Tak dzieje się przecież ze wszystkimi wynalazkami. Jeśli się przyjmą to trafią do masowej produkcji, a ceny ich spadną do poziomu, który zapewni im masową dostępność.”

Prof. dr hab. inż. Jerzy Kwaśniewski omówił prace nad urządzeniem wspomagającym rehabilitację kręgosłupa. Omawiane urządzenie może wspomagać pracę rehabilitanta i fizjoterapeuty. Rozwiązanie wydaje się być bardzo interesujące, ale problemem jest niedostateczne finansowanie oraz mnóstwo przeszkód o charakterze biurokratycznym, które utrudniają interdyscyplinarne prace nad tym projektem.

Prof. dr hab. inż. Stanisław Mazurkiewicz przedstawił prowadzone przez jego zespół prace nad egzoszkieletem, urządzeniem, które osobom z porażeniami wiotkimi kończyn dolnych umożliwi chodzenie symulując funkcje nóg.

Prof. nadzw. dr hab. inż. Mariusz Giergiel  zaprezentował prototyp wózka inwalidzkiego sterowanego impulsami nerwowymi i omówił problemy powstające podczas tworzenia takiego rozwiązania. Do produkcji urządzenia, którego będą używać osoby jeżdżące na wózkach jeszcze wprawdzie bardzo daleko, prawo Murphy’ego dało o sobie znać podczas prezentacji i pieczołowicie przygotowywana demonstracja nie zadziałała zgodnie z oczekiwaniami twórców, ale pomysłowość i ogromne zaangażowanie oraz rozległa wiedza i upór w rozwiązywaniu napotykanych problemów każą przypuszczać, że powstanie takiego wózka w tym zespole jest jedynie kwestią czasu.

Prof. dr hab. inż. Witold Grzegożek opowiedział o pracach nad ultralekkim pojazdem umożliwiającym osobom poruszającym się na wózkach jeżdżenie po drogach publicznych. Ten skonstruowany z myślą o technologiach przyszłości ultralekki samochodzik waży bez akumulatorów zaledwie 45 kg. Konstruktorzy pomyśleli nie tylko o samodzielności użytkownika - do autka wjeżdża się wózkiem od tyłu - lecz także o tym, by pojazd sprostał bardzo wielu wymaganiom użytkowym. Koła i zawieszenie pozwalają na poruszanie się nawet w trudnym terenie, wymiary umożliwiają wjechanie nawet w wąskie bramki, a trwające właśnie prace nad funkcjami autonomicznymi, dzięki którym będzie np. możliwe przywołanie pojazdu z rozległego parkingu w pobliże wejścia tak, by użytkownik nie był zmuszony lawirować wózkiem pośród zaparkowanych i ruszających aut, pozwalają mieć nadzieję, że rozwiązanie końcowe będzie produktem nowoczesnym i doskonale spełniającym potrzeby grupy docelowej.

A co dla nas?

I dla czytelników Tyfloświata coś się znalazło. Prof. dr hab. inż. Andrzej Dziech i dr inż. Jarosław Bułat prezentowali prace nad rozwiązaniami ułatwiającymi poruszanie się osób niewidomych. Biała laska z ultradźwiękowym wykrywaczem przeszkód to rozwiązanie podobne do istniejących już na rynku takich jak np. Ultracane. Autorzy zdają sobie z tego sprawę. Podjęli jednak prace nad swoim rozwiązaniem w nadziei na stworzenie produktu, którego cena będzie do zaakceptowania na polskim rynku. Kolejny projekt w tej grupie to urządzenie lub aplikacja do informowania  o tym, czy światło na przejściu dla pieszych jest zielone czy czerwone. Okazało się, że rozwiązanie problemu za pomocą kamery i oprogramowania analizującego dane z otoczenia nie jest proste. Ze względu na złożoność otrzymywanych z otoczenia sygnałów występuje wiele błędów i wydaje się, że o ile w ogóle dojdzie w tym wypadku do wdrożenia użytkowego, to czeka nas jeszcze długa droga. Ciekawym gadżetem wydaje się być aplikacja, która po zainstalowaniu na telefonie z systemem Android pozwala na zeskanowanie z autobusu czy tramwaju numeru linii, a następnie rozpoznanie tego numeru i podanie użytkownikowi stosownej informacji. Wątpliwości budzi twierdzenie autorów, że do poprawnego działania aplikacji wystarczy skierowanie naszego urządzenia mobilnego w stronę interesującego nas pojazdu. Rozwiązanie ze względu na swoją potencjalną użyteczność warto by przetestować.

Prof. dr hab. inż. Jerzy Wiciak, dr inż. Bartłomiej Borkowski, oraz mgr inż. Dorota Czopek zaprezentowali projekt sygnalizacji wibracyjnej wspomagającej osoby niewidome w poruszaniu się. Autorzy przeprowadzili badania nad rozpoznawalnością sygnałów wibracyjnych oraz zbadali potrzeby potencjalnych użytkowników dostarczanej w ten sposób informacji. Projekt wydaje się interesujący i dobrze byłoby, gdyby wyniki tych badań mogły zostać wykorzystane podczas tworzenia dedykowanych osobom z dysfunkcją wzroku aplikacji do nawigacji GPS. Bransoletka wibracyjna to dobre medium do przekazywania komunikatów alarmowych oraz komunikatów o konieczności zwrócenia uwagi na jakąś informację w otoczeniu np. informację o znajdowaniu się w pobliżu interesującego nas obiektu typu przystanek, budynek wybranej przez nas kategorii itd. Projekt jest bardzo interesujący, a wyniki uzyskane przez autorów mogą w istotny sposób przyczynić się do poprawy jakości życia osób z dysfunkcją wzroku.

Osoby niewidome, a zwłaszcza te, które tracą wzrok z powodu chorób degeneracyjnych siatkówki, z pewnością mógłby zainteresować wykład dr inż. Pawła Hottowego o badaniach nad mechanizmami przetwarzania obrazu w siatkówce i próbach rozwiązania problemów technicznych, z którymi spotykają się naukowcy pracujący nad budową implantu siatkówki. Dowiedzieliśmy się już, że siatkówka nie jest prostym fotoreceptorem, lecz posiada bardzo wydajny mechanizm kompresji uzyskiwanego obrazu, że dopiero taki skompresowany obraz jest przekazywany do mózgu. Wiemy odrobinę o protokole używanym do przekazywania tej informacji i w pewnym zakresie potrafimy się nim posługiwać, ale daleko nam jeszcze do osiągnięcia umiejętności kontrolowanego przekazywania  bodźców elektrycznych w tym układzie. Naukowcy obecnie próbują udzielić odpowiedzi na pytanie, czy jest ono w ogóle możliwe na obecnym etapie posiadanej przez nas wiedzy technicznej. Może się wkrótce okazać, że cały wysiłek włożony w stworzenie implantu siatkówki w oparciu o mikroelektrody zaprowadził nas w ślepą uliczkę, a badania trzeba prowadzić od początku. Perspektywy stworzenia protezy wzroku są zatem odległe.

Konferencja „Nowe Technologie a Niepełnosprawność” to wydarzenie, dzięki któremu osoby z niepełnosprawnościami mogą zapoznać się z pracami naukowymi inspirowanymi niepełnosprawnością. Wymiana informacji o potrzebach ludzkich, o potrzebach wszystkich ludzi bez względu na niepełnosprawność z pewnością przyczynia się do poprawy jakości projektowania uniwersalnego. Za ciekawy przykład kompromisu w tej dziedzinie niech posłużą tutaj krawężniki, których obniżanie poprawia wprawdzie komfort poruszania się osób na wózkach, lecz jednocześnie całkowita likwidacja krawężników pogarsza komfort osób niewidomych. Dopiero zbadanie potrzeb obu grup pozwoliło ustalić, że krawężniki wysokości trzech centymetrów są na tyle niskie, iż nie przeszkadzają osobom poruszającym się na wózkach, a zarazem na tyle wysokie, że osobom niewidomym dają informację o granicy chodnika i drogi. Wypada mieć nadzieję, że podczas kolejnej edycji krakowskich dni integracji odbędzie się podobna konferencja.

 

 

Projekt współfinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Gminy Miejskiej Kraków