Opieka medyczna

 

W polskim społeczeństwie bardzo nikła jest znajomość praw pacjentów, w tym osób z niepełnosprawnościami i dzieci zagrożonych niepełnosprawnością.

W niniejszym artykule postaram się omówić prawa, jakie przysługują osobom z niepełnosprawnościami w zakresie ochrony zdrowia oraz prawa, z jakich skorzystać mogą rodziny opiekujące się dzieckiem niepełnosprawnym lub dzieckiem, którego rozwój należy uznać za nieharmonijny.

To, co należy zaznaczyć na wstępie to fakt, iż osobom z niepełnosprawnościami przysługują w ramach systemu opieki zdrowotnej takie same prawa, jak innym obywatelom. Osoby te nie są w żaden sposób wyróżnione prawnie, nie posiadają pierwszeństwa w dostępie do lekarzy specjalistów czy zwiększonych limitów świadczeń rehabilitacyjnych. W związku z powyższym na potrzeby niniejszego artykułu posiłkować się będę określeniem „prawa pacjenta”, bez wyszczególnienia praw osób z niepełnosprawnościami.

Najważniejszymi źródłami praw pacjenta oraz osób ubezpieczonych są:

  1. Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 210, poz. 2135 z późn. zm.)),
  2. Ustawa o prawach pacjenta i rzeczniku Praw Pacjenta (Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417)),
  3. Zarządzenia Prezesa NFZ dotyczące kontraktowania świadczeń zdrowotnych.

Prawa pacjenta są częścią praw człowieka, ujętych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, której to artykuł 24 mówi, iż każdy człowiek ma prawo do poziomu życia zapewniającego zdrowie i dobrobyt jemu i jego rodziny, włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i konieczne świadczenia socjalne.

Do podstawowych praw pacjenta wynikających z praw człowieka należy zaliczyć:

  1. prawo do zdrowia,
  2. prawo do prywatności i godności,
  3. prawo do informacji,
  4. prawo do decydowania, do świadomej zgody lub odmowy,
  5. prawo do poufności,
  6. prawo do dodatkowej opieki,
  7. prawo do poszanowania wartości i przekonań religijnych i filozoficznych,
  8. prawo do aborcji w przypadkach, gdy ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia kobiety ciężarnej, istnieje duże prawdopodobieństwo ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu albo nieuleczalnej choroby zagrażającej jego życiu, zachodzi uzasadnione podejrzenie, że ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego,
  9. dostęp do świadczeń standardowych,
  10. dostęp do świadczeń wysokospecjalistycznych,
  11. dostęp do świadczeń ponadstandardowych,
  12. prawo do skargi i dochodzenia roszczeń.

Przełomowym momentem w ochronie praw pacjenta oraz dzieci niepełnosprawnych w Polsce było ogłoszenie w dniu 31 marca 2009 r. Ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Na podstawie tego dokumentu jest możliwe dochodzenie roszczeń wynikających z braku przestrzegania wyżej wymienionych praw przez instytucje realizujące świadczenia zdrowotne w Polsce.

Podstawowe prawo do opieki zdrowotnej

Rokrocznie rodzi się w Polsce ok. 6% dzieci zagrożonych wystąpieniem niepełnosprawności. Informacja o przyjściu na świat dziecka z niepełnosprawnością (lub o wystąpieniu niepełnosprawności u dziecka starszego) stanowi dla rodziców źródło ogromnego niepokoju oraz staje się niejednokrotnie przyczyną kryzysu na tle rodziny. Rodzice stają przed koniecznością rozwiązania wielu problemów, stawienia czoła trudnościom rozwojowym dziecka, ale także zawiłym procedurom, niejasnym przepisom prawnym oraz niestety niekompetencji urzędników. Należy przy tym zaznaczyć, że nie istnieje w Polsce instytucja asystenta rodziny z dzieckiem niepełnosprawnym, który wspomagałby rodzinę w odnalezieniu się w nowej sytuacji życiowej.

Ze względu na powyższe w niniejszym artykule postaram się przeprowadzić rodziców przez meandry systemu opieki zdrowotnej, uwzględniając zarówno ich prawa, jak i obowiązki.

Osoba ubiegającą się o udzielenie świadczenia zdrowotnego finansowanego ze środków publicznych oraz rodzic dziecka zagrożonego niepełnosprawnością zobowiązana jest na samym początku przedstawić dowód potwierdzający prawo do uzyskania świadczeń. Wprawdzie wprowadzenie systemu e-WUŚ ograniczyło tę konieczność do minimum i, przynajmniej teoretycznie, uprawnienia do ubezpieczenia zdrowotnego są identyfikowane na podstawie zapisów w tymże systemie, jednakże, jak każdy system informatyczny, posiada on wady i zdarza się, że osoba posiadająca uprawnienia do podstawowej opieki zdrowotnej jest w nim wykazywana jako nieubezpieczona. Dotyczy to również dzieci, którym prawo do opieki zdrowotnej przysługuje „z urzędu”. W sytuacji, gdy na skutek błędu systemu osoba chcąca skorzystać ze świadczeń wykazana zostanie jako nieubezpieczona, może ona poświadczyć fakt objęcia ubezpieczeniem za pomocą oświadczenia.

 

Ponadto, świadczenia zdrowotne udzielane są bezpłatnie pacjentom innym niż ubezpieczeni, którzy nie ukończyli 18 roku życia (ale muszą być zgłoszeni do ubezpieczenia) lub są w okresie ciąży, porodu lub połogu.

Ustawa o świadczeniach zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych zapewnia ubezpieczonym bezpłatną realizację następujących świadczeń:

  • badania diagnostyczne, w tym medyczną diagnostykę laboratoryjną,
  • świadczenia na rzecz zachowania zdrowia, zapobiegania chorobom i wczesnego
  • wykrywania chorób, w tym obowiązkowe szczepienia ochronne,
  • podstawową opiekę zdrowotną,
  • świadczenia w środowisku nauczania i wychowania,
  • ambulatoryjne świadczenia specjalistyczne,
  • rehabilitację leczniczą,
  • świadczenia stomatologiczne,
  • leczenie szpitalne,
  • świadczenia wysokospecjalistyczne,
  • leczenie w domu chorego,
  • badanie i terapię psychologiczną,
  • badanie i terapię logopedyczną,
  • świadczenia pielęgnacyjne i opiekuńcze, w tym opiekę paliatywno-hospicyjną,
  • pielęgnację niepełnosprawnych i opiekę nad nimi,
  • opiekę nad kobietą w okresie ciąży, porodu i połogu,
  • opiekę nad kobietą w okresie karmienia piersią,
  • opiekę prenatalną nad płodem i opiekę nad noworodkiem oraz wstępną
  • ocenę stanu zdrowia i rozwoju niemowlęcia,
  • opiekę nad zdrowym dzieckiem, w tym ocenę stanu zdrowia i rozwoju dziecka do lat 18,
  • leczenie uzdrowiskowe,
  • zaopatrzenie w produkty lecznicze, wyroby medyczne i środki pomocnicze,
  • transport sanitarny oraz
  • ratownictwo medyczne.

W tym miejscu należy nadmienić, że orzeczenia lub zaświadczenia związane z:

  • orzekaniem o niezdolności do pracy dla celów rentowych,
  • orzekaniem o niepełnosprawności,
  • ustalaniem uprawnień w ramach ubezpieczeń społecznych

są finansowane przez podmiot, na którego zlecenie zostaje przeprowadzone badanie, wydane orzeczenie lub zaświadczenie. Oznacza to, że orzekanie o niezdolności do pracy dla celów ustalania uprawnień do świadczeń należy do zadań lekarzy orzeczników i komisji lekarskich Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie do wszystkich lekarzy. Lekarze orzecznicy działają w każdym oddziale ZUS.

Zasady korzystania ze świadczeń poza kolejnością

Największą bolączką pacjentów korzystających z publicznej opieki zdrowotnej są wszechobecne kolejki oczekujących. Wyjątkiem nie są tu osoby z niepełnosprawnościami oraz rodziny dzieci z niepełnosprawnościami i zagrożonych niepełnosprawnością. Nie są one uprawnione do korzystania ze świadczeń poza kolejką oczekujących.

Do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach mają prawo jedynie:

  • osoby, które posiadają tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu”,
  • inwalidzi wojenni i wojskowi oraz
  • kombatanci.

Osoby niepełnosprawne nie mają możliwości korzystania ze świadczeń zdrowotnych z tytułu ubezpieczenia bez kolejki.

Podstawowa Opieka Zdrowotna

Każda osoba, w tym osoba niepełnosprawna czy też dziecko zagrożone niepełnosprawnością,

powinna zacząć kontakt z publiczną opieką zdrowotną od wyboru lekarza oraz pielęgniarki/położnej Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ). Świadczeniobiorca lub jego opiekun ma prawo wybrać lekarza rodzinnego, pielęgniarkę, położną a także zmienić ich dwa razy w roku kalendarzowym. Każda kolejna zmiana wiąże się z koniecznością wniesienia na konto właściwego oddziału NFZ opłaty w wysokości 80 zł. Opłaty nie trzeba wnosić, jeśli wybór nowego lekarza, pielęgniarki lub położnej wynika np. ze zmiany miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy lub zmiany miejsca wykonywania świadczeń przez lekarza/ pielęgniarkę/ położną. Wyboru lub zmiany dokonuje się bezpośrednio w nowej przychodni. O przyjęciu pacjenta na swoją listę decyduje lekarz/ pielęgniarka/ położna, uzależniając to od liczby już zadeklarowanych osób, a także od realnych możliwości objęcia opieką kolejnego pacjenta. Wyboru dokonuje się za pomocą druku deklaracji wyboru.

Podstawowa opieka zdrowotna w dzień

Świadczenia POZ wykonywane są od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 18:00,

z wyłączeniem sobót, niedziel i innych dni ustawowo wolnych od pracy, w miejscu wykonywania

praktyki oraz poprzez świadczenie wizyt domowych. Świadczenia POZ udzielane są przez lekarza, pielęgniarkę i położną. W schorzeniach ostrych i nagłych zachorowaniach a także w innych stanach wymagających pilnej interwencji, gdy wymaga tego stan pacjenta, porada lekarza udzielana jest w dniu zgłoszenia. W schorzeniach przewlekłych świadczenia udzielane są w terminie uzgodnionym z pacjentem przez lekarza. Świadczeniodawca ma obowiązek zapewnić funkcjonowanie gabinetu zabiegowego od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do18:00, z wyłączeniem sobót, niedziel i innych dni ustawowo wolnych od pracy, w tym punktu szczepień – minimum 1 raz w tygodniu po godzinie 15:00.

Z tych usług może korzystać każda osoba, która złożyła deklarację wyboru.

Podstawowa opieka zdrowotna w nocy, w dni ustawowo wolne od pracy i w święta

Po godzinie 18:00, a także w dni ustawowo wolne od pracy oraz w święta, lekarz POZ zapewnia opiekę ubezpieczonym samodzielnie lub poprzez współpracę z innymi podmiotami.

Świadczenia nocnej i świątecznej opieki lekarskiej i pielęgniarskiej mogą być wykonywane w przychodni lub w wyjątkowych przypadkach w domu chorego – w ramach opieki wyjazdowej. Do świadczeń tych należą też zabiegi pielęgniarskie wynikające z ciągłości leczenia, np. zlecone iniekcje czy też inne zabiegi pielęgnacyjne, niezwykle ważne dla osób niepełnosprawnych. Każdy pacjent czy też rodzic dziecka zagrożonego niepełnosprawnością powinien zawczasu dowiedzieć się u swojego lekarza rodzinnego, kto i gdzie sprawuje całodobową opiekę medyczną.

Dokonujący wyboru nie ma obowiązku złożenia deklaracji na wszystkie trzy zakresy świadczeń u tego samego świadczeniodawcy. Może dokonać wyboru w zakresie, który go interesuje. Wybór dotyczy imiennie osób udzielających świadczeń (tzn. lekarza, pielęgniarki, położnej) u świadczeniodawcy, który zawarł umowę z Narodowym Funduszem Zdrowia o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna.

Zasady korzystania z Podstawowej Opieki Zdrowotnej

Z nocnej i świątecznej podstawowej opieki zdrowotnej należy korzystać wyłącznie:

  • w przypadku nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia,
  • gdy oczekiwanie na otwarcie przychodni może znacząco niekorzystnie wpłynąć na stan zdrowia,
  • gdy zastosowane środki domowe lub leki dostępne bez recepty nie przyniosły spodziewanej poprawy.

Uzasadnieniem dla skorzystania ze świadczeń POZ w nocy i święta mogą być następujące sytuacje:

  • zaostrzenie lub nasilenie dolegliwości znanej choroby przewlekłej (np. kolejny napad astmy oskrzelowej z umiarkowaną dusznością),
  • infekcja dróg oddechowych z wysoką gorączką (>39 ºC), szczególnie u małych dzieci i osób w podeszłym wieku,
  • bóle brzucha, nie ustępujące mimo stosowania leków rozkurczowych,
  • nasilone bóle głowy, nie ustępujące mimo stosowania leków przeciwbólowych,
  • nasilona biegunka lub wymioty, szczególnie u dzieci lub osób w podeszłym wieku,
  • zatrzymanie wiatrów, stolca lub moczu,
  • nagłe bóle krzyża, kręgosłupa, stawów, kończyn itp. lub
  • zaburzenia psychiczne, z wyjątkiem agresji lub dokonanej próby samobójczej.

W ramach nocnej i świątecznej opieki lekarskiej nie można uzyskać:

  • wizyty kontrolnej w związku z wcześniej rozpoczętym leczeniem,
  • recepty na stosowane stale leki w związku ze schorzeniem przewlekłym,
  • rutynowego zaświadczenia o stanie zdrowia ani
  • skierowania do specjalisty.

Powyższe świadczenia można uzyskać u lekarza rodzinnego/ POZ od poniedziałku do piątku w godzinach od 8:00 do 18:00.

Zasady korzystania z porad lekarzy specjalistów

Kolejnym krokiem pacjenta oraz rodzica dziecka niepełnosprawnego jest zazwyczaj wizyta u lekarza specjalisty.

W celu uzyskania tego świadczenia niezbędne jest skierowanie od lekarza POZ lub innego lekarza udzielającego świadczeń w ramach umowy z NFZ.

Skierowanie nie jest wymagane do:

  • stomatologa,
  • ginekologa-położnika,
  • dermatologa,
  • wenerologa,
  • onkologa,
  • okulisty ani
  • psychiatry.

Skierowania do specjalisty nie muszą okazywać:

  • inwalidzi wojenni i osoby represjonowane,
  • cywilne niewidome ofiary działań wojennych,
  • uprawnieni żołnierze lub pracownicy, w zakresie leczenia urazów lub chorób nabytych podczas wykonywania zadań poza granicami państwa,
  • chorzy na gruźlicę,
  • zakażeni wirusem HIV oraz
  • osoby uzależnione od alkoholu, środków odurzających i substancji psychoaktywnych w zakresie lecznictwa odwykowego.

Poza tymi osobami wszyscy muszą mieć skierowanie.

Pacjent ma prawo wyboru lekarza specjalisty spośród wszystkich lekarzy przyjmujących w poradniach, które mają umowy z NFZ. W przypadku nagłych zachorowań lub pogorszenia stanu zdrowia świadczenie w poradni specjalistycznej winno być zrealizowane w trybie nagłym, czyli w dniu zgłoszenia. Decyzję o przyjęciu pacjenta w trybie nagłym podejmuje lekarz.

Do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym z ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, mają prawo:

  • osoby, które posiadają tytuł „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub
  • „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu”,
  • inwalidzi wojenni i wojskowi,
  • kombatanci (pod pojęciem „kombatant” należy także rozumieć osobę represjonowaną).

Zasady kierowania do specjalisty

Lekarz POZ kierujący pacjenta do lekarza specjalisty lub do szpitala zobowiązany jest dołączyć do skierowania wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, umożliwiających potwierdzenie wstępnego rozpoznania. Rodzice dzieci zagrożonych niepełnosprawnością oraz osoby niepełnosprawne powinni o tym pamiętać i domagać się takich badań od lekarza kierującego.

Zasady kierowania na badania

Badania diagnostyczne, na które kieruje lekarz specjalista, finansowane są w ramach porady, za którą płaci NFZ. Badania kosztowne, wysokospecjalistyczne, takie jak rezonans magnetyczny czy tomografia komputerowa, są przez NFZ kontraktowane i finansowane odrębnie. Pacjent nie płaci za badania diagnostyczne, o ile wykona je na pisemne zlecenie lekarza ubezpieczenia zdrowotnego w miejscu (laboratorium, pracowni) wskazanym przez lekarza. O potrzebie kierowania na badanie decyduje lekarz. Lekarz specjalista może kierować na wszystkie badania diagnostyczne niezbędne do rozpoznania choroby, postawienia diagnozy i prowadzenia terapii. Specjalista, do którego

skierowanie nie jest wymagane, sam zleca wykonanie potrzebnych mu badań.

Porada specjalistyczna

Porada specjalistyczna lub diagnostyczno-zabiegowa obejmuje badanie pacjenta oraz inne świadczenia opieki zdrowotnej, których wykonanie lekarz uznał za niezbędne w procesie diagnostyczno-terapeutycznym.

Badania kontrolne

W przypadku, gdy pacjent/dziecko niepełnosprawne objęte leczeniem specjalistycznym wymaga wykonania badań kontrolnych pozostających w związku z prowadzonym leczeniem, skierowania na te badania wystawia i pokrywa koszty ich wykonania placówka udzielająca świadczeń ambulatoryjnej opieki specjalistycznej. Dotyczy to również lekarza specjalisty, do którego pacjent ma prawo zgłosić się bez skierowania.

Stała opieka

Skierowanie do specjalisty traktowane jest jako skierowanie na jednorazową konsultację specjalistyczną. Podczas pierwszej wizyty lekarz specjalista decyduje, czy pacjentowi wystarczy jednorazowa konsultacja, czy też konieczne będzie objęcie go stałym leczeniem. Pacjenci pozostający pod stałą opieką poradni specjalistycznych nie są zobowiązani do corocznego przedstawiania skierowania od lekarza POZ. Lekarz specjalista informuje o wyniku konsultacji lekarza kierującego.

Lekarz ubezpieczenia zdrowotnego leczący świadczeniobiorcę w poradni specjalistycznej i szpitalu zobowiązany jest do pisemnego informowania lekarza POZ, do którego zadeklarowany jest świadczeniobiorca, o rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, w tym okresie ich stosowania i dawkowaniu oraz wyznaczonych wizytach kontrolnych. Na podstawie zaświadczenia wydanego przez lekarza specjalistę, z rozpoznaniem choroby i zalecaną farmakoterapią, lekarz POZ, do którego pacjent jest zadeklarowany, może wystawiać mu recepty przez okres wskazany w zaświadczeniu od lekarza specjalisty. Jest to ułatwienie zwłaszcza w sytuacjach, kiedy osoby niepełnosprawne lub też dzieci niepełnosprawne są pod opieką lekarza specjalisty w odległej specjalistycznej placówce. Dzięki tym zapisom kontynuacja recept i ogólnego toku leczenia może odbywać się przy współudziale i pomocy lekarza rodzinnego.

Kierowanie do innego specjalisty

Lekarz specjalista może skierować pacjenta do innego lekarza specjalisty. O taką konsultację może wystąpić do lekarza prowadzącego także sam pacjent lub jego opiekun. W przypadku kierowania pacjenta z jednej poradni specjalistycznej do innej poradnia kierująca przekazuje wyniki wykonanych badań, umożliwiając potwierdzenie wstępnego rozpoznania stanowiącego przyczynę skierowania.

Wizyta domowa

W uzasadnionych medycznie przypadkach lekarz specjalista może odbyć wizytę w domu chorego.

Kierowanie do szpitala

W przypadku, gdy leczenie w przychodni nie jest wystarczające i pacjent wymaga leczenia szpitalnego, lekarz dołącza do skierowania wyniki badań diagnostycznych zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, umożliwiające potwierdzenie wstępnego rozpoznania.

Karta informacyjna z leczenia szpitalnego a skierowanie

Karta informacyjna z leczenia szpitalnego, izby przyjęć czy szpitalnego oddziału ratunkowego nie stanowi skierowania do lekarza specjalisty. Po leczeniu szpitalnym świadczeniodawcy zobowiązani są do wystawienia pacjentowi odrębnego skierowania, które stanowi indywidualną dokumentację pacjenta.

Skierowanie na leczenie szpitalne może być wystawione przez każdego lekarza lub felczera. W stanach nagłych, gdy nieudzielenie pomocy medycznej może skutkować utratą zdrowia lub życia, świadczenia zdrowotne udzielane są bez wymaganego skierowania.

Lekarz kierujący świadczeniobiorcę do szpitala zobowiązany jest dołączyć do skierowania wyniki niezbędnych badań diagnostycznych, zgodnie z rozpoznanym schorzeniem, aktualną wiedzą i praktyką medyczną, w celu potwierdzenia wstępnego rozpoznania.

Lista oczekujących

W przypadku braku możliwości przyjęcia pacjenta do szpitala w dniu zgłoszenia pacjent wpisywany jest na listę oczekujących. W razie pogorszenia się stanu zdrowia pacjenta, wskazującego na potrzebę wcześniejszego (niż w ustalonym terminie) udzielenia świadczenia, ustalany jest nowy termin przyjęcia pacjenta do szpitala. W razie wystąpienia okoliczności, których nie można było przewidzieć w chwili ustalania terminu przyjęcia na leczenie, świadczeniodawca w każdy możliwy sposób informuje pacjenta o nowym terminie udzielenia świadczenia.

W czasie leczenia szpitalnego świadczeniodawca zobowiązany jest zapewnić ubezpieczonym niezbędne badania diagnostyczne, leki związane z przebiegiem hospitalizacji, których zażywanie wynika z przyczyny hospitalizacji, a także wyroby medyczne. Zabronione jest wystawianie pacjentowi w trakcie jego pobytu w szpitalu recept na preparaty diagnostyczne, wyroby medyczne do realizacji w aptekach ogólnodostępnych oraz zleceń na środki pomocnicze (np. pieluchomajtki czy pieluchy anatomiczne). W czasie pobytu pacjenta w szpitalu wszystko to musi być zapewnione przez szpital.

Zakończenie hospitalizacji

Karta informacyjna z leczenia szpitalnego, izby przyjęć czy szpitalnego oddziału ratunkowego nie stanowi skierowania do lekarza specjalisty. Po zakończeniu hospitalizacji pacjent powinien otrzymać:

  • skierowanie do lekarza specjalisty (o ile jest kierowany),
  • informację dla lekarza POZ,
  • recepty,
  • wyniki badań diagnostycznych wykonanych w toku leczenia oraz
  • zwolnienie lekarskie.

Termin w służbie zdrowia

Termin realizacji recept

Każda recepta wystawiona przez lekarza, niezależnie czy jest to wizyta w ramach świadczeń NFZ czy wizyta w gabinecie prywatnym, ma określony termin „ważności”, w którym możliwa jest jej realizacja w aptece, i tak:

  • antybiotyki - 7 dni,
  • wystawiona w ramach pomocy doraźnej (pogotowie ratunkowe) - 7 dni,
  • leki narkotyczne - 14 dni,
  • leki recepturowe - 30 dni,
  • pozostałe leki - 30 dni.

Ważność skierowania

Na leczenie specjalistyczne w poradni lub do szpitala skierowanie jest ważne do momentu jego realizacji lub traci ważność w chwili, kiedy ustała przyczyna wystawienia. Wyjątek stanowi skierowanie do szpitala psychiatrycznego, które wydawane jest w dniu badania, a jego ważność wygasa po upływie 14 dni.

Na rehabilitację ambulatoryjną - 30 dni (w tym czasie trzeba się zarejestrować).

Na leczenie uzdrowiskowe - 12 miesięcy.

Ważność zlecenia

Na środki pomocnicze refundowane co miesiąc: np. pieluchy, sprzęt stomijny, cewniki - 30 dni

Na pozostałe środki pomocnicze: np. aparaty słuchowe, protezy piersi, peruki, materace, poduszki przeciwodleżynowe oraz przedmioty ortopedyczne (wózki inwalidzkie, protezy kończyn, ortezy, kule, laski, balkoniki) - 90 dni

Rehabilitacja lecznicza

Rehabilitacja ambulatoryjna (w przychodni)

Aby skorzystać ze świadczeń rehabilitacyjnych w warunkach ambulatoryjnych i domowych, niezbędne jest posiadanie skierowania wystawionego przez lekarza posiadającego podpisany kontrakt z Narodowym Funduszem Zdrowia. Jest ono ważne przez 30 dni. W tym czasie należy je przedstawić w gabinecie/zakładzie rehabilitacji/fizjoterapii, co wstrzymuje bieg przedawnienia skierowania, nawet jeżeli czas oczekiwania na rehabilitację przekracza 30 dni.

Świadczenia w warunkach ambulatoryjnych i domowych realizuje się poprzez:

  • poradę lekarską rehabilitacyjną,
  • poradę lekarską rehabilitacyjną w warunkach domowych,
  • poradę fizjoterapeutyczną,
  • zabiegi fizjoterapeutyczne,
  • poradę fizjoterapeutyczną w warunkach domowych oraz
  • zabiegi fizjoterapeutyczne w warunkach domowych.

Świadczenia udzielane są na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Świadczeniodawca udzielający świadczeń w warunkach ambulatoryjnych ma obowiązek udzielania świadczeń w warunkach domowych.

Świadczenia domowe udzielane są pacjentom, którzy wymagają rehabilitacji/ fizjoterapii, ale ze względu na brak możliwości samodzielnego przemieszczania się nie mogą skorzystać z rehabilitacji w warunkach ambulatoryjnych, co jest szczególnie ważne przy niepełnosprawności.

Skierowanie do rehabilitacji w warunkach domowych wystawia lekarz ubezpieczenia zdrowotnego, specjalista w dziedzinie:

  • rehabilitacji medycznej,
  • balneologii i medycyny fizykalnej,
  • reumatologii,
  • neurologii,
  • ortopedii,
  • traumatologii.

Rehabilitacja w warunkach oddziału/ośrodka rehabilitacji dziennej

Świadczenia udzielane w warunkach ośrodka/oddziału rehabilitacji dziennej skierowane są do osób, których stan kliniczny nie pozwala na rehabilitację w warunkach ambulatoryjnych i jednocześnie nie wymagają one całodobowej opieki medycznej. Usługa wykonywana jest 5 dni w tygodniu i nie może obejmować mniej niż 5 zabiegów dziennie.

Rehabilitacja ogólnoustrojowa wykonywana jest na skierowanie:

  • lekarzy z oddziału:
    • urazowo-ortopedycznego,
    • chirurgicznego,
    • neurochirurgicznego,
    • reumatologicznego,
    • chorób wewnętrznych,
    • onkologicznego,
    • urologicznego,
    • ginekologicznego oraz
    • lekarzy poradni:
    • rehabilitacyjnej,
    • urazowo-ortopedycznej,
    • neurologicznej
    • reumatologicznej

w przypadku zaostrzeń schorzeń przewlekłych oraz lekarzy POZ.

Rehabilitacja lecznicza

Rehabilitacja trwa od 3 do 6 tygodni, przez 5 dni w tygodniu, obejmuje nie mniej niż 5

zabiegów dziennie u każdego pacjenta.

Rehabilitacja dzieci z zaburzeniami wieku rozwojowego wykonywana jest na skierowanie

lekarzy specjalistów oraz lekarzy specjalności:

  • neonatologii,
  • pediatrii,
  • rehabilitacji,
  • ortopedii,
  • neurologii,
  • reumatologii,
  • okulistyki – w przypadku osób niewidomych i niedowidzących,
  • otolaryngologii – w przypadku osób z wadą słuchu,
  • audiologii i foniatrii – w przypadku osób z wadą słuchu oraz
  • lekarzy POZ.

Czas trwania rehabilitacji dzieci wynosi od 12 do 24 tygodni. W uzasadnionych przypadkach istnieje możliwość przedłużenia czasu trwania rehabilitacji.

Rehabilitacja kardiologiczna to świadczenia udzielane pacjentom po ostrych zespołach wieńcowych, plastyce naczyń wieńcowych, zabiegach kardiochirurgicznych i innych schorzeniach układu krążenia ze wskazaniem do rehabilitacji kardiologicznej.

Do rehabilitacji kieruje lekarz oddziału:

  • kardiologii,
  • kardiochirurgii,
  • chorób wewnętrznych oraz
  • lekarz poradni kardiologicznej.

Czas trwania rehabilitacji kardiologicznej ustalany jest indywidualnie, jednak nie może być dłuższy niż 8 tygodni i 24 osobodni.

Rehabilitacja pulmonologiczna z wykorzystaniem metod subterraneoterapii (np. komory solne) ma na celu poprawę sprawności funkcjonowania układu oddechowego. Do rehabilitacji pulmonologicznej kierują i kwalifikują lekarze specjaliści oraz lekarze specjalności: rehabilitacji medycznej, pulmonologii, chorób wewnętrznych i lekarz POZ. Rehabilitacja trwa nie krócej niż 14 dni i nie dłużej niż 24 dni.

Rehabilitacja w warunkach stacjonarnych

Jest ona przeznaczona dla pacjentów, którzy ze względu na kontynuację leczenia wymagają stosowania kompleksowych czynności rehabilitacyjnych oraz całodobowego nadzoru medycznego. Rehabilitacja prowadzona jest przez 6 dni w tygodniu w cyklach przed- i popołudniowych, obejmuje nie mniej niż 5 zabiegów dziennie.

Rehabilitacja ogólnoustrojowa odbywa się na skierowanie lekarzy oddziałów:

  • urazowo-ortopedycznych,
  • chirurgicznych,
  • neurochirurgicznych,
  • neurologicznych,
  • reumatologicznych,
  • chorób wewnętrznych,
  • onkologicznych,
  • ginekologicznych,
  • urologicznych

a w przypadku zaostrzeń chorób przewlekłych – przez lekarzy poradni:

  • rehabilitacyjnych,
  • urazowo-ortopedycznych,
  • neurologicznych,
  • reumatologicznych i
  • lekarzy POZ.

Trwa od 3 do 6 tygodni.

Rehabilitacja neurologiczna wczesna to udzielanie świadczeń do 3 miesięcy od:

  • ostrego incydentu mózgowego,
  • urazu ośrodkowego układu nerwowego (OUN) bądź też
  • wykonanego zabiegu na OUN.

Skierowanie wystawia lekarz oddziału:

  • neurologicznego lub neurochirurgicznego,
  • urazowo-ortopedycznego lub
  • wewnętrznego,
  • a w wyjątkowych przypadkach (z wyłączeniem ciężkich uszkodzeń OUN) lekarz poradni neurologicznej.

Od chwili zakwalifikowania pacjenta do rehabilitacji do chwili przyjęcia go do oddziału nie powinno upłynąć więcej niż 21 dni. Rehabilitacja trwa od 3 do 9 tygodni.

Rehabilitacja neurologiczna ciężkich uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego (OUN) w warunkach stacjonarnych trwa od 6 do 16 tygodni. Przedłużenie rehabilitacji może być kontynuowane na oddziale rehabilitacji neurologicznej wtórnej.

Rehabilitacja neurologiczna wtórna kierowana jest dla pacjentów nie kwalifikujących się do rehabilitacji wczesnej oraz ciężkich uszkodzeń OUN, a wymagających rehabilitacji neurologicznej; skierowanie wystawia lekarz oddziału:

  • neurologicznego,
  • neurochirurgicznego,
  • urazowo-ortopedycznego,
  • wewnętrznego
  • a w wyjątkowych przypadkach (z wyłączeniem ciężkich uszkodzeń OUN): lekarz poradni neurologicznej oraz lekarz POZ.

Rehabilitacja pulmonologiczna odbywa się na skierowanie lekarzy oddziału:

  • pulmonologicznego,
  • torakochirurgicznego,
  • kardiologicznego,
  • laryngologicznego,
  • chorób wewnętrznych,
  • pediatrycznego – w przypadku rehabilitacji pulmonologicznej wieku rozwojowego,

a w uzasadnionych medycznie przypadkach:

  • lekarz poradni chorób płuc,
  • lekarz poradni alergologicznej oraz
  • lekarz POZ.

Rehabilitacja trwa do 3 tygodni.

Rehabilitacja kardiologiczna udzielana jest pacjentom:

  • po ostrych zespołach wieńcowych (stany wczesne) – do 4 tygodni po zdarzeniu,

a w przypadku powikłań – do 6 tygodni po zdarzeniu;

  • po operacjach kardiochirurgicznych – do 6 tygodni od zabiegu, a w przypadku powikłań – do 8 tygodni po zabiegu;
  • po innych schorzeniach układu sercowo-naczyniowego ze wskazaniem do rehabilitacji kardiologicznej w warunkach stacjonarnych – do 14 dni po leczeniu szpitalnym.

Przyjęcie chorego powinno nastąpić bezpośrednio z oddziału szpitalnego.

Leczenie uzdrowiskowe

Leczenie uzdrowiskowe przysługuje świadczeniobiorcy na podstawie skierowania wystawionego przez lekarza ubezpieczenia zdrowotnego. Skierowanie wymaga potwierdzenia przez oddział wojewódzki NFZ właściwy ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, a jeżeli nie można ustalić miejsca jego zamieszkania – oddział wojewódzki Funduszu właściwy dla siedziby świadczeniodawcy, który wystawił skierowanie.

Świadczeniobiorca ponosi koszty przejazdu na leczenie uzdrowiskowe:

  • do szpitala uzdrowiskowego,
  • do sanatorium uzdrowiskowego,
  • na leczenie uzdrowiskowe w trybie ambulatoryjnym,
  • z leczenia uzdrowiskowego,
  • częściową odpłatność za koszty wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym.

Odpłatność za pobyt w sanatorium uzdrowiskowym różnicuje się ze względu na sezon rozliczeniowy, w którym świadczeniobiorca odbywa leczenie. 
Ustalone są dwa sezony rozliczeniowe:

1)

sezon I - od dnia 1 października do dnia 30 kwietnia;

2)

sezon II - od dnia 1 maja do dnia 30 września.

Ustala się standard pobytu świadczeniobiorcy w sanatorium uzdrowiskowym ze względu na warunki zakwaterowania:

1)

poziom I:

a)

pokój 1-osobowy z pełnym węzłem higieniczno-sanitarnym,

b)

pokój 1-osobowy w studio;

2)

poziom II - pokój 1-osobowy bez pełnego węzła higieniczno-sanitarnego;

3)

poziom III:

a)

pokój 2-osobowy z pełnym węzłem higieniczno-sanitarnym,

b)

pokój 2-osobowy w studio – to oznacza jeden z dwóch lub więcej pokoi posiadających wspólną łazienkę i przedpokój.

4)

poziom IV - pokój 2-osobowy bez pełnego węzła higieniczno-sanitarnego;

5)

poziom V:

a)

pokój wieloosobowy z pełnym węzłem higieniczno-sanitarnym,

b)

pokój wieloosobowy w studio;

6)

poziom VI - pokój wieloosobowy bez pełnego węzła higieniczno-sanitarnego.

Częściowa odpłatność za koszty wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium uzdrowiskowym za jeden dzień pobytu świadczeniobiorcy wynosi: 

Lp.

Poziom

I sezon rozliczeniowy 
(w złotych)

II sezon rozliczeniowy 
(w złotych)

1.

I

a

27,50

34,50

b

22,00

31,50

2.

II

21,00

28,00

3.

III

a

16,50

23,00

b

14,00

21,00

4.

IV

12,00

16,50

5.

V

a

10,50

12,50

b

10,00

11,50

6.

VI

9,00

10,00

Opłata pobierana jest przed rozpoczęciem pobytu, najpóźniej pierwszego dnia pobytu. 

Jeżeli pobyt świadczeniobiorcy w sanatorium uzdrowiskowym przypada w dwóch sezonach rozliczeniowych, wysokość częściowej odpłatności, oblicza się, uwzględniając odpowiednio liczbę dni przypadającą w danym sezonie rozliczeniowym. 

UWAGA! 
W przypadku skrócenia pobytu w sanatorium uzdrowiskowym wysokość częściowej odpłatności, pomniejsza się jeżeli skrócenie pobytu nastąpiło:

1)

z przyczyn leżących po stronie sanatorium, do którego świadczeniobiorca został skierowany na leczenie uzdrowiskowe,

2)

z powodu choroby świadczeniobiorcy, która uniemożliwia kontynuowanie pobytu w sanatorium,

3)

z przyczyn niezależnych od świadczeniobiorcy, w tym udokumentowanej choroby lub śmierci członka najbliższej rodziny i osoby pozostającej pod opieką świadczeniobiorcy - o kwotę stanowiącą iloczyn liczby dni odpowiadających pełnym dobom, o które pobyt został skrócony, i odpłatności (wymienionej w tabeli) Jeśli pacjent skróci pobyt w sanatorium uzdrowiskowym z przyczyn innych niż wymienione wówczas ponosi pełną odpłatność.

Na podstawie:
Art. 33 ust. 3, 4 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 164 poz. 1027, z późn. zm.),Częściowa odpłatność ponoszona przez świadczeniobiorcę stanowi iloczyn liczby dni pobytu określonych w skierowaniu i odpłatności za jeden dzień pobytu. Opłata pobierana jest przed rozpoczęciem turnusu, najpóźniej pierwszego dnia pobytu. Jeśli pobyt świadczeniobiorcy przypada w dwóch różnych sezonach rozliczeniowych, przy obliczaniu wysokości odpłatności uwzględnia się liczbę dni przypadającą w każdym z sezonów rozliczeniowych.

Wysokość częściowej odpłatności pomniejsza się w przypadku skrócenia pobytu w sanatorium uzdrowiskowym:

  • z przyczyn leżących po stronie sanatorium,
  • z powodu choroby świadczeniobiorcy uniemożliwiającej pobyt w sanatorium,
  • z przyczyn niezależnych, w tym udokumentowanej choroby lub śmierci członka najbliższej rodziny i osoby pozostającej pod opieką świadczeniobiorcy.

W przypadku skrócenia pobytu w sanatorium z przyczyn innych niż wymienione powyżej, świadczeniobiorca ponosi odpłatność za cały okres pobytu.

Zwolnienie z częściowej odpłatności za koszty wyżywienia i zakwaterowania w sanatorium

uzdrowiskowym przysługuje:

  • dzieciom i młodzieży do 18 roku życia, a w przypadku studentów do 26 roku życia,
  • dzieciom o znacznym stopniu niepełnosprawności,
  • dzieciom uprawnionym do renty rodzinnej,
  • pracownikom zakładów wymienionych w załączniku nr 4 do ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, zatrudnionych w tych zakładach w dniu 28 września 1997 r. lub przed tą datą oraz
  • pracownikom zatrudnionym w zakładzie, który zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, produkuje wyroby zawierające azbest.

Opieka długoterminowa

Opieka długoterminowa przeznaczona jest dla pacjentów ciężko chorujących, mających trudności z samodzielnym funkcjonowaniem.

Świadczenia w warunkach stacjonarnych:

W oddziale dla przewlekle chorych zapewnia się całodobową opiekę i leczenie osób, które:

  • przebyły fazę leczenia szpitalnego w oddziałach opieki krótkoterminowej,
  • mają ukończony proces diagnozowania, leczenia operacyjnego lub intensywnego leczenia zachowawczego oraz
  • wymagają dalszej hospitalizacji.

Do oddziału dla przewlekle chorych pacjent kierowany jest bezpośrednio przez lekarza z oddziału szpitalnego. Może w nim przebywać do 45 dni. Jeżeli konieczna jest kontynuacja opieki, świadczeniodawca musi (przed upływem 45 dni) podjąć działania prowadzące do umieszczenia pacjenta w zakładzie opiekuńczo-leczniczym bądź pielęgnacyjno-opiekuńczym.

Do zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych i opiekuńczo-leczniczych przyjmowane są osoby przewlekle chore, wymagające całodobowych świadczeń pielęgnacyjnych oraz osoby, które przebyły leczenie szpitalne i mają ukończony proces diagnozowania, leczenia operacyjnego lub intensywnego leczenia zachowawczego i nie wymagają już dalszej hospitalizacji, a także ze względu na stan zdrowia i stopień niepełnosprawności oraz brak możliwości samodzielnego funkcjonowania w środowisku domowym są niezdolne do samoopieki oraz wymagają kontroli lekarskiej, profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitacji oraz zapewnienia opieki pielęgniarskiej.

Zakłady obejmują opieką także pacjentów w stanie apalicznym (to jest osoby przytomne, ale pozbawione świadomości, z zachowanymi reakcjami odruchowymi).

Wniosek o skierowanie do zakładu publicznego wystawia:

  • lekarz rodzinny,
  • lekarz specjalista lub
  • lekarz z oddziału szpitalnego.

Do zakładu opiekuńczo-leczniczego wydaje się skierowanie na pobyt stały albo na czas określony, a do zakładu pielęgnacyjno-opiekuńczego – na czas określony. W przypadku zakładów niepublicznych decyzję o przyjęciu do zakładu podejmuje kierownik zakładu w porozumieniu z lekarzem zakładu.

Decyzję o konieczności przedłużenia pobytu pacjenta w zakładzie podejmuje dyrektor placówki, w której chory przebywa.

Okres pobytu pacjenta zależy od stanu zdrowia, który ocenia się:

  • w dniu przyjęcia pacjenta;
  • ostatniego dnia drugiego miesiąca kalendarzowego pobytu;
  • ostatniego dnia trzeciego miesiąca z każdych kolejnych trzech miesięcy.

Do zakładu nie może być przyjęty pacjent w ostrej fazie choroby psychicznej, uzależniony ani w ostatnim okresie choroby nowotworowej.

Pacjent dorosły, a w przypadku dzieci – opiekun – musi wyrazić zgodę na leczenie w zakładzie opiekuńczo-leczniczym.

Świadczenia w zakładzie opiekuńczo-leczniczym dla pacjentów wentylowanych mechanicznie obejmują dodatkowo zapewnienie całodobowego, mechanicznego lub ciśnieniowego wspomagania oddechu u pacjentów z niewydolnością oddechową, którzy wymagają stosowania ciągłej terapii oddechowej przy pomocy respiratora, lecz nie wymagają hospitalizacji w oddziałach intensywnej terapii.

Świadczenia udzielane w warunkach domowych

Pielęgniarska opieka długoterminowa

Pielęgniarska opieka długoterminowa to opieka nad osobami:

  • przewlekle chorymi, przebywającymi w domu,
  • nie wymagającymi hospitalizacji w oddziałach lecznictwa stacjonarnego i
  • ze względu na istniejące problemy zdrowotne wymagającymi systematycznej, intensywnej opieki pielęgniarskiej udzielanej w warunkach domowych i realizowanej we współpracy z lekarzem podstawowej opieki zdrowotnej.

Skierowania na usługę wystawia lekarz, który posiada podpisany kontrakt z NFZ-em. Okres realizacji usługi zależny jest od stanu zdrowia pacjenta. Ocena zakresu usług odbywa się w odstępach 6-miesięcznych.

Długoterminowa opieka domowa dla pacjentów wentylowanych mechanicznie (również dzieci)

Tego rodzaju świadczenia przysługują chorym (w tym dzieciom) z:

  • z niewydolnością oddechową,
  • wymagającymi stosowania ciągłej lub okresowej terapii oddechowej, niewymagającej hospitalizacji w oddziałach intensywnej terapii lub pobytu w zakładach opieki całodobowej,
  • wymagającymi stałego specjalistycznego nadzoru lekarza, profesjonalnej pielęgnacji i rehabilitacji oraz
  • mającymi zapewnione odpowiednie warunki domowe i przeszkoloną rodzinę w zakresie obsługi aparatury medycznej i udzielania pierwszej pomocy.

W przypadku tego świadczenia podstawą do jego udzielenia jest skierowanie od lekarza oddziału szpitalnego. Osoba objęta wsparciem powinna wydać świadomą zgodę na tego typu leczenie – w przypadku dzieci zgodę powinien wyrazić rodzic bądź opiekun prawny.

Opieka paliatywno-hospicyjna

Opieka paliatywno-hospicyjna to forma wszechstronnej, całościowej opieki, obejmującej pacjentów nieuleczalnie chorych na choroby postępujące. Jej celem jest uśmierzanie bólu oraz zapobieganie innym objawom somatycznym, towarzyszącym chorobie, łagodzenie kryzysów psychicznych i socjalnych, związanych z sytuacją zdrowotną pacjenta.

W ramach opieki paliatywno-hospicyjnej dopuszczalne jest również prowadzenie świadczeń wspomagających rodziny osób chorych, zarówno w trakcie trwania choroby, jak i zaraz po śmierci pacjenta.

By pacjent mógł skorzystać z tego rodzaju opieki, konieczne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego oraz zgoda pacjenta (lub rodziny pacjenta) na świadczenie tego rodzaju wsparcia, przy czym zgoda ta musi być wyrażona na piśmie – w przypadku dzieci do 16. roku życia przez rodziców lub opiekunów prawnych, w przypadku osób po 16. roku życia – przez samego pacjenta).

Opieka paliatywno-hospicyjna może być realizowana:

  • w warunkach domowych,
  • w warunkach stacjonarnych na oddziale medycyny paliatywnej,
  • w hospicjum stacjonarnym lub
  • w warunkach ambulatoryjnych w poradni medycyny paliatywnej.

Poradnia medycyny paliatywnej udziela:

  • porad lekarskich, psychologicznych,
  • wizyt lekarsko-pielęgniarskich w domu,
  • konsultacji dla pacjentów nie zakwalifikowanych do hospicjum domowego dla dzieci,
  • wsparcia rodzinie chorego.

Opieka taka jest sprawowana nad chorymi, którzy:

  • mogą przybyć do poradni
  • ze względu na ograniczoną możliwość poruszania się, ale stabilny stan ogólny, wymagają wizyt domowych.

Porady/wizyty domowe nie powinny być realizowane częściej niż dwa razy w tygodniu. Chorzy, którzy wymagają częstszych wizyt lub ciągłej opieki w miejscu zamieszkania kierowani są do hospicjum domowego.

Przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze

W ramach systemu ochrony zdrowia każdy pacjent ma prawo do dofinansowania zakupu przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych. W praktyce NFZ refunduje zakup tylko najtańszych przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych, których jakość nie zawsze spełnia wszystkie potrzeby pacjenta. Dlatego osoby z niepełnosprawnościami mogą uzyskać wsparcie pieniężne w celu zakupu droższych produktów. Dofinansowanie zaopatrzenia osób z niepełnosprawnościami w przedmioty ortopedyczne i środki pomocnicze należy do zadań powiatu, a środki na ten cel przekazuje PFRON.
Dofinansowanie kosztów przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych jest dopuszczalne
w przypadku zarówno wydatków już poniesionych, jak i planowanych. Aby skorzystać z tej formy wsparcia, należy wypełnić specjalny wniosek, przedstawić aktualne orzeczenie o niepełnosprawności, zaświadczenie
o dochodach, zlecenie lekarskie na sprzęt, potwierdzone przez NFZ i dowód jego zakupu. Pomoc jest przyznawana osobom, których średni miesięczny dochód netto nie przekracza 50% przeciętego wynagrodzenia w przeliczeniu na jednego członka rodziny.

Co to są środki pomocnicze?

Środki pomocnicze to przedmioty, które ułatwiają lub umożliwiają funkcjonowanie osoby
z niepełnosprawnością w środowisku społecznym. Zalicza się do nich m.in. soczewki okularowe, aparaty słuchowe, pieluchomajtki, itp.

Ważne: wnioski są rozpatrywane do momentu wyczerpania się środków przekazanych przez PFRON do lokalnego PCPR-u lub OPS-u.
Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 grudnia 2013 r. w sprawie wykazu wyborów medycznych wydawanych na zlecenie (Dz.U. 2013, poz. 1565),

Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 127, poz 721, z późn. zm.),

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz.U. nr 96, poz. 861, z późn. zm.).

 

Transport sanitarny

Osobie ubezpieczonej, na podstawie zlecenia lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, przysługuje prawo do bezpłatnego przejazdu środkami transportu sanitarnego do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej udzielającego świadczenia we właściwym zakresie i z powrotem w następujących przypadkach:

  • konieczności podjęcia natychmiastowego leczenia w zakładzie opieki zdrowotnej (np. lekarz w przychodni stwierdził zły stan pacjenta, potrzebny jest transport do szpitala);
  • wynikających z potrzeby zachowania ciągłości leczenia (np. ze szpitala do szpitala).

Bezpłatny przejazd przysługuje również w przypadku dysfunkcji narządu ruchu uniemożliwiającej korzystanie z transportu publicznego w celu odbycia leczenia do najbliższego zakładu opieki zdrowotnej – udzielającego świadczeń we właściwym zakresie – i z powrotem.

W pozostałych przypadkach przejazd taki przysługuje za częściową lub całkowitą odpłatnością. Wysokość opłat, a także szczegółowe warunki przejazdu reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia.

W zależności od wskazań medycznych określa się dwa stopnie niesprawności i związaną z tym odpłatność:

  • niesprawność I stopnia, do której zalicza się osoby:
    • zdolne do samodzielnego poruszania się przy wykorzystaniu środków pomocniczych i przedmiotów ortopedycznych bez stałej pomocy innej osoby,
    • zdolne do korzystania ze środków transportu publicznego, w tym: zdolne do samodzielnego poruszania się bez stałej pomocy innej osoby, wymagające pomocy w korzystaniu ze środków transportu publicznego lub środka transportu publicznego dostosowanego do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Zaliczenie ubezpieczonego do jednej z wyżej wymienionych grup pozostaje w gestii lekarza ubezpieczenia zdrowotnego, który dokonuje odpowiedniego wpisu w dokumentacji medycznej i dokumentacji prowadzonej na potrzeby Narodowego Funduszu Zdrowia. Lekarz wydaje również druk zlecenia na przewóz.

Wykaz grup jednostek chorobowych, ze względu na które lekarz ubezpieczenia zdrowotnego

ustala stopień niesprawności:

  • choroby krwi i narządów krwiotwórczych,
  • choroby nowotworowe,
  • choroby oczu,
  • choroby przemiany materii,
  • choroby psychiczne i zaburzenia zachowania,
  • choroby skóry i tkanki podskórnej,
  • choroby układu krążenia,
  • choroby układu moczowo-płciowego,
  • choroby układu nerwowego,
  • choroby układu oddechowego,
  • choroby układu ruchu,
  • choroby układu trawiennego,
  • choroby układu wydzielania wewnętrznego,
  • choroby zakaźne i pasożytnicze,
  • urazy i zatrucia,
  • wady rozwojowe wrodzone, zniekształcenia i aberracje chromosomowe.

Profilaktyczne badania prenatalne

Program adresowany jest do kobiet w ciąży, spełniających co najmniej jedno z niżej podanych kryteriów:

  • wiek powyżej 35 lat;
  • wystąpienie w poprzedniej ciąży aberracji chromosomowej płodu lub dziecka;
  • stwierdzenie wystąpienia strukturalnych aberracji chromosomowych u ciężarnej lub u ojca dziecka;
  • stwierdzenie znacznie większego ryzyka urodzenia dziecka dotkniętego
  • chorobą uwarunkowaną monogenetycznie lub wieloczynnikową;
  • stwierdzenie w czasie ciąży nieprawidłowego wyniku badania USG i/lub badań biochemicznych wskazujących na zwiększone ryzyko aberracji chromosomowej lub wady płodu.

Tryb włączania do programu

Aby ciężarna mogła skorzystać z programu, wymagane jest skierowanie zawierające informacje o wskazaniach do objęcia programem oraz opis nieprawidłowości i dołączone wyniki badań potwierdzających zasadność udziału kobiety w programie. Dokumenty te powinny być wystawione przez lekarza prowadzącego ciążę, a pierwsza wizyta powinna nastąpić w 12 tygodniu ciąży.

 

Uzupełnieniem świadczeń z zakresu opieki medycznej (w przypadku rehabilitacji  dzieci z niektórymi niepełnosprawnościami) mogą być specjalistyczne usługi opiekuńcze, realizowane w ramach systemu opieki społecznej.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze (SUO)

SUO przysługują osobom wymagającym pomocy, która wynika z rodzaju ich schorzenia lub niepełnosprawności, oraz osobom zaburzeniami psychicznymi. Dokładne zasady przyznawania usług, ich rodzaj, spis osób do nich uprawnionych oraz regulacje w kwestii opłat zawiera Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia
22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz.U. nr 189, poz. 1598 z poz. zmianami).

SUO realizowane są przez ośrodki pomocy społecznej jako zadania własne gminy lub zadania zlecone z zakresu administracji rządowej –SUO dla osób z zaburzeniami psychicznymi. Oznacza to, że ich koszty pokrywają nie gminy, ale budżet państwa, więc ośrodek nie może odmówić ich przyznania z powodu braku środków.

Według ustawy o ochronie zdrowia psychicznego (art. 3), osoba z zaburzeniami psychicznymi to:

  • osoba chora psychicznie (wykazująca zaburzenia psychotyczne),
  • upośledzona umysłowo,
  • wykazująca inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym.

Podstawą do ubiegania się o tę formę pomocy jest skierowanie  - zaświadczenie lekarskie.

Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych:

  • uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym zwłaszcza:
    • kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i umiejętności społecznego funkcjonowania, motywowanie do aktywności, leczenia i rehabilitacji, prowadzenie treningów umiejętności samoobsługi i umiejętności społecznych oraz wspieranie, także w formie asystowania w codziennych czynnościach życiowych,
      w szczególności takich jak:
      • samoobsługa, zwłaszcza wykonywanie czynności gospodarczych i porządkowych,
        w tym umiejętność utrzymania i prowadzenia domu,
      • dbałość o higienę i wygląd,
      • utrzymywanie kontaktów z domownikami, rówieśnikami, w miejscu nauki i pracy oraz ze społecznością lokalną,
      • wspólne organizowanie i spędzanie czasu wolnego,
      • korzystanie z usług różnych instytucji,
    • interwencje i pomoc w życiu w rodzinie, w tym:
      • pomoc w radzeniu sobie w sytuacjach kryzysowych – poradnictwo specjalistyczne, interwencje kryzysowe, wsparcie psychologiczne, rozmowy terapeutyczne,
      • ułatwienie dostępu do edukacji i kultury,
      • doradztwo, koordynacja działań innych służb na rzecz rodziny, której członkiem jest osoba uzyskująca pomoc w formie specjalistycznych usług,
      • kształtowanie pozytywnych relacji osoby wspieranej z osobami bliskimi,
      • współpraca z rodziną – kształtowanie odpowiednich postaw wobec osoby chorującej, niepełnosprawnej,
    • pomoc w załatwianiu spraw urzędowych, w tym:
      • w uzyskaniu świadczeń socjalnych, emerytalno-rentowych,
      • w wypełnieniu dokumentów urzędowych,
    • wspieranie i pomoc w uzyskaniu zatrudnienia, w tym zwłaszcza:
      • wsparcie w szukaniu informacji o pracy, pomoc w znalezieniu zatrudnienia lub alternatywnego zajęcia, w szczególności uczestnictwa w zajęciach warsztatów terapii zajęciowej, zakładach aktywności zawodowej, środowiskowych domach samopomocy, centrach i klubach integracji społecznej, klubach pracy,
      • pomoc w kompletowaniu dokumentów potrzebnych do zatrudnienia,
      • wsparcie w przygotowaniu się do rozmowy z pracodawcą, wspieranie i asystowanie w kontaktach z pracodawcą,
      • pomoc w rozwiązywaniu problemów psychicznych wynikających z pracy lub jej braku,
    • pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi, w tym:
      • nauka planowania budżetu, asystowanie przy ponoszeniu wydatków,
      • pomoc w uzyskaniu ulg w opłatach,
      • zwiększanie umiejętności gospodarowania własnym budżetem oraz usamodzielnianie finansowe,
    • pielęgnacja – jako wspieranie procesu leczenia, w tym:
      • pomoc w dostępie do świadczeń zdrowotnych,
      • uzgadnianie i pilnowanie terminów wizyt lekarskich, badań diagnostycznych,
      • pomoc w wykupywaniu lub zamawianiu leków w aptece,
      • pilnowanie przyjmowania leków oraz obserwowanie ewentualnych skutków ubocznych ich stosowania,
      • w szczególnie uzasadnionych przypadkach zmiana opatrunków, pomoc w użyciu środków pomocniczych i materiałów medycznych, przedmiotów ortopedycznych,
        a także w utrzymaniu higieny,
      • pomoc w dotarciu do placówek służby zdrowia,
      • pomoc w dotarciu do placówek rehabilitacyjnych,
    • rehabilitacja fizyczna i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135, z późn. zm.3)), zgodnie
      z zaleceniami lekarskimi lub specjalisty z zakresu rehabilitacji ruchowej lub fizjoterapii,
    • współpraca ze specjalistami w zakresie wspierania psychologiczno-pedagogicznego
      i edukacyjno-terapeutycznego zmierzającego do wielostronnej aktywizacji osoby korzystającej ze specjalistycznych usług,
    • pomoc mieszkaniowa, w tym:
      • wsparcie w uzyskaniu mieszkania, negocjowaniu i wnoszeniu opłat,
      • pomoc w organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw, likwidacji barier architektonicznych,
      • kształtowanie właściwych relacji osoby uzyskującej pomoc z sąsiadami i gospodarzem domu,
    • zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, w wyjątkowych przypadkach, jeżeli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia
      19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, z późn. zm.).

Jak uzyskać specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Usługi są przyznawane na podstawie skierowania (zaświadczenie lekarskiego). W przypadku starania się
o usługi dla osób z zaburzeniami psychicznymi, konieczne będzie skierowanie od lekarza psychiatry (ewentualnie neurologa). W skierowaniu lekarz powinien określić jakiego rodzaju usług i w jakim wymiarze godzinowym potrzebuje dziecko.

Skierowanie i wniosek o przyznanie usług składa się w ośrodku pomocy społecznej, właściwym ze względu na miejsce zamieszkania dziecka. Dokumenty składamy w 2 egzemplarzach, z potwierdzeniem przyjęcia na swojej kopii.

Aby ustalić wysokość opłat za specjalistyczne usługi opiekuńcze, ośrodek pomocy społecznej musi przeprowadzić wywiad środowiskowy. Ma na celu ustalenie sytuacji rodzinnej, materialnej osoby ubiegającej się o pomoc, a w przypadku SUO realizowanego w domu także rozpoznanie warunków, w jakich będą wykonywane usługi.

Ważne: dochody rodziny nie mają żadnego wpływu na możliwość skorzystania z SUO, ich rozpoznanie służy jedynie ustaleniu odpłatności za usługi. Specjalistyczne usługi opiekuńcze są przyznawane na podstawie skierowania/ zaświadczenia lekarza, bez względu na sytuację materialną rodziny.

W ciągu 30 dni od złożenia wniosku ośrodek pomocy społecznej powinien wydać decyzję administracyjną
w sprawie przyznania/nieprzyznania usług oraz wysokości opłaty. Odpowiedź ośrodka musi mieć formę decyzji administracyjnej, nie może być zwykłym pismem, w którym ośrodek informuje, że np. nie może zorganizować usług z powodu braku środków czy specjalistów.

Podstawa prawna:

art. 106 ust.1 Ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.).

Jeżeli ośrodek nie wyda decyzji w ciągu 30 dni od wpłynięcia wniosku, rodzic może złożyć zażalenie na postępowanie Ośrodka Pomocy Społecznej (OPS) do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Jeżeli brak decyzji o przyznaniu/nieprzyznaniu usług wynika z przyczyn niezależnych od OPS (np. trudności
z uzyskaniem środków na realizację zadania bądź znalezieniem kompetentnego wykonawcy usług), Ośrodek powinien pisemnie poinformować rodzica o przyczynie zwłoki oraz wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy.

Decyzja o przyznaniu specjalistycznych usług opiekuńczych powinna zawierać następujące informacje:

  • zakres usług (opis form wsparcia, terapii),
  • wymiar godzinowy usług,
  • miejsce świadczenia usług,
  • szczegóły dotyczące odpłatności.

Odpłatność

Zasady odpłatności za usługi ustala każdy OPS samodzielnie. Stawkę za godzinę specjalistycznych usług
(z wyjątkiem usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi) reguluje uchwała rady gminy.

Stawkę za godzinę usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustala Ośrodek Pomocy Społecznej, biorąc pod uwagę koszt ich realizacji oraz kierując się tabelą zamieszczoną w Rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej
z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 z późn. zm.)

Dochód osoby samotnie gospodarującej lub przypadający na osobę w rodzinie:

Wskaźniki odpłatności w procentach ustalone od ceny specjalistycznej usługi za 1 godzinę dla:

 

Osoby samotnie gospodarującej

Osoby w rodzinie

Do 461 zł =100%

Nieodpłatnie

Nieodpłatnie

powyżej 100 % do 132,5 %

1,5 %

3,5 %

powyżej 132,5 % do 165 %

3 %

7%

powyżej 165 % do 187,5 %

5 %

11 %

powyżej 187,5 % do 220 %

7 %

15 %

powyżej 220 % do 237,5 %

11 %

20 %

powyżej 237,5 % do 255 %

15 %

25 %

powyżej 255 % do 265 %

22,5 %

32,5 %

powyżej 265 % do 275 %

30 %

40 %

powyżej 275 % do 282,5 %

45 %

55 %

powyżej 282,5 % do 290 %

60 %

70 %

powyżej 290 % do 310 %

75 %

85 %

powyżej 310% do 330 %

90 %

100 %

Powyżej 330 %

100 %

100 %

 

Minimalny poziom dochodu, od którego obliczana jest wysokość odpłatności za specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi to obecnie 634 zł (odpowiada aktualnie obowiązującemu kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej).

Podstawa prawna:

Par.4. ust. 2 . Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. nr 189, poz. 1598 z późn. zm.)

Rodzic może ubiegać się o częściowe lub całkowite zwolnienie z odpłatności za usługi. Jest to możliwe gdy:

  • dziecko musi korzystać z więcej niż jednego rodzaju usług,
  • zachodzi konieczność korzystania z SUO przez przynajmniej dwóch członków rodziny, z których jeden cierpi na chorobę przewlekłą,
  • opiekunowie dziecka muszą ponosić opłaty za pobyt innego członka rodziny w domu pomocy społecznej lub w placówce leczniczej, rehabilitacyjnej, pielęgnacyjno-opiekuńczej,
  • wystąpiły zdarzenia losowe.

Aby uzyskać zwolnienie z opłatności za usługi, należy się skontaktować z pracownikiem OPS, który prowadzi naszą sprawę. Każda taka prośba jest traktowana przez ośrodek indywidualnie, zależnie od sytuacji konkretnej rodziny i decyzja w tej kwestii ma charakter uznaniowy.

Kto może świadczyć specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Zgodnie z rozporządzeniem SUO mogą być realizowane przez osoby posiadające kwalifikacje do wykonywania zawodu: pracownika socjalnego, psychologa, pedagoga, logopedy, terapeuty zajęciowego, pielęgniarki, asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekunki środowiskowej, specjalisty w zakresie rehabilitacji medycznej, fizjoterapeuty. Osoba świadcząca usługi powinna mieć przynajmniej półroczny staż pracy w specjalistycznej placówce (np. terapeutycznej, oświatowej czy medycznej). W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się wykonywanie specjalistycznych usług przez osoby podnoszące lub zdobywające kwalifikacje, ale wtedy muszą mieć one przynajmniej roczny staż pracy w placówce specjalistycznej.

Gdzie mogą być świadczone specjalistyczne usługi opiekuńcze?

Ustawa o pomocy społecznej stanowi, że specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być świadczone w miejscu zamieszkania oraz ośrodkach wsparcia. Ustawa ta jednak nie definiuje pojęcia „miejsca zamieszkania”. Zgodnie z art. 25 Kodeksu postępowania cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu.
Opierając się na przepisach Kodeksu, można więc uznać, że miejscem zamieszkania, w którym mogą być wykonywane specjalistyczne usługi opiekuńcze jest teren gminy. W praktyce oznacza to, że w ramach SUO można zorganizować pomoc asystencką dla dziecka niepełnosprawnego również w placówce edukacyjnej, zlokalizowanej w gminie, w której mieszka dziecko. Warunek – dyrektor placówki musi wyrazić zgodę.
Podstawa prawna:

Art. 36 pkt 2 m Ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, z późn. zm.),

Art. 25 Kodeksu Cywilnego (Dz. U. nr 16, poz. 93, z późn. zm)

Problemy z uzyskaniem specjalistycznych usług opiekuńczych

Niekiedy OPS-y odmawiają przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych, powołując się na następujące przesłanki:

  • zakres usług wyszczególnionych przez lekarza kierującego pokrywa się ze świadczeniami systemu opieki zdrowotnej,
  • zakres usług pokrywa się ze wsparciem udzielanym dziecku w ramach systemu oświaty,
  • ośrodek nie zatrudnia odpowiednich specjalistów, którzy mogliby te usługi realizować.

Jeżeli rodzic nie zgadza się z decyzją w sprawie przyznania usług (zarówno z odmową, formami przyznanych usług czy wysokością opłat) może się odwołać w terminie 14 dni od jej otrzymania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem Ośrodka Pomocy Społecznej, który decyzję wydał.

Ośrodek nie może nie przyjąć odwołania. Po jego wpłynięciu ośrodek ma 7 dni na ponowne zbadanie sprawy
i ewentualną zmianę decyzji na korzyść rodzica, po tym terminie musi przekazać odwołanie, wraz z całą dokumentacją do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Kolegium ma 30 dni na rozpatrzenie sprawy, a jeżeli decyzja nie będzie satysfakcjonująca dla rodzica, może on wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Zdarza się, że OPS odmawia przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych twierdząc, że nie zatrudnia specjalistów, którzy mogliby je realizować. W takiej sytuacji ośrodek musi wybrać wykonawcę usług w drodze przetargu i zlecić wybranemu podmiotowi ich realizację.

Orzeczenia sądów administracyjnych w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych

Decyzje w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych były wielokrotnie przedmiotem skarg wnoszonych do sądów administracyjnych.

Często sądy administracyjne przyznawały rację rodzicom, kiedy w decyzji o odmowie specjalistycznych usług OPS-y powoływały się na fakt, że zalecane usługi są świadczeniami realizowanymi w ramach systemu opieki zdrowotnej lub pomocy psychologiczno-pedagogicznej w systemie oświaty. Sądy administracyjne wykazywały, że dziecko ma prawo do specjalistycznych usług, jeżeli świadczenia z opieki zdrowotnej i systemu edukacji nie zaspokajają wszystkich uzasadnionych potrzeb.

Podsumowując: fakt, że dziecko niepełnosprawne korzysta np. z rehabilitacji w ramach NFZ, wczesnego wspomagania rozwoju czy pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole nie oznacza, że nie ma prawa do specjalistycznych usług opiekuńczych.

Przy konstruowaniu odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego czy też skargi do sądu administracyjnego warto zapoznać się z orzeczeniami, dostępnymi na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Administracyjnych.

Aby odszukać orzeczenia dotyczące SUO, należy wpisać w pole Szukane słowa hasło: specjalistyczne usługi opiekuńcze , a niżej w polu Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie, Pomoc społeczna.

 

Wykorzystywanie odbiornika GPS w telefonach z systemem Android

Każdy, kto kupił sobie komórkę z systemem Android na pokładzie, nabył wraz z nią wbudowany odbiornik GPS. Wysyła on m.in. informacje o naszym położeniu do zainstalowanych w smartfonie aplikacji. Podczas konfiguracji aparatu, wcześniej czy później, natrafimy na pytanie, czy zezwolić usługom Google’a na korzystanie z lokalizacji. Większość z nas zastanowi się po usłyszeniu tego komunikatu, do czego takie zezwolenie jest potrzebne.

Firma Google wykorzystuje dane o naszej lokalizacji do personalizacji przekazywanych użytkownikowi treści. Dzięki niej możemy więc uzyskać m.in. pogodę dla naszego miasta, czy wyłuskać z map Google informację o znajdujących się najbliżej obiektach (supermarkety, restauracje, kina, budynki użyteczności publicznej, bankomaty etc.)

Google użycza informacji o naszej lokalizacji niektórym zewnętrznym aplikacjom, takim jak m.in. aplikacja pogodowa, programy do nawigacji satelitarnej GPS, portale społecznościowe czy, w niektórych modelach aparatów, aplikacja do robienia zdjęć.  Nigdy nie odbywa się to bez zgody użytkownika. Wszelkie informacje na ten temat znajdują się w instalatorze aplikacji. Dobrze więc, instalując jakiś program, bodaj od czasu do czasu przeczytać, na co się zgadzamy. Należy również upewnić się, czy aplikacja, jeśli nie została pobrana ze Sklepu Play, pochodzi z wiarygodnego źródła.

Nawigacja

Niemal każdy, o ile tylko interesuje się nieco bardziej zagadnieniami nawigacji GPS, potrafi wymienić funkcje, które powinna posiadać wymarzona aplikacja nawigująca. Dla jednego jest to kompas, dla innego miejsca Google, dla innego obsługa baz Loadstone… Lista jest wręcz nieskończenie długa. Dlatego też postanowiłem na problem spojrzeć nieco inaczej.

W niniejszym tekście chciałbym postawić przed aplikacjami GPS konkretne zadania, które niejednokrotnie spotykają nas na skomplikowanych ścieżkach życia, wskazując najefektywniejsze, choć nie zawsze najprostsze, rozwiązania.

Ile to razy zdarzyło się nam wylądować w całkiem nieznanym miejscu? Mając w głowie/telefonie jedynie adres bądź nazwę restauracji? W jaki sposób poradzić sobie z takim problemem? Z czego skorzystać? Na te pytania niniejszy tekst – w pewnym sensie – postara się odpowiedzieć. Na początek niemiła informacja: nie ma jednej w pełni dostępnej aplikacji, udzielającej odpowiedzi na wszystkie związane z nawigacją pytania.

Kiedyś – dla kilku miast w Polsce – pomocą służył  program Moovit (link do niego na końcu tekstu), po ostatnich aktualizacjach stał się on jednak słabo dostępny. Obejmował zresztą swoim zasięgiem jedynie Łódź, Warszawę, Lublin i Szczecin.

Dla posiadaczy telefonów od Samsunga pewnym wsparciem jest zainstalowany przez producenta program Trip Advisor. Wyświetla on skategoryzowane punkty, umożliwiając kontakt np. telefoniczny, pokazuje godziny otwarcia, czy wreszcie, wykorzystując mapy Google, prowadzi nas do celu. Niekiedy można w nim znaleźć również informację, jakim autobusem do danego miejsca dotrzeć. Niestety, bazuje on na Google’u, co oznacza, że, jeśli chodzi o transport publiczny, na terenie Polski nie wszędzie będzie w pełni funkcjonalny.

Istnieją na szczęście aplikacje, które choć w pewnym zakresie (i połączone) rozwiązują nasz problem. Dla całkiem niewidomych użytkowników są to Getthere (dostępna za darmo w sklepie Play) oraz Dotwalker Pro (koszt ok. 70 PLN). Można korzystać również z wersji demonstracyjnej Dotwalkera, posiada ona jednak ograniczenia (brak generowania trasy, ograniczenie do 30 punktów) nie tyle dyskwalifikujące ją, co sprawiające, iż praca jest dużo trudniejsza. Trzecią – niejako pomocniczą – aplikacją wspierającą orientację przestrzenną w nieznanym terenie jest znane już niektórym z nas z Symbiana Mobile MPK – elektroniczny rozkład jazdy autobusów i tramwajów. Po połączeniu tych trzech aplikacji mamy w ręku doskonałe narzędzie, pomagające nam zorientować się w otaczającej rzeczywistości.

Dla użytkowników niedowidzących, dla których graficzna mapa jest dodatkowym atutem, dobrym rozwiązaniem będzie aplikacja OsmAnd. Pod linkiem umieszczonym na końcu niniejszego tekstu znajduje się najnowsza, zmodyfikowana dla potrzeb osób niewidomych wersja tej aplikacji. W niniejszym artykule jedynie o niej wspominam, gdyż jej konfiguracja z powodu częściowo anglojęzycznego interfejsu może sprawiać pewne trudności. Poza tym program posiada większość funkcji omówionych przeze mnie w częściach poświęconych Dotwalkerowi Pro.

Mam adres i co dalej?

Wszystko zależy od tego, czy interesuje nas nawigacja piesza, samochodowa czy z wykorzystaniem transportu publicznego (np. komunikacji miejskiej) - jeśli poruszamy się pieszo lub autem, sprawa jest bardzo prosta. Obydwie z wymienionych aplikacji nawigacyjnych sprostają temu zadaniu. Każda jednak nieco inaczej, oferując inny poziom komfortu.

Getthere to narzędzie typowo nawigacyjne. Nie dowiemy się z niego niczego o mijanej okolicy. Nie uzyskamy też z tej aplikacji informacji o przystankach autobusowych czy innych przydatnych miejscach. Interfejs ogranicza się do najpotrzebniejszych przycisków. To samo tyczy się konfiguracji zachowania programu.  Prowadzi on nas po wygenerowanej trasie, opisując szczegółowo mijane skrzyżowania.

Jest bezkonkurencyjny, gdy teren, po którym nawigujemy składa się z wielu maleńkich, poplątanych, niejednokrotnie bezimiennych uliczek. Aplikacja w takich sytuacjach radzi sobie perfekcyjnie, wybierając zawsze najkrótszą (co nie jest niestety równoznaczne z najbezpieczniejszą) drogę.

Program cechuje się niesamowicie dużą wrażliwością na ruch użytkownika. Oznacza to, iż wykrywa niemal błyskawicznie fakt, iż podążamy w niewłaściwą stronę. Od razu też monituje o zmianę wybranego kierunku podróży.

Umie wytyczyć automatycznie nową trasę (niestety generuje ją dopiero po przebyciu 100 metrów, co w warunkach wielkomiejskich może stanowić duży problem).

Getthere posiada jednakże cechę, której pozbawionej są wszystkie (z wyjątkiem Dotwalkera) konkurencyjne nawigacje GPS – mowa tu o szczegółowym opisie skrzyżowań.

O dotarciu do krzyżówki wystarczy kliknąć przycisk „gdzie jestem” (znajdujący się na ekranie głównym aplikacji), bądź potrząsnąć telefonem (o ile ustawiliśmy odnośną opcję w ustawieniach), a usłyszymy dokładny opis lokalizacji, w której się znajdujemy.

Informacja o przebiegu ulic dla osób niewidomych ma kolosalne znaczenie, pozwala bowiem zorientować się, w którą stronę powinniśmy się udać.

Aby rozpocząć przygodę z aplikacją, musimy pobrać mapę dla naszego kraju (proces jest dość prosty i niezbyt długotrwały. Dobrze jest dokonać, go gdy jesteśmy podłączeni do sieci WiFi, gdyż mapka liczy sobie ponad 200 MB.

Do wyboru są dwie mapy dla Polski (Poland i Poland_UMP). Ta druga to przekonwertowane dane z projektu UMP, udostępnianego niegdyś dla programu Loadstone-GPS przez Grzegorza Złotowicza. Wybrać ją powinny osoby mieszkające w mniejszych miejscowościach, gdyż tam miewa ona lepsze pokrycie topograficzne.

Dotwalker Pro jest aplikacją bardziej złożoną. Wyposażono go w mówiący kompas, automatycznie generowane „kafelki” (fragmenty mapy o promieniu 500 metrów, które uzupełniają się po przekroczeniu granicznych punktów określających pobrany obszar), możliwość generowania mapy OSM (Open Street Map) o zadanym promieniu (50M-50KM) w oparciu o aktualną lokalizację, adres, mapę czy dowolny punkt z aktualnie wczytanej trasy. Aplikacja posiada też funkcję „nawigacji na azymut” – wykorzystującą kierunki zegarowe metodę oznajmiania zbliżania się do wybranego punktu, a także nawigację do punktu z wykorzystaniem kompasu.

Posiada również wbudowaną wyszukiwarkę miejsc Google (bazującą – podobnie jak OSM-owe „kafelki” na opisanych powyżej kryteriach).

Jak nawigować za pomocą Getthere?

Gdy posiadamy adres lub dobrze znaną nazwę miejsca docelowego, należy w Getthere kliknąć znajdujący się na ekranie głównym przycisk „nawigacja”, a następnie „miejsca” - „utwórz miejsce” i wpisać w polu edycyjnym (albo podyktować) żądany adres lub znaną nazwę.

Jeśli chcemy dojechać do siedziby Programu Trzeciego Polskiego Radia (Myśliwiecka 3/5/7 Warszawa), należy te dane podyktować bądź wpisać.

Po kliknięciu „Ok”,, usłyszymy pytanie czy miejsce ma być utworzone z podanego adresu. Po zatwierdzeniu punkt zostanie zapisany.

Teraz możemy wejść w listę miejsc, odszukać Myśliwiecka 3/5/7 Warszawa, kliknąć i wybrać „nawiguj”. Usłyszymy komunikat informujący, że wskazówki nawigacyjne nie zostały zapisane do późniejszego wykorzystania, oraz pytanie, czy chcemy je przejrzeć.

Gdy odpowiemy „nie”, aplikacja rozpocznie nawigację do podanego adresu.

Na bieżąco będą podawane opisy mijanych skrzyżowań, jak również kierunek do nich.

UWAGA!!! Program ma irytującą właściwość: informuje nas, że jesteśmy np. 30 metrów na północ od danego punktu. W praktyce oznacza to, iż musimy się kierować na południe.

Pikanterii dodaje fakt, że autor zapomniał o wyposażeniu aplikacji w kompas czy choćby kierunki zegarowe. Niejednokrotnie więc jedynym wyznacznikiem tego, czy zmierzamy we właściwym kierunku są ubywające metry;  bo informacja, iż punkt jest na północ od nas, de facto niczego nam nie daje.

Najdokładniejszy komunikat, jaki potrafi wygenerować Getthere pojawia się, gdy zbliżamy się do celu. Usłyszymy wtedy np.  „punkt jest przed Tobą po prawej stronie”. Szkoda, że jedynie w tym wypadku autor pokusił się o doprecyzowanie kierunku.

Aplikacja posiada funkcję tzw. „alarmów” (co w praktyce sprowadza się do informowania o punktach pośrednich). Możemy więc ustawić alarm np. na sklep spożywczy, który mijamy wracając z pracy do domu. W tym jednak przypadku otrzymujemy jedynie informację, że punkt jest na zachód….. a później, gdy już go miniemy, że znajduje się na wschód od nas. Brak jednoznacznego sygnału, że punkt został osiągnięty.

Jak nawigować za pomocą Dotwalkera Pro

Aby wyznaczyć w Dotwalkerze trasę wiodącą pod wskazany adres, musimy wejść w menu „więcej opcji/zarządzanie trasami/wyznacz trasę”. Następnie wpisać adres, kliknąć „pobierz adres” (na wypadek gdybyśmy zrobili jakąś literówkę). Potem naciskamy „ok”, aby go zatwierdzić. Poniżej znajduje się pole combi, z rodzajami tras do wyboru. Mamy tu:

  • tryb pieszy,
  • transport publiczny (nie wszystkie miasta tę metodę wspierają),
  • samochód.

A na samym dole przyciski „wyznacz trasę” i „anuluj”.

Na nieco więcej uwagi zasługuje tryb transportu publicznego. Umożliwia on bowiem nawigację do przystanku (zakręt po zakręcie), a także wyposaża użytkownika w informację, jakimi autobusami/tramwajami odjeżdżającymi w danym kierunku dotrzemy na wybrane wcześniej miejsce.

Dalsza trasa niestety poprowadzona jest tak jak dla trybu samochodowego, co oznacza, że aplikacja nie poinformuje nas, kiedy mamy wysiąść.

W trybie pieszym natomiast Dotwalker anonsuje m.in. schody w górę/dół czy przejścia podziemne.

Po trzykrotnym kliknięciu przycisku „tryb tras” na ekranie głównym otworzy się okienko umożliwiające m.in. autoodświeżanie trasy. Funkcja ta działa o wiele lepiej niż w przypadku analogicznej funkcji Getthere.  Dotwalker generuje dźwięk, gdy idziemy źle, po czym po kilku sekundach wyznacza nową marszrutę, rozpoczynając od aktualnej pozycji. Po kliknięciu przycisku „wyznacz trasę” rozpoczyna się jej rysowanie. Gdy wybierzemy na ekranie głównym „tryb tras” będziemy mogli przejrzeć wybraną trasę punkt po punkcie.

W każdym momencie możemy również zażądać odświeżenia planu podróży i wygenerowania go na nowo od aktualnej pozycji.

Gdy będziemy w pobliżu celu, dobrze jest udać się do menu „kompas” (przycisk na ekranie głównym aplikacji), a następnie wybrać opcje „kierunek do punktu”. Po zaznaczeniu celu podróży usłyszymy sygnał dźwiękowy. Gdy punkt docelowy będzie się znajdował dokładnie przed nami (godz.12), uzyskamy informację głosową o odległości i kierunku do niego. Informacja o kierunku jest podawana wtedy, gdy punkt nie znajduje się na naszym kursie.

Pozwoli nam to na precyzyjne dotarcie do budynku (a czasem nawet dotarcie pod same drzwi).

Uwaga! Dotwalker posiada specyficzną cechę: jeżeli usłyszymy pojedyncze plumknięcie – oznaczające dotarcie do punktu, to nie jest istotne, jaki komunikat usłyszymy po powyższym sygnale dźwiękowym, ponieważ sygnał ten oznacza, że jesteśmy dokładnie w oznajmianym miejscu.

Dotarłem do celu podróży, jak zorientować się w nowym terenie?

Włączyć Dotwalkera. Od wersji 1.39 aplikacja oferuje funkcję tzw. „kafelków mapy”. W praktyce oznacza to tyle, że gdy opcja ta jest zaznaczona, aplikacja po uruchomieniu pobiera dane dla najbliższej okolicy. Domyślnie promień mapy to 500 metrów. Po osiągnięciu granicy obszaru, nowe punkty pobierane są automatycznie. Poprzedni kafelek nie znika, lecz zapisany jest w katalogu _tiles_map folderu Dotwalkera, umieszczonym w pamięci naszego smartphone’a. Każdy kafelek posiada swój folder o unikatowej, składającej się z cyfr nazwie.

Program umożliwia także przeszukiwanie zachowanych na urządzeniu kafelków. Znajdziemy tu informacje o restauracjach, hotelach, budynkach użyteczności publicznej, bankomatach, aptekach, przychodniach itd. Niejednokrotnie możemy znaleźć punkty, których nie zanotowano w bazie „miejsc Google”. Najlepszym tego typu przykładem są przystanki autobusowo/tramwajowe.

Aby uzyskać mapkę/kafelek najbliższej okolicy, musimy udać się do menu „więcej opcji/mapa”. Tu zaznaczamy opcję „kafelki mapy”, jeśli chcemy pobrać jeden z nich, lub odznaczamy ją, gdy potrzebujemy jedynie odrębnego fragmentu mapy osm, którego nie zapisano wcześniej w folderze _tiles_map. Aby pobrać mapę, klikamy menu „więcej opcji/mapa/open street map/rozpocznij z:” Mamy tu do wyboru „aktualną pozycję”, „pobierz z adresu”, „pobierz z mapy” oraz „od wybranego punktu”.

W naszym przypadku wybieramy oczywiście adres. W pole edycyjne, które się teraz otworzy, wpisujemy dane interesującej nas lokalizacji i naciskamy Enter.

Klawiatura zostanie zamknięta, ale punkt uwagi pozostanie w polu edycyjnym. W omawianym oknie dialogowym mamy ponadto do wyboru dwa przyciski: „pobierz adres” i „ok”. Pierwszy z nich sprawi, że wpisany przez nas ciąg znaków będzie wyszukany, a jako wynik pojawi się dokładny adres szukanego miejsca. Drugi zaś służy do zatwierdzenia tegoż adresu jako kryterium wyszukiwania. Po kliknięciu „ok” zostaniemy przeniesieni do okna wyboru mapy. Tutaj musimy zadecydować, jak duży obszar obejmie nasza mapka. Możemy wybrać: 50 m, 100 m, 200 m, 500 m, 1 km, 2 km, 5 km, 10 km, 20 km i 50 km (przy zaznaczonej opcji Kafelki Mapy promień mapy zaczyna się od 500 metrów, podawana jest również liczba „Kafelków”, na które zostanie podzielona mapa).

UWAGA! Dla aglomeracji wielkomiejskich promień mapy powyżej 2 km jest niezalecany, ponieważ spowoduje to, że telefon spróbuje pobrać więcej niż 15000 punktów, co prowadzi do zawieszenia się aplikacji.

Gdy pobieramy jedynie fragment mapy (a nie kafelek), należy pamiętać, iż dane zostaną zapisane w katalogu OSM_map, który domyślnie się nadpisze, gdy ponownie skorzystamy z kreatora. Jeżeli nie chcemy utracić wyników naszego wyszukiwania, to należy zmienić jego nazwę.

Czasem jednak dane projektu OSM nie wystarczają. Wtedy pomocą służą „Miejsca Google” (menu „więcej opcji/zarządzanie punktami/Miejsca Google”).

Są one zgrupowane w następujące kategorie:

  • wszystko (niesklasyfikowane),
  • restauracja,
  • kawiarnia,
  • fastfood,
  • supermarket,
  • szpital,
  • przychodnia,
  • apteka,
  • postój taksówek,
  • przystanek autobusowy,
  • przystanek tramwajowy,
  • bank,
  • bankomat,
  • paliwo,
  • policja,
  • miejsce kultu.

UWAGA!!! Na terenie Polski jedynie nieliczne miasta (np. Łódź i Warszawa) posiadają w miejscach Google dane o przystankach autobusowych czy tramwajowych.

„Ustawienia” (menu „więcej opcji/ustawienia” w zakładce Miejsc Google) umożliwiają m.in. wybór miejsca od, którego program zacznie szukać punktów, wielkości przeszukiwanego obszaru, a także zdefiniowania „słowa kluczowego” zawężającego wyszukiwanie.

Gdy wybierzemy już kategorię i wyświetli się lista wyników, po kliknięciu wybranego miejsca Google, punkt zostaje automatycznie ustawiony jako cel nawigacji. Możemy więc do niego dotrzeć. W menu „więcej opcji” zakładki wybranej kategorii miejsc Google, możemy, korzystając z opcji „zaznaczanie”, zaznaczyć punkt(lub kilka punktów), a następnie zapisać zaznaczone elementy do aktualnie wybranej/otwartej trasy.

 

Wspomnieć należy jeszcze, choć w kilku słowach, o wymienionym już parokrotnie w niniejszym tekście programie OSMAnd.

Rozwiązanie to, ze względu na wyświetlaną na ekranie, aktualizowaną na bieżąco graficzną mapę, dedykowane jest głównie osobom niedowidzącym. OSMand posiada skategoryzowane POI. W  przypadku danych OSM wygląda to nieco lepiej niż w Dotwalkerze, mamy bowiem po kliknięciu w „szczegóły” informacje teleadresowe, kompasowy kierunek do punktu czy możliwość poczytania sobie  opinii na temat wybranej przez nas lokalizacji.

Dla użytkownika niewidomego OSMand jest jednak aplikacją dość skomplikowaną i wymagającą dużej wprawy w dotykowej eksploracji telefonu, ponieważ różne informacje prezentowane są w odrębnych częściach ekranu. Poza tym aplikacja ta szybko zużywa baterię telefonu. Jednak wszyscy, którzy potrzebują widzieć trasę na mapie, z pewnością ją docenią.

Innym źródłem informacji o najbliższym otoczeniu są same googlowskie mapy. Dzięki umieszczonemu w dolnej części ich ekranu przyciskowi „eksploruj okolicę”, możemy dowiedzieć się nieco o lokalach znajdujących się najbliżej nas. Mamy tam m.in. opinie użytkowników, często numer telefonu, godziny otwarcia czy stronę www.

Mapy oferują nam także możliwość nawigacji, ale metoda ta nie jest najwygodniejsza. Wymaga ona od użytkownika bardzo wielu gestów wykonywanych na ekranie, aby usłyszeć którędy idziemy i jaki będzie następny zakręt. Jest to niewygodne, choć dostępne.

Adres mam, ale jak i czym tam dojechać?

Jeśli sprawa dotyczy podróży międzymiastowych, możemy skorzystać z aplikacji E-podróżnik.pl. Zawiera ona połączenia PKP, PKS, busów i komunikacji miejskiej.

Na ekranie głównym znajdują się fragmenty tekstu, na które należy kliknąć, by wpisać potrzebne dane (takie jak miejsce początkowe, docelowe czy data i godzina podróży).

Po kliknięciu w „dodatkowe ustawienia wyszukiwania” możemy zdecydować, jaki rodzaj transportu nas interesuje (kolej, autokar, bus, komunikacja miejska;), a także mamy możliwość określenia komfortu przyszłej przejażdżki. E-podróżnik oferuje nam domyślnie standardowy tryb podróży, możemy jednak wybrać także wygodny lub szybki. Szkoda, że nie da się obu naraz. Na dole ekranu znajduje się przycisk rozpoczynający wyszukiwanie.

Po wyświetleniu listy połączeń, dostępne są informacje o rodzaju transportu, godzinie przyjazdu, odjazdu, ewentualnych przesiadkach. Podana jest również cena biletu. Znajduje się tam także przycisk „kup bilet”. W razie problemów, na górze głównego okna aplikacji , mamy klawisz umożliwiający połączenie z infolinią.

Dotarliśmy na dworzec i po gruntownej analizie danych okazało się, że pieszo za daleko, a taksówką za drogo….. na szczęście da się tam dotrzeć autobusem!!! Taaaaak, tylko skąd i jakim!!!?

Tu znowu pomoże nam Dotwalker Pro.

Pamiętamy z powyższego akapitu, jak uzyskać „kafelek” mapy. Teraz należy z gąszczu punktów wyłuskać dane przystanku autobusowego.

Najprościej zrobimy to, wykorzystując wbudowany w program system filtracji punktów (menu więcej opcji/zarządzanie punktami/filtr punktów). W polu nazwy wpisujemy „przystanek autobusowy” i klikamy „ok.”  Po tej operacji, pod przyciskiem „punkty” pojawi się lista najbliższych przystanków. Jeśli jesteśmy na dworcu Warszawa Centralna, będzie to m.in. przystanek „DW centralny”.

Mamy już przystanek początkowy. A jak zdobyć docelowy? Bardzo łatwo. Po prostu wygenerujemy mapkę okolicy poszukiwanego adresu (patrz instrukcja w poprzednim akapicie).  Po uzyskaniu obszaru okolic Myśliwieckiej 3/5/7 szukamy tam (korzystając z metody filtracji opisanej powyżej) przystanku docelowego. Jest nim „Rozbrat06).

Uwaga! Gdy zaznaczymy opcję „kafelki mapy”, obszar zapisze się jako odrębny kafelek i będzie trudniej nawigować po nieznanej okolicy. Jeśli znamy choćby jeden punkt, spokojnie możemy go wyszukać w kafelkach. Szukanie na chybił/trafił nie zawsze przyniesie pożądany efekt.

MMPK

Nadszedł czas na wykorzystanie ostatniej aplikacji z „niezbędnika Włóczykija” – aplikacji MMPK.

Zanim w ogóle będziemy mogli z niej skorzystać konieczne jest pobranie mapy dla interesującego nas miasta. Program prosi o to przy pierwszym uruchomieniu. Proces nie jest skomplikowany i przebiega w miarę szybko.

Uwaga! Ze względu na duże zużycie danych warto przeprowadzić go w zasięgu sieci WiFi.

Gdy już się z tym uporamy, możemy wykorzystać uzyskane dzięki Dotwalkerowi informacje.

Aby wyszukać połączenie między naszą lokalizacją (w omawianym przykładzie dworcem centralnym) a miejscem docelowym (Myśliwiecka 3/5/7 Warszawa) musimy posłużyć się funkcją „wyszukaj połączenie” na ekranie głównym aplikacji.

Następnie należy wpisać przystanek początkowy (DW Centralny), poniżej docelowy (w naszym przypadku Rozbrat06) i kliknąć „szukaj”. Aplikacja wyświetli nam listę połączeń (np. 107 do Krucza, 151 z Krucza do Rozbrat06).

Nie potrafi niestety oznajmiać o zbliżających się przystankach. Istnieje możliwość śledzenia podróży, ale jest to dość karkołomne. Na liście przystanków (poniżej tych, które już przejechaliśmy) wyświetla się najbliższy przystanek. Niestety ani to łatwe, ani przyjemne. Dodatkowo TalkBack ma tendencje do przeskakiwania do poprzedniej i następnej pozycji listy, ucinając odczytywany tekst.

MMPK co prawda posiada funkcję „wyszukaj adres”, która mogłaby się nam szalenie przydać, ale niestety wyniki wyświetlane są w postaci nie obsługiwalnej przez TalkBacka mapy. Na szczęście dzięki aplikacji możemy dowiedzieć się, na którym przystanku musimy wysiąść, a także z jakiego środka transportu publicznego skorzystać.

Dostępne są również rozkłady odjazdów z konkretnego przystanku. Jest więc ona cennym, choć nie do końca wygodnym, uzupełnieniem Dotwalkera.

Aby nie przejechać celu podróży zaleca się profilaktycznie zaznaczenie go w Dotwalkerze i nawigację za pomocą tej aplikacji.

Kończąc niniejszy tekst chciałbym jeszcze wspomnieć o ostatniej grupie informacji, do uzyskania których wykorzystujemy wymienione na początku artykułu Usługi Lokalizacyjne Google. Mam tu na myśli aplikację pogodową. Dostarcza nam ona bezcennych danych, gdy planujemy wypad w góry czy wycieczkę do lasu. Każdy producent smartphonów posiada własną „pogodynkę”. Nie wszystkie są dla nas dostępne. Jeżeli z tych czy innych powodów systemowa aplikacja nam nie odpowiada, możemy poszukać w sklepie Play innego rozwiązania, bądź skorzystać z programu Accessible Weather )link znajdziecie na końcu tekstu).

Aplikacje pogodowe na ogół wyposażone są w widgety, które możemy umieszczać bądź na ekranach startowych naszego telefonu, bądź też na jego ekranie blokady. Po kliknięciu w przycisk szczegółów mamy dostęp do bardziej wyczerpujących danych takich jak odczuwalna temperatura, ciśnienie, prędkość wiatru itd. Ich zakres zależy od skorelowanego z aplikacją pogodową serwisu.

Nie musimy więc oglądać telewizji, aby poznać prognozę pogody na zbliżający się dzień, mamy ją zawsze w zasięgu ręki.

 

Mam nadzieję, że ten tekst choć w niewielkim stopniu przekonał naszych czytelników, iż podróżowanie może być proste. Wystarczy jedynie chcieć!

Na nasze szczęście dostępnych aplikacji korzystających z modułu GPS z każdym miesiącem przybywa. Jeszcze rok temu nie dysponowaliśmy tak dobrymi narzędziami do orientowania się w przestrzeni jak dziś. A stan ten poprawia się z każdym dniem.

Co raz więcej programistów przekonuje się, że warto inwestować czas talent i wysiłek w tworzenie aplikacji dostępnych i przyjaznych osobom z dysfunkcją wzroku.

 

 

Od redakcji

Autor powyższego tekstu, napisał, że aplikacje do nawigacji rozwijają się bardzo szybko i miał rację. Poniżej kilka słów o rozwiązaniu, które, przynajmniej jeśli chodzi o zaspokojenie potrzeb nawigacyjnych osób z dysfunkcją wzroku, zdaje się mieć ogromny potencjał.

Stworzona przez American Printinghouse for the Blind aplikacja Nearby Explorer łączy w sobie wszystkie pożądane cechy omówionych powyżej programów. Minimalistyczny, jak w Getthere, interfejs użytkownika. Możliwość korzystania ze wszelkich dostępnych źródeł informacji o terenie, na którym odbywa się nawigacja – jak w Dotwalkerze. I wreszcie obsługa transportu publicznego – jak w MMPK.

Autorom udało się nie tylko zintegrować omawiane cechy, lecz także stworzyć zupełnie nową jakość. Mamy np. możliwość wytyczenia sobie trasy pieszej, która częściowo będzie korzystać z przemieszczania się transportem publicznym. Nearby Explorer potrafi, gdy zbliżamy się do przystanku, poinformować, że za chwilę będzie z niego odjeżdżał autobus czy tramwaj o numerze …, lecz także, o ile to ustawiliśmy, zasugerować, że jeśli chcemy zdążyć na interesujący nas środek transportu, to należałoby się pospieszyć lub zaproponować alternatywny sposób dotarcia do celu. Autorzy zadbali o to, by baza danych o lokalnych POI była bardzo szczegółowa. Planują, że baza ma informować nie tylko o danych adresowych budynków, lecz nawet o obiektach takich jak znaki drogowe itp. Wszystko to jest oczywiście możliwe pod warunkiem, że miasto, którego mapa dostępna jest w aplikacji, dostarczyło bardzo szczegółowe dane geodezyjne oraz, że znalazł się ktoś, kto dane te we właściwym dla aplikacji formacie wprowadził do stosownej bazy danych. I tutaj jest najsłabszy punkt omawianego rozwiązania. O ile aplikacje mainstreamowe korzystają z map i systemu GPS, o tyle tutaj konieczne jest ręczne wprowadzenie ogromnej ilości danych liczbowych. W konsekwencji omawiana aplikacja obsługuje obecnie zaledwie kilkadziesiąt miast w USA i Kanadzie, a jej cena (około 100 USD) musi być uznana za dość wysoką.

Przydatne łącza

Getthere:

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.LewLasher.getthere

Dotwalker demo:

https://play.google.com/store/apps/details?id=cz.lido.dotwalker

Dotwalker pro:

https://play.google.com/store/apps/details?id=cz.ace.dotwalkerpro

Moovit:

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tranzmate&hl=en

MMPK:

https://play.google.com/store/apps/details?id=pl.mobicore.mobilempk&hl=pl

E-podroznik.pl

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.inno.epodroznik.android

OsmAnd:

https://www.dropbox.com/s/0p9ngkb7fmgqo28/OsmAnd-1.9.5-a11y%2B1.apk?dl=0

Accessible Weather:

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.sonification.accessibleweather

 

Kamil Midzio

Proste narzędzia do obróbki dźwięku

 

Montażyści, klei i nożyczki przygotować

Mikrofony instaluje się obecnie w coraz większej liczbie urządzeń. Oprócz dyktafonów i innego sprzętu dedykowanego dźwiękowcom znajdziemy je w każdym smartfonie, odtwarzaczu mp3 czy urządzeniu lektorskim, o laptopach nie wspominając. W związku z coraz większą dostępnością tych urządzeń, jak i nośników, narasta problem porządkowania nagrań. Dodajmy do tego spadające wciąż ceny nośników pamięci (karta SD pozwalająca nagrać nawet w nieskompresowanym formacie prawie dwa dni dźwięku, a w przypadku stosunkowo mało zniekształcającej dźwięk kompresji stratnej czas ten może się wydłużyć do niemal dwóch tygodni ciągłego rejestrowania kosztuje kilkadziesiąt złotych). Znika zatem problem oszczędności miejsca, zabierania ze sobą kilogramów kaset lub innych nośników itd. można bez problemu czekać na interesujące nas wydarzenie lub nagrać nawet całą wycieczkę czy koncert ze wszystkimi przerwami bez obawy, że skończy się miejsce w pamięci urządzenia. Tak rozrzutne rejestrowanie dźwięku w naturalny sposób stwarza potrzebę korzystania z narzędzi do późniejszego usuwania zbędnych fragmentów nagrania lub podzielenia wielkiego pliku na mniejsze, łatwiejsze w późniejszym zarządzaniu i odsłuchiwaniu części. Prócz tego, w niektórych wypadkach, wypadałoby nieco poprawić nagranie, zwiększając chociażby poziom głośności dźwięku, może spróbować usunąć szum tła lub podbić jakieś pasmo częstotliwości. W tym artykule zamierzam skupić się właśnie na takich podstawowych działaniach na plikach audio. Chcę również poruszyć temat wydobywania dźwięku z filmów, a także umieszczania rezultatów swoich dokonań w Internecie.

Audacity

Audacity to wieloplatformowy, dostępny dla niewidomych wielośladowy edytor audio. Na pewno czytelników ucieszy fakt, że program jest całkowicie spolszczony, chociaż kilka terminów moim zdaniem zostało przetłumaczonych niezbyt szczęśliwie. Jednak, jak to mówią, darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby, zaś opisywana tutaj aplikacja, mimo kilku wad, dobrze spełni rolę narzędzia pomocnego w codziennych zmaganiach z materią audio.

Po otwarciu programu może pojawić się okno z możliwością dodania znalezionych przez program efektów zainstalowanych w naszym systemie do listy tych już wbudowanych w aplikację. Można zaznaczyć część z nich, wszystkie lub żaden i przejść dalej. Można również wcisnąć klawisz Escape i nie zajmować się tym problemem aż do następnego uruchomienia programu. W głównym oknie programu najważniejsze dla nas będzie menu aplikacji oraz kilka skrótów klawiaturowych, których listę można znaleźć po wejściu w ustawienia programu. Najważniejsze z nich to Spacja, która rozpoczyna i zatrzymuje odtwarzanie, przy czym kursor po zatrzymaniu odtwarzania cofa się do miejsca, z którego rozpoczęliśmy. Prócz tego klawisze "," oraz "." służą do przewijania do przodu i do tyłu domyślnie o sekundę, te same klawisze z shiftem odpowiadają za przeskakiwanie o większą odległość. Oba te interwały czasowe można regulować po wejściu w preferencje programu. Klawisze "[" oraz }" odpowiadają za wstawianie początku i końca zaznaczenia, przy czym, gdy wciśniemy je tam, gdzie ten początek lub koniec już istnieje, otworzy się okno dialogowe z możliwością ręcznego wpisania czasu. Ponieważ program domyślnie skonfigurowany jest w ten sposób, że po wciśnięciu Spacji odtwarza się tylko zaznaczony fragment, naciśnięcie w tym miejscu klawisza Spacji daje nam możliwość łatwego sprawdzenia, co właściwie zaznaczyliśmy. Tutaj mała uwaga oraz pierwsza wada programu. Jeśli w trakcie odtwarzania wciśniemy któryś z klawiszy odpowiadających za wstawienie początku lub końca zaznaczenia, to interesujący nas punkt nie zostanie wstawiony dokładnie w oczekiwanym przez nas miejscu. Prawie zawsze będzie niewielka różnica, tak więc precyzyjne wycinanie np. poszczególnych słów jest raczej trudne. Na szczęście w preferencjach można ustawić bardzo mały krok dla przewijania i w ten sposób nieco ułatwić sobie prace. Nie zmienia to jednak faktu, że osobiście wolę rozwiązania, co prawda płatne, jednak pozwalające na znaczne zwiększenie precyzji przy oszczędności czasowej, co akurat w moim przypadku, z uwagi na charakter pracy, którą wykonuję jest dość ważne. Wracając jednak do Audacity, w menu „Efekty” mamy szereg algorytmów pozwalających na modyfikację dźwięku. Myślę, że jednymi z częściej wykorzystywanych efektów będą "Wyciszanie" oraz "Zgłaśnianie". Oba działają na podobnej zasadzie, tj. powodują w obrębie zaznaczonego fragmentu stopniowe wyciszanie lub zgłaśnianie dźwięku. Można więc zaznaczyć pierwsze dwie sekundy pliku oraz wybrać efekt "zgłaśnianie". Spowoduje to łagodne narastanie dźwięku na początku nagrania. Analogicznego procesu można dokonać na końcu nagrania, tym razem używając efektu "wyciszanie". Istnieje również możliwość przygłośnienia lub ściszenia całego pliku za pomocą efektu "Wzmacniaj", przy czym program zadba o to, aby nie można było przesterować nagrania, tj po uaktywnieniu tego efektu, aplikacja skanuje cały plik w poszukiwaniu najgłośniejszego fragmentu i domyślnie ustawia w ten sposób głośność, aby ten fragment był w maksymalnej, nie powodującej przesterowania, głośności. Wartość tę można odczytać, przechodząc tabulatorem na pierwsze pole edycji za przyciskiem "Podgląd", za pomocą którego można odsłuchać pierwszych kilka sekund nagrania poddanego obróbce. Audacity posiada również kompresor, czyli dynamiczną zmianę głośności. Celem zastosowania takiego kompresora jest zmniejszenie różnic głośności pomiędzy cichymi a głośnymi fragmentami nagrania. Niestety spolszczenie tego efektu jest tak dziwne, że chodź z procesorami dynamiki mam do czynienia od lat, nie bardzo udało mi się dojść do tego, za co odpowiadają poszczególne parametry. Na osobne kilka słów zasługuje wbudowany w program algorytm odszumiania. Odpowiednio użyty może on oddać spore usługi. W pierwszym kroku należy zaznaczyć fragment nagrania zawierający tylko szum. Nie musi być długi, wystarczy nawet ułamek sekundy, jednak nie powinno być tam nic, z wyjątkiem szumu. Następnie uruchamiamy z menu efektów "Redukcja szumów" oraz wciskamy przycisk "Uzyskaj profil szumu". W kolejnym kroku zaznaczamy cały plik audio, wchodzimy jeszcze raz w redukcję szumu, zmieniamy ewentualnie niestety niespolszczony parametr "Noise reduction db", odpowiadający za głębokość redukcji i wciskamy przycisk OK. Oczywiście jak zawsze możemy posłużyć się przyciskiem „Podgląd”, aby obserwować jak zmieni się plik po zaaplikowaniu efektu.

Uwaga! Należy pamiętać, że im intensywniejszy proces, tym większe artefakty i zniekształcenia pojawią się w materiale dźwiękowym. prócz tego dostępne są znane z innych programów edycyjnych skróty, odpowiadające za wycinanie (Ctrl +x), kopiowanie (Ctrl +c) oraz wklejanie (Ctrl +v), zaznaczanie wszystkiego skrótem Ctrl +a, jak również przejście na początek i koniec pliku klawiszami Home i End.

Wspominałem na początku, że program jest wielośladowy. Możemy więc w domowym zaciszu nagrać wokal do stworzonego wcześniej bądź zdobytego podkładu muzycznego, chociaż do nagrania profesjonalnej płyty, a nawet demo jednak to za mało. Nie mniej istnieje możliwość zaimportowania pliku, naciśnięcia klawisza "r" celem rozpoczęcia nagrywania i, podczas gdy odtwarza się nam wcześniej zaimportowane nagranie, możemy dograć drugi głos, a następnie całość wyeksportować do jednego z wielu dostępnych typów plików. Jeśli już o zapisywaniu mowa, powinniśmy pamiętać, że funkcja "Zapisz projekt" powoduje zapisanie sesji programu, nie zaś plików mogących być później odtwarzanych w Winampie, Foobarze czy innym tego typu programie. Do tego służy funkcja "Eksportuj dźwięk", również znajdująca się w menu plik.

MP3 Direct Cut

Ciekawym narzędziem audio jest program MP3 Direct Cut. Działa praktycznie tylko na plikach mp3, jednak jego niezaprzeczalną zaletą jest edycja tych plików bez podwójnej konwersji. Chodzi o to, że większość programów do edycji dźwięku przed rozpoczęciem pracy nad materiałem audio musi najpierw przekształcić plik do formatu PCM. Po wszystkim, gdy użytkownik zapisuje rezultat do pliku wyjściowego odbywa się powtórna konwersja, która wywołuje w przypadku mp3 i innych typów plików wykorzystujących konwersję stratną kolejne zniekształcenia. Powoduje to paradoksalnie sytuację, w której, poprawiając pewne aspekty nagrania, pogarszamy zarazem inne. Program MP3 Direct cut przez to, że pracuje bezpośrednio na plikach mp3, pozwala uniknąć tego typu problemów. Oczywiście zawiera on jedynie najprostsze narzędzia w rodzaju dzielenia pliku, kopiowania, wycinania poszczególnych fragmentów czy zmianę głośności. Okazuje się jednak, że czasem nawet tak proste narzędzie może znaleźć swoje zastosowanie, np. podczas dzielenia koncertu nagranego w jednym wielkim pliku na szereg mniejszych, zawierających poszczególne utwory części. Nie ma jednak róży bez kolców i nie polecam tego rozwiązania do montowania podcastów lub innych materiałów wymagających wielu ingerencji, gdyż często wycięcie materiału powoduje powstanie charakterystycznego trzasku, czego przyczyną jest to, że najczęściej miejsce przycięcia nie pokrywa się dokładnie z końcem ramki mp3.

 

Wyodrębnianie dźwięku z plików Video

Tutaj mamy pewną swobodę, gdyż programów temu służących i jednocześnie dostępnych jest kilka, jednak ja używam Pazera Free Audio Extractor z uwagi na to, że potrafi wyodrębniać ścieżki audio z plików video w oryginalnym formacie, tak więc bez żadnych zmian jakości audio, umie pracować na wielu plikach (batch processing) oraz posiada możliwość wyboru ścieżki audio, jeśli film zawiera więcej niż jedną np. kilka wersji językowych. Pewnym problemem może być fakt, że w przypadku płyt DVD, gdzie film zapisywany jest w kilku plikach, dźwięk może być również docelowo zapisany do kilku plików. Program dla Windowsa został napisany przez polskiego programistę, tak więc posiada on interfejs w języku polskim, a co nie bez znaczenia jest w pełni dostępny dla niewidomych.

Tagowanie plików

Większość tzw. inteligentnych programów do odtwarzania muzyki posiada możliwość dodania plików do swojej wirtualnej biblioteki. Również mobilne aplikacje działają w  domenie tagów, czyli zaszytych w plikach dźwiękowych informacji na temat artysty, tytułu płyty, daty wydania oraz wielu innych. Oczywiście nie każdy i nie zawsze umieszcza takie dane w pliku i w związku z tym wszelkie algorytmy bazujące na odczytywaniu tagów stają się bezużyteczne. Takie informacje możemy jednak sami wprowadzać do pliku za pomocą powszechnie znanych narzędzi takich jak Winamp lub Foobar, wchodząc we właściwości pliku. W Winampie można tego dokonać kombinacją klawiszy Alt +F3. Można wtedy wpisać w odpowiednie pola edycji adekwatną treść lub skorzystać z przycisku "autotag", który spowoduje próbę automatycznego rozpoznania utworu i wypełnienia odpowiednich pól przez program.

Wysyłanie nagrań na Youtube

Youtube ma tę przypadłość, że nie da się wgrywać tam plików audio. Jeśli chcielibyśmy podzielić się tą drogą muzyką, należy dołączyć do niej jakiś obraz. Może to być ciemność i pustka, ale plik publikowany w tym serwisie musi być plikiem video. Do przerobienia większości plików audio do postaci akceptowalnej przez Youtube wystarczy program Movie Maker, który należy pobrać ze strony Microsoftu w pakiecie podstawowych programów Windows Live. Po instalacji wystarczy załadować do programu dowolny plik dźwiękowy oraz zapisać go, używając predefiniowanych w programie ustawień Youtube. Tutaj mała uwaga. Program posiada menu w forsowanym przez Microsoft formacie wstążki, jednak z czytnikiem NVDA da się je obsłużyć. Wyjściowy rezultat zapisywany jest w formacie MP4 HD z najwyższą możliwą kompresją audio używaną przez Youtube. Sam proces zapisu trwa nawet na komputerach o wyśrubowanych parametrach bardzo długo, dlatego należy uzbroić się w cierpliwość. Na szczęście po wszystkim nie pozostaje nic innego, jak odwiedzenie strony youtube.com, zalogowanie się na konto, kliknięcie w znajdujący się niemal na samym początku strony głównej link "Prześlij". W tym momencie otworzy się okno dialogowe, w którym należy nacisnąć Enter, będąc na "Wybierz pliki do przesłania", wybrać odpowiedni plik, wypełnić prosty formularz i świat mamy u stóp.

A jeśli to za mało?

To, co pisałem wcześniej może posłużyć podstawowym zabiegom dokonywanym na plikach audio. Jednak, jeśli mamy większe aspiracje, warto rozejrzeć się za bardziej profesjonalnymi, ale już często płatnymi narzędziami. Do edycji audio dla bardziej wymagających użytkowników mogę polecić Goldwave, którym można ze znacznie większą precyzją zaznaczać żądany fragment. Poza tym program ten dysponuje większymi możliwościami nagrywania dźwięku. Potrafi np. dokonać nagrania o określonej godzinie, gdy poziom dźwięku przekroczy zadany poziom, jak również zapisywać w pliku informacje o czasie rozpoczęcia nagrania. Dla ludzi chcących wypłynąć na szerokie wody, spróbować kompozycji, tworzenia muzyki, proponuję Reapera, który za cenę 60 USD oferuje ogromne możliwości. Do masowej edycji tagów mogę polecić mp3tag - bezpłatne, zaawansowane narzędzie umożliwiające m.in. zmianę tagów jednocześnie w wielu plikach, narzędzia do automatyzacji tego procesu oraz wiele innych. Oczywiście jak wszystko, opisane powyżej programy ciągle się rozwijają, tak więc jest możliwe, że pewne problemy, które występują dziś, za jakiś czas będą należały do historii.

Tomasz Bilecki

Webinarium: "Rozbudowa ruchu self-adwokatów w Polsce..."

Szanowni Państwo,
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego, realizując we współpracy z Konsulatem Generalnym USA w Krakowie projekt "Rozbudowa ruchu self-adwokatów w Polsce: doświadczenia polskich i amerykańskich organizacji osób z niepełnosprawnościami", serdecznie zaprasza Państwa do udziału w webinarium poświęconym samorzecznictwu osób z niepełnosprawnościami w Stanach Zjednoczonych.

Spotkanie poprowadzą eksperci z organizacji Southwest Institute for Families and Children, od lat zaangażowanej w ruch "self-advocacy" (http://swifamilies.org/). Udział w webinarium jest bezpłatny, wystarczy dostęp do internetu. Zapewnimy również tłumaczenie na język polski.

Spotkanie/webinarium odbędzie się w dniu 30 marca 2016 r. w godzinach 16.00-17.00. Spotkanie odbywa się jedynie w formie on-line. Aby wziąć w nim udział konieczne jest uzyskanie dostępu do „pokoju”, w którym się ono odbywa. Dostęp do pokoju spotkania uzyskuje się czteroetapowo:

1) Po kliknięciu na poniższy link:
https://firr.clickwebinar.com/samorzecznictwo-osob-z-niepelnosprawnosciami-w-stanach-zjednoczonych/register?_ga=1.253371465.1929328365.1453991845
następuje przekierowanie na stronę, na której należy kliknąć ikonę „Rejestracja”.

2) Na stronie rejestracji wypełniają Państwo wymagane informacje w polach formularza (imię, nazwisko, adres e-mail), a następnie klikają ikonę „Rejestruj”.

3) Z podziękowaniem za rejestrację otrzymają Państwo wiadomość na wpisany adres e-mail w treści której będzie widoczna zielona ikona „Dołącz”. Ważne: Prosimy zachować ten e-mail.

4) W godzinę otwarcia pokoju spotkania (16:00, 30 marca 2016 r.) należy kliknąć na ikonę i w ten sposób wchodzą Państwo do pokoju, w którym odbywa się spotkanie.

Wszelkie pytania prosimy kierować pod numer telefonu: 663 000 035.

Będziemy wdzięczni za przekazanie naszego zaproszenia wszystkim zainteresowanym. W webinarium może wziąć udział każdy!

Nowe technologie a niepełnosprawność

 

19 kwietnia na krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej odbędzie się konferencja „Nowe technologie a niepełnosprawność”. Liczba osób z niepełnosprawnościami wzrasta. W tej sytuacji konieczna jest zmiana podejścia do problemu niepełnosprawności. Osoby niepełnosprawne muszą zostać włączone w główny nurt życia społecznego. Ograniczenia wynikające z niepełnosprawności nie mogą być traktowane jako bariery. Konieczna jest zmiana podejścia polegająca na dostrzeżeniu potencjału twórczego osób z niepełnosprawnościami i potraktowaniu ograniczeń związanych z niepełnosprawnością jako bodźca do poszukiwania nowych rozwiązań, czynnika stymulującego rozwój technologii.

Celem konferencji jest pokazanie możliwości, jakie osobom z niepełnosprawnościami dają nowoczesne technologie. Wraz z wydłużeniem się życia ludzkiego wzrasta w społeczeństwie liczba osób z niepełnosprawnościami. Wzrasta zatem także rola tych osób jako konsumentów dóbr i usług oraz aktywnych uczestników życia społecznego. Uczestnicy konferencji chcą pokazać, że rozwiązywanie problemów związanych z niepełnosprawnością może być elementem wpływającym w istotny sposób na rozwój gospodarczy i postęp technologiczny.

Program konferencji oraz formularz rejestracyjny można znaleźć pod adresem http://www.bon.agh.edu.pl/konferencja/index.php/pl/

Ze swej strony postaramy się przygotować dla czytelników naszego portalu ciekawy materiał z tego wydarzenia.

Damian Przybyła

Inclusive Android

 

Użytkownicy systemu Android zazdrościli od dość dawna posiadaczom urządzeń z systemem IOS dobrego, bogatego w ciekawe materiały forum internetowego, jakim niewątpliwie jest portal Appleviz. Teraz już nie muszą, ponieważ pojawiła się podobna strona dla użytkowników Androida. Portal powstał w odpowiedzi na potrzeby użytkowników listy mailingowej projektu Eyesfree. Zainteresowani znajdą tam podręczniki dla początkujących użytkowników oraz katalog gier i aplikacji. Ponadto na stronie znajdują się także recenzje urządzeń z systemem Android. Forum jest stosunkowo młode, ale jego rozwój będziemy śledzić z zainteresowaniem.

QR Voice Sticker. W sam raz na wiosenne porządki

 

Ilu z nas zdarzyło się szukać wielokrotnie tej samej książki, płyty, teczki czy przyprawy kuchennej. Typowa scenka wygląda mniej więcej w taki sposób: przede mną stos książek czy płyt, które są tego samego lub podobnego formatu, a ja zamierzam je po raz enty sprawdzić, bo ostatnio zaglądałem do nich kilka miesięcy temu i już nie pamiętam, co, w jakiej kolejności i gdzie położyłem. Sytuacja ta robi się tym bardziej frustrująca, gdy trzeba odnaleźć , na przykład, dokumenty potrzebne do rozliczenia podatkowego. Do tej pory mogłem tylko podziwiać kolegę, który wszystkie teczki opisywał w brajlu i wyrzucać sobie, że w dzieciństwie nie widziałem potrzeby i nie chciało mi się uczyć pisma brajla.

Wyrzuty mogę mieć dalej, gdyż brajl jest bardzo potrzebny osobom niewidomym i słabowidzącym. Nie muszę już jednak myśleć z zazdrością o notatkach brajlowskich kolegi. W sukurs przyszła mi bowiem nowa aplikacja QR Voice Sticker, której autorem jest polski deweloper PIRS Creative Labs.

Działanie aplikacji jest bardzo proste: kieruję kamerę na kod QR, a program odczytuje notatkę głosową lub tekst przypisane do niego. I tutaj pierwsza uwaga dla osób całkowicie niewidomych. Znalezienie kodu QR jest znacznie prostsze niż np. odczytanie za pomocą telefonu kodu kreskowego. Sprawdziłem, że jest to możliwe bez używania tych resztek wzroku, jakimi dysponuję. Ponadto, co ważne, zawartość notatek można w prosty sposób edytować. W jednej teczce mogę mieć dzisiaj dokumenty podatkowe, a jutro – materiały pokonferencyjne. I tak oto, dzięki oznakowaniu moich papierów, podkładam pod kamerę kolejne teczki i szybko dowiaduję się, co w nich jest. W ten sam sposób mogę np. szybko wyszukać ulubionej płyty z muzyką. Jest to na tyle wygodny instrument, że kodów można używać również jak notatek. Ja umieściłem jedną naklejkę na etui od iPada. W ten sposób mogę przed wyjściem z domu sprawdzać, czy nie zapomniałem o zabraniu czegoś ważnego.

Pozyskiwanie kodów QR też nie powinno przysporzyć trudności. Można zakupić odpowiedni papier i – dzięki generatorowi dostępnemu na stronie dewelopera – wydrukować samemu arkusz kodów. Jeśli jednak taka opcja nam nie odpowiada, możemy zamówić u producenta aplikacji przesyłkę poleconą z kodami QR. Ceny zaczynają się od 16 złotych za 200 kodów. Zaś cena aplikacji w sklepie AppStore wynosi nieco mniej niż 5 euro (około 20 złotych). Biorąc pod uwagę koszt alternatywnych rozwiązań tego typu, nie wydaje się ona zbyt wygórowana.

Nie jest to jedyne rozwiązanie dostępne na rynku. Od kilku lat można nabyć program Seeing Assistant Home, który ma bardzo wiele ciekawych funkcji. Cechą wyróżniającą QR Voice Sticker jest łatwość obsługi oraz oparcie koncepcji aplikacji na prostszych do odczytu kodach QR.

Na razie program dostępny jest wyłącznie w systemie iOS. Producent rozważa jednak stworzenie wersji dla systemu Android. Moim zdaniem projekt jest rozwojowy, a deweloper ma pomysły na nowe, interesujące funkcje. Jest też zainteresowany opiniami użytkowników. Więcej szczegółów o aplikacji oraz specjalny podcast jej poświęcony można znaleźć na stronie internetowej dewelopera pod adresem http://www.qr.pirslab.pl/qrvs_ogolne.html .

Wojciech Figiel

Uczeń niepełnosprawny w szkole ogólnodostępnej

Polskie prawo oświatowe w teorii dobrze zabezpiecza potrzeby dzieci z niepełnosprawnościami. Umożliwia dziecku z problemami zdrowotnymi/zaburzeniami edukację w placówkach ogólnodostępnych, integracyjnych, specjalnych, stawia dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego w uprzywilejowanej pozycji

w procesie rekrutacji do przedszkoli .Najmłodsze dzieci mogą nieodpłatnie korzystać z wczesnego wspomagania rozwoju.

Decyzja o wyborze najlepszej formy kształcenia należy wyłącznie do rodziców. Każda szkoła ma obowiązek realizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, a każde dziecko z takim orzeczeniem do skończenia gimnazjum ma prawo do bezpłatnego dowozu do placówki edukacyjnej.

W praktyce dzieci z niepełnosprawnościami i ich rodzice napotykają wiele trudności w systemie edukacji. Problem stanowi znalezienie odpowiedniej placówki oświatowej, realizacja zaleceń z orzeczenia, brak dostosowań metod i form pracy, brak zajęć dodatkowych i terapii. Bardzo wielu rodziców ma też trudności
z ustaleniem kwestii dowozu do placówki. Wiele szkół i przedszkoli nie zapewnia dzieciom z orzeczeniem właściwego wsparcia, tłumacząc się brakiem środków, pomimo że nie mają one prawa przerzucać realizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej na rodzica, wymuszając na nim ponoszenie dodatkowych kosztów.

W naszej opinii realizacja zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, właściwa edukacji i opieka
w placówce oświatowej najlepiej blisko miejsca zamieszkania stanowią kluczową kwestię w codziennym funkcjonowaniu rodziny dziecka z niepełnosprawnością. Jeżeli szkoła czy przedszkole jest blisko domu, to nie trzeba angażować się w czasochłonne dowożenie dziecka na drugi koniec miasta. Jeżeli w szkole czy przedszkolu dziecko otrzymuje niezbędne dla poprawy jego funkcjonowania wsparcie, to rodzice nie muszą krążyć pomiędzy ośrodkiem rehabilitacyjnym, państwową poradnią i prywatnym gabinetem logopedycznym. Kiedy dziecko jest w szkole/przedszkolu i ma tam zapewnioną edukację oraz niezbędną pomoc, rodzice mogą po prostu pracować.

Wczesne wspomaganie rozwoju (WWR)

Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka to zajęcia, których celem jest stymulacja rozwoju psychoruchowego
i społecznego. Udział w zajęciach jest bezpłatny, odbywa się na podstawie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, wydawanej przez publiczną lub niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną. WWR przysługuje dzieciom od momentu wykrycia niepełnosprawności do czasu rozpoczęcia nauki w 1. klasie szkoły podstawowej.

WWR może być prowadzone w różnych placówkach: szkołach, przedszkolach i innych formach wychowania przedszkolnego (w tym integracyjnych i specjalnych), poradniach psychologiczno-pedagogicznych, ośrodkach oraz w domu dziecka.

Wspomaganie jest realizowane przez Zespół, w skład którego wchodzą: pedagog, psycholog, logopeda, inny specjalista, którego kwalifikacje odpowiadają potrzebom dziecka (np. terapeuta SI). Zespół opracowuje
i realizuje z dzieckiem program WWR.

Wczesne wspomaganie rozwoju to stymulowanie dziecka w następujących obszarach:

  • rozwój motoryczny – zajęcia rehabilitacyjne,
  • stymulacja polisensoryczna – terapia integracji sensorycznej, zajęcia w sali doświadczania świata,
  • rozwój mowy, komunikacji i języka – terapia logopedyczna, neurologopedyczna, wprowadzanie
    i wspomaganie alternatywnych form komunikacji,
  • orientacja/poruszanie się w przestrzeni,
  • usprawnianie widzenia, słuchu, samoobsługa,
  • relacje społeczne.

W ramach WWR dziecko ma prawo do 4-8 godzin zajęć miesięcznie. Wymiar zajęć zależy od potrzeb i możliwości dziecka, nie oferty placówki czy dostępności pracujących w niej specjalistów. Dzieci, które skończyły 3 lata mogą brać udział w zajęciach w grupach 2-3 osobowych.

Poradnie wydające opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju najczęściej dysponują listą placówek, w których organizowane są zajęcia. Jeżeli w proponowanych ośrodkach/przedszkolach nie ma już miejsc lub nie mają one możliwości udzielenia wsparcia zalecanego w opinii, należy zwrócić się do wydziału oświaty
w urzędzie miasta/gminy/dzielnicy z zapytaniem, gdzie dziecko może skorzystać z zajęć. Niektóre małe gminy nie prowadzą na swoim terenie wczesnego wspomagania rozwoju, a dzieci są kierowane do placówek/ośrodków w gminach ościennych.

Wczesne wspomaganie rozwoju jest finansowane z budżetu państwa, nie ze środków własnych jednostek samorządu lokalnego. W 2015 roku budżet państwa przekazuje na realizację wczesnego wspomagania rozwoju na każde dziecko około 4400 zł. Oznacza to, że argument o braku środków nie może być powodem do odmówienia dziecku dostępu do zalecanych zajęć.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 października 2013 r. w sprawie organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci (Dz.U. 2013 poz. 1257)

Ważne: Ustawa o systemie oświaty daje samorządom możliwość zapewnienia dowozu na zajęcia wczesnego wspomagania dziecka razem z opiekunem. Jest to jednak możliwość, a nie obowiązek samorządu.

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego

Aby dziecko zostało uznane za niepełnosprawne w systemie edukacji, musi posiadać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, wydane przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną.

Przepisy prawne zawierają ścisły wykaz niepełnosprawności, które uprawniają do uzyskania orzeczenia
o potrzebie kształcenia specjalnego. Dokument taki wydaje się dzieciom:

  • niesłyszącym,
  • słabosłyszącym,
  • niewidomym,
  • słabowidzącym,
  • z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,
  • z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • z autyzmem, w tym z zespołem Aspergera,
  • z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Podstawa prawna:

par. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie
i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Orzeczenia wydają rejonowe publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne, właściwe ze względu adres przedszkola/szkoły, do której uczęszcza dziecko lub miejsce zamieszkania (jeżeli dziecko nie chodzi do przedszkola). Dla dzieci z autyzmem i zaburzeniami pokrewnymi, z dysfunkcją narządu wzroku lub słuchu orzeczenia wydają poradnie specjalistyczne.

Prawo oświatowe nie wyjaśnia wprost, od jakiego wieku dziecko może uzyskać orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Niektóre poradnie odmawiają wydania dokumentu dzieciom, które nie skończyły
3. roku życia. Pierwsze orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na okres wychowania przedszkolnego. Do przedszkola można przyjąć dzieci trzyletnie, a w wyjątkowych przypadkach maluchy, które skończyły 2,5 roku. Skoro dzieci w tym wieku można przyjąć do przedszkola (za zgodą dyrektora), to nie ma powodu, żeby nie otrzymały one orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego na okres edukacji przedszkolnej.

Podstawa prawna:

art. 14, ust. 1b Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydaje się na wniosek rodziców. Decyzja, czy zwrócić się do poradni o wydanie orzeczenia, czy pokazywać je potem w szkole/przedszkolu należy wyłącznie do rodziców. Należy jednak pamiętać, że gdy rodzice decydują się nie informować placówki o orzeczeniu, dziecko nie będzie mogło skorzystać ze wsparcia przewidzianego prawem dla dzieci z niepełnosprawnościami.

Orzeczenie jest wydawane na rok szkolny, etap edukacyjny lub okres edukacji w danej placówce. Do wniosku
o wydanie dokumentu obowiązkowo należy dołączyć zaświadczenie lekarskie, potwierdzające chorobę/zaburzenie/niepełnosprawność dziecka oraz opinię z przedszkola lub szkoły (jeżeli dziecko uczęszcza).

Jeżeli dziecko ma więcej niż jedną niepełnosprawność, należy dostarczyć zaświadczenia od kilku lekarzy, np. przy niedosłuchu i autyzmie potrzebne będą dokumenty zarówno od laryngologa/audiologa, jak
i psychiatry/neurologa.

Do wniosku rodzice mogą również dołączyć kopie istotnych ich zdaniem badań lekarskich, opinie o dziecku od specjalistów i terapeutów.

Ważne: warto poprosić lekarza wydającego zaświadczenie/opinię o precyzyjne wskazania, jakiej pomocy potrzebuje dziecko w placówce oświatowej. Jeżeli lekarz uważa, że dziecko potrzebuje tzw. asystenta - cienia, to na zaświadczeniu powinien znaleźć się zapis o konieczności stałego, indywidualnego wsparcia osoby dorosłej lub nauczyciela wspomagającego. W prawie oświatowym nie ma funkcji asystenta.

 

W wyznaczonym przez poradnię terminie rodzice zgłaszają się z dzieckiem. Pracownicy poradni przeprowadzają wywiad z opiekunami oraz badają dziecko. W diagnozie uczestniczą specjaliści: psycholog, pedagog, logopeda, niekiedy także rehabilitant (w zależności od powodu wydania orzeczenia).

Większość poradni przy okazji wydawania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego przeprowadza badanie możliwości/poziomu intelektualnego dziecka. Rodzaj testu dobiera się zazwyczaj do wieku oraz sposobu funkcjonowania dziecka.

Ważne: jeżeli dziecko nie chce przystąpić do testu, odmawia współpracy z osobą przeprowadzającą badanie, nie jest to powodem do uznania je za upośledzone umysłowo. Nie można uznać kogoś za upośledzonego „na oko”, bez przeprowadzenia badań .

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest wydawane przez Zespół Orzekający. Rodzic ma prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu, zgłaszać swoje uwagi itp. O terminie posiedzenia rodzic jest informowany pisemnie przez pracownika poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Co zawiera orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego?

Dokument wydany przez poradnię musi spełniać kryteria formalne, a więc zawierać:

  • dane dziecka i rodziców,
  • adres poradni oraz dane pracowników wchodzących w skład zespołu orzekającego,
  • przyczynę wydania orzeczenia – rodzaj niepełnosprawności,
  • okres obowiązywania dokumentu,
  • zalecenia,
  • uzasadnienie
  • pouczenie dotyczące sposobu odwoływania się od orzeczenia.

 

Podstawa prawna:

Rozporządzenie ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U.nr 173, poz. 1072)

Zalecenia są najważniejsze w orzeczeniu – z punktu widzenia rodziców. Zawierają wskazówki odnośnie form kształcenia, rewalidacji, terapii, pomocy psychologiczno-pedagogicznej, metody i formy pracy, zakresu dostosowania warunków kształcenia i wymogów edukacyjnych.

Zgodnie z rozporządzeniem, poradnia wskazuje najkorzystniejsze dla dziecka formy kształcenia. Może to być:

  • przedszkole: ogólnodostępne, z oddziałami integracyjnymi, integracyjne i specjalne,
  • szkoła: ogólnodostępna, integracyjna, oddział integracyjny, szkoła specjalna lub oddział specjalny,
  • ośrodek: rewalidacyjno-wychowawczy, szkoła zorganizowana przy młodzieżowym ośrodku socjoterapii lub specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym.

W orzeczeniu poradnia powinna też wyszczególnić wskazane dla dziecka formy terapii, rewalidacji i pomocy psychologiczno-pedagogicznej. W zależności od potrzeb dziecko może mieć zalecone m.in.:

  • terapię psychologiczną – indywidualną i grupową,
  • terapię pedagogiczną, terapię ręki,
  • terapię logopedyczną – nastawioną zarówno na korekcję wad wymowy, jak i rozwijanie komunikacji,
  • terapię widzenia, zajęcia z orientacji przestrzennej,
  • rehabilitację ruchową, fizjoterapię, terapię integracji sensorycznej.

W zakresie dostosowania warunków kształcenia, metod i form pracy, pracownicy poradni mogą wskazać na:

  • konieczność wsparcia dziecka przez nauczyciela wspomagającego w przypadku edukacji w klasie masowej,
  • określone sposoby komunikacji z dzieckiem, przekazywania mu zadań i poleceń,
  • sposoby integracji ze środowiskiem rówieśniczym,
  • konieczność stosowania specjalnych materiałów dydaktycznych i wyposażenia.

Jeżeli rodzic nie zgadza się z zapisami orzeczenia, uważa, że nie opisuje ono w sposób właściwy lub wyczerpujący specjalnych potrzeb jego niepełnosprawnego dziecka bądź nie zawiera istotnych zaleceń, zawsze może się odwołać.

Odwołanie od orzeczenia adresuje się do właściwego kuratorium oświaty, za pośrednictwem poradni, która wydała dokument. Rodzic ma na odwołanie 14 dni od momentu otrzymania orzeczenia.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. z dnia 18 września 2008 r. w sprawie w sprawie orzeczeń
i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz.U. 2008, nr 173, poz. 1072)

Najlepsza forma kształcenia, czyli jaka placówka będzie odpowiednia dla mojego dziecka?

Wybór szkoły czy przedszkola to zawsze trudna decyzja. Powinna zależeć przede wszystkim od potrzeb
i predyspozycji dziecka, od oferty konkretnych placówek, ale też możliwości rodziny, np. w zakresie dowozu czy sposobu jego organizacji w gminie.

Ważne: decyzja w sprawie najlepszej dla dziecka formy kształcenia należy wyłącznie do rodziców. Zalecenia poradni psychologiczno-pedagogicznej, sugestie terapeutów, nauczycieli czy urzędników nie są dla rodziców wiążące.

Prawo rodziców do wyboru formy kształcenia jest podkreślone w Ustawie o systemie oświaty, która określa, że na wniosek rodziców jednostka samorządu terytorialnego zapewnia odpowiednią formę kształcenia.

Podstawa prawna:

art. 71b Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Edukacja w oddziale ogólnodostępnym blisko domu pozwala dziecku z niepełnosprawnością na pełen kontakt ze zdrowymi rówieśnikami, daje mu jednorodne środowisko rówieśnicze, bo koledzy ze szkoły spotykają się na podwórku. Nie istnieją kwestie dowozu i całej logistyki z tym związanej. Niestety, wiele szkół i przedszkoli ogólnodostępnych ma nadal problemy z realizacją zaleceń zawartych z orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Takie placówki zazwyczaj nie zatrudniają odpowiednich specjalistów, a nauczyciele nie mają doświadczenia w pracy z dziećmi z niepełnosprawnościami. Decydując się na edukację w oddziale ogólnodostępnym, rodzic powinien mieć świadomość, że prawdopodobnie będzie musiał domagać się realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka.

Oddziały integracyjne są tworzone w przedszkolach, szkołach podstawowych, rzadziej w gimnazjach i prawie
w ogóle w szkołach ponadgimnazjalnych. W takiej grupie może uczyć się maksymalnie 5 dzieci niepełnosprawnych oraz 15 dzieci bez orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego. W oddziale pracuje nauczyciel prowadzący i nauczyciel wspomagający, którego zadaniem jest wspieranie dzieci z orzeczeniem
o potrzebie kształcenia specjalnego. Placówki prowadzące oddziały integracyjne zazwyczaj są przygotowane do realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych – zatrudniają specjalistów (psychologów, pedagogów specjalnych, terapeutów integracji sensorycznej), posiadają odpowiednie wyposażenie.

Niestety oddziały integracyjne funkcjonują w niewielkiej liczbie szkół i przedszkoli, więc wybór tej formy kształcenia wiąże się najczęściej z koniecznością dowozu dziecka i wyrwania go ze środowiska rówieśniczego. Ponieważ oddziałów integracyjnych jest niewiele, zazwyczaj chętnych jest więcej niż miejsc dla nich przeznaczonych. W niektórych placówkach niestety prowadzi to do tzw. castingów, czyli postępowania kwalifikacyjnego, podczas którego wybiera się uczniów. Dla niektórych dzieci i rodziców jest to bardzo stresująca procedura.

Większość dyrektorów i nauczycieli stara się podczas rekrutacji poznać wyzwania wynikające
z niepełnosprawności przyszłych uczniów. Niestety takiej uwagi nie poświęca się dzieciom bez orzeczeń.
W praktyce może się okazać, że w oddziale integracyjnym uczy się 5 dzieci niepełnosprawnych, a kilkoro kolejnych również pilnie wymaga wsparcia ze względu na nadpobudliwość, problemy emocjonalne czy trudności edukacyjne.

Odziały specjalne funkcjonują najczęściej w przedszkolach i szkołach specjalnych, rzadko w placówkach ogólnodostępnych. Plusem takich oddziałów jest na pewno mała liczba dzieci oraz specjalistyczne przygotowanie kadry, dobre wyposażenie oraz duże zrozumienie dla problemów podopiecznych. Oddziały specjalne są dedykowane konkretnym niepełnosprawnościom.

Liczba uczniów w oddziałach specjalnych:

  • dla dzieci niesłyszących i słabosłyszących – od 6 do 8,
  • dla dzieci niewidomych i słabowidzących – od 6 do 8,
  • dla dzieci z niepełnosprawnością ruchową – od 8 do 12,
  • dla uczniów z upośledzeniem w stopniu lekkim – od 10 do 16,
  • dla uczniów z upośledzeniem umiarkowanym i znacznym – od 6 do 8,
  • dla dzieci z autyzmem i z niepełnosprawnościami sprzężonymi – od 2 do 4.

W oddziałach specjalnych nie pracują nauczyciele wspomagający. Nauczyciel prowadzący powinien mieć przygotowanie przedmiotowe (np. edukacja wczesnoszkolna, język polski, matematyka) oraz kwalifikacje
z zakresu pedagogiki specjalnej. W klasach dla dzieci z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym
i znacznym, z niepełnosprawnością ruchową, z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi w klasach I-IV zatrudnia się pomoc nauczyciela. W uzasadnionych przypadkach dopuszcza się zatrudnienie pomocy nauczyciela w klasach V i VI.

O tym, czy dziecko może być przyjęte do konkretnej szkoły, decyduje jej statut oraz ogólna liczba kandydatów
z określoną niepełnosprawnością. Są szkoły specjalne, które nie przyjmują np. dzieci w normie intelektualnej.

Minusem edukacji w szkole specjalnej jest wyrwanie dziecka ze środowiska społecznego i brak kontaktu ze zdrowymi rówieśnikami. Sieć szkół i przedszkoli specjalnych obejmuje niewiele placówek, co prawie zawsze wymaga dowożenia dziecka.

Podstawa prawna:

Liczebność oddziałów przedszkolnych: ust. 5 Załącznika nr 1 Ramowy statut przedszkola do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. 2001 nr 61 poz. 624),

Liczebność klas szkolnych: ust.5 Załącznika nr 2 Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej do wyżej wymienionego rozporządzenia

Wybór placówki niepublicznej często wydaje się rodzicom najlepszą, chociaż też kosztowną opcją. Niewątpliwą zaletą takich placówek są mniejsze grupy i większa elastyczność kadry. Poza tym placówki niepubliczne dostają całą subwencję oświatową (w formie dotacji), dysponują więc środkami na realizację zaleceń z orzeczenia,
a zdarza się, że zwalniają rodziców z części opłat. Szkoły i przedszkola niepubliczne nie muszą mieć zgody władz gminy na zatrudnienie nauczyciela wspomagającego czy asystenta, mogą finansować terapie
w ośrodkach zewnętrznych, jeżeli same nie zatrudniają odpowiednich specjalistów.

Niestety zdarzają się sytuacje, że pracownicy przedszkola czy szkoły nie zdają sobie sprawy z wyzwań, jakie niesie za sobą przyjęcie dziecka z niepełnosprawnością, nie potrafią na nie przygotować zdrowych rówieśników i ich rodziców. Decydując się na edukację w placówce niepublicznej, warto nalegać na podpisanie aneksu do umowy, w którym zostaną dokładnie określone sposoby realizacji specjalnych potrzeb edukacyjnych, kwestie zatrudnienia nauczyciela wspomagającego, ilości godzin zajęć rewalidacyjnych i terapii.

Podstawa prawna:

art. 90 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Edukacja domowa. Nauczanie domowe pozwala stworzyć dziecku warunki idealnie dostosowane do jego indywidualnych potrzeb. Decydując się na takie rozwiązanie, rodzice powinni jednak pamiętać, że biorą na siebie całkowitą odpowiedzialność za edukację dziecka, któremu oprócz wiedzy powinni także zapewnić możliwość kontaktu z rówieśnikami.

Aby skorzystać z nauczania domowego, rodzic musi uzyskać zgodę dyrektora przedszkola/szkoły na realizację obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego/nauki poza przedszkolem/szkołą. Do uzyskania zezwolenia konieczna będzie opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej oraz zobowiązanie rodzica do zapewnienia dziecku warunków do realizacji podstawy programowej. Dziecko objęte nauczaniem domowym co roku zdaje egzamin klasyfikacyjny, obejmujący zakres podstawy programowej, przewidzianej dla danego etapu kształcenia i ustalony z rodzicami. Po zdaniu egzaminu uczeń otrzymuje świadectwo ukończenia poszczególnych klas.

Podstawa prawna:

art.16,ust.  8, 10, 11, 12, 13 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004 nr 256 poz. 2572 z późn. zm.)

Kto odpowiada za zapewnienie wybranej przez rodzica formy kształcenia?

Na poziomie wychowania przedszkolnego (w formie ogólnodostępnej, integracyjnej, specjalnej) – gmina.

Na poziomie szkoły podstawowej i gimnazjum za edukację ogólnodostępną i integracyjną odpowiada gmina, za edukację specjalną powiat.

Na poziomie szkoły ponadgimnazjalnej odpowiednią formę edukacji powinien zapewnić powiat.

Jeżeli rodzic wybierze dla swojego dziecka edukację w placówce ogólnodostępnej, szkoła publiczna w obwodzie której dziecko mieszka, nie może odmówić jego przyjęcia.

Podstawa prawna:

art. 5 ust. 5a i art. 71 b ust. 5a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Nowe zasady rekrutacji do przedszkoli ogólnodostępnych

W styczniu 2014 r. weszła w życie nowelizacja ustawy o systemie oświaty, która wprowadziła nowe zasady rekrutacji do przedszkoli publicznych. Według tych zasad, podstawowym warunkiem przyjęcia dziecka do placówki jest zamieszkanie na terenie gminy, która prowadzi daną placówkę. W pierwszym etapie rekrutacji, na mocy ustawy, do przedszkola powinny być przyjęte:

  • dzieci z rodziny wielodzietnej,
  • dzieci niepełnosprawne,
  • dzieci, których co najmniej jeden rodzic jest niepełnosprawny,
  • dzieci, które posiadają oboje rodziców niepełnosprawnych,
  • dzieci, które posiadają niepełnosprawne rodzeństwo,
  • dzieci wychowywane przez samotnego rodzica,
  • dzieci objęte pieczą zastępczą.

Nowe zasady rekrutacji mogą pomóc rodzicom dzieci niepełnosprawnych w uzyskaniu miejsca w przedszkolach ogólnodostępnych blisko domu.

Ważne: Dziecko z niepełnosprawnością nie będzie miało pierwszeństwa w rekrutacji do placówki w gminie,
w której nie mieszka. Kryteria wymienione wyżej odnoszą się do dzieci zamieszkałych na terenie gminy, która prowadzi dane przedszkole.

Podstawa prawna:

Rozdział 2a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Realizacja specjalnych potrzeb edukacyjnych w placówce oświatowej

Każda placówka ma obowiązek realizować zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Po dostarczeniu przez rodzica tego dokumentu, w ciągu 30 dni powinien zostać przygotowany Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny (IPET). Program przygotowuje Zespół, w skład którego wchodzi wychowawca, nauczyciele i specjaliści zatrudnieni w szkole. Rodzic może uczestniczyć w pracach Zespołu.

Indywidualny Program Edukacyjno-Terapeutyczny zawiera diagnozę mocnych i słabych stron dziecka, opis metod i form pracy z dzieckiem, zakres dostosowań wymogów edukacyjnych. W Programie są też wyszczególnione zajęcia rewalidacyjne, terapie, zajęcia dodatkowe oraz ich wymiar godzinowy.

Kopia Programu jest przekazywana rodzicom (na ich wniosek).

Podstawa prawna:

par. 6 ust. 11 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Jeżeli w Programie nie uwzględniono wszystkich zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, rodzic może pisemnie zwrócić się do dyrektora szkoły o korektę Programu, a kiedy to nie odniesie skutku – złożyć skargę w kuratorium oświaty, które pełni nadzór pedagogiczny nad placówką. Wzór pisma do kuratorium można pobrać z naszej strony.

Podstawa prawna:

art. 33 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

 

Dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, uczące się w klasie masowej lub integracyjnej, ma prawo do 2 godzin zajęć rewalidacyjnych w tygodniu.

Dla uczniów uczęszczających do klas specjalnych, wymiar zajęć – 10 godzin tygodniowo – ustalono
w odniesieniu do oddziału.

Podstawa prawna:

ust. 1 pkt 2  Załącznika nr 1 Ramowy plan nauczania dla szkoły podstawowej, w tym szkoły specjalnej
z wyjątkiem szkoły podstawowej specjalnej dla uczniów z upośledzeniem umiarkowanym w stopniu umiarkowanym lub znacznym  do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dn. 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

Oprócz rewalidacji, szkoła ma obowiązek zapewnić zajęcia z pomocy psychologiczno-pedagogicznej, zalecane
w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. O wymiarze godzinowym pomocy psychologiczno-pedagogicznej decyduje dyrektor placówki.

Pomoc psychologiczno-pedagogiczna polega na rozpoznawaniu i zaspokajaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych dziecka, jego możliwości psychofizycznych, wynikających m.in.
z niepełnosprawności.

Korzystanie z pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkole/przedszkolu jest dobrowolne i nieodpłatne. Pomoc może być realizowana przez nauczycieli, wychowawców, specjalistów zatrudnionych w placówce.

Niektóre formy udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej:

  • bieżące wsparcie udzielane dziecku podczas zajęć edukacyjnych,
  • zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze – dla uczniów mających trudności w nauce, w szczególności
    w spełnianiu wymagań edukacyjnych wynikających z podstawy programowej (liczba uczestników – do 8),
  • zajęcia korekcyjno-kompensacyjne – dla uczniów z zaburzeniami i odchyleniami rozwojowymi lub specyficznymi trudnościami w uczeniu się (liczba uczestników -  do 5),
  • zajęcia logopedyczne – dla uczniów z zaburzeniami mowy, które powodują zaburzenia komunikacji językowej oraz utrudniają naukę (liczba uczestników -  do 4),
  • zajęcia socjoterapeutyczne – dla uczniów z dysfunkcjami i zaburzeniami utrudniającymi funkcjonowanie społeczne (liczba uczestników -  do 10),
  • inne zajęcia o charakterze terapeutycznym.

Zajęcia dydaktyczno-wyrównawcze trwają 45 minut, a zajęcia specjalistyczne  – 60 minut.

Bywa, że rodzice słyszą w szkole, że dziecku przysługują tylko 2 godziny zajęć tygodniowo. To nieprawda – szkoła ma obowiązek realizować wszystkie zalecone w orzeczeniu formy wsparcia, a prawo nie ustala górnej granicy ich wymiaru godzinowego.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach (Dz.U. 2013, nr 0, poz. 532)

Indywidualne wsparcie dziecka niepełnosprawnego w placówce oświatowej

W prawie oświatowym nie ma funkcji asystenta, „cienia”, chociaż wiele dzieci potrzebuje indywidualnego wsparcia osoby dorosłej w szkole czy przedszkolu. Uczniowie z niepełnosprawnością ruchową niekiedy wymagają pomocy w przemieszczaniu się po szkole, w czynnościach samoobsługowych. Takiego wsparcia udzielić może osoba na stanowisku tzw. pomocy nauczyciela. Dzieci z autyzmem i zaburzeniami pokrewnymi mogą natomiast przez większość czasu potrzebować wsparcia specjalisty- nauczyciela wspomagającego. Takiego nauczyciela wspomagającego zatrudnia się w klasach integracyjnych do pomocy wszystkim dzieciom
z orzeczeniami.

W klasie ogólnodostępnej też można zatrudnić dodatkowych pracowników stanowiących wsparcie dla dzieci
z niepełnosprawnościami. Od 1 stycznia 2016r. nauczyciela wspomagającego lub pomoc nauczyciela zatrudnia się obowiązkowo w przedszkolach i szkołach ogólnodostępnych dla dzieci i uczniów posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na autyzm, zespół Aspergera lub niepełnosprawności sprzężone, o ile orzeczenia tych dzieci zawierają odpowiednie, tj. wskazujące na konieczność takiej pomocy, zalecenia.

Podstawa prawna:

par. 7 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

Zatrudnienie takich pracowników jest możliwe również dla dzieci posiadających orzeczenia wydane ze względu na pozostałe niepełnosprawności , a także niedostosowanie społeczne lub zagrożenie niedostosowaniem, jednak w tych sytuacjach konieczne jest nie tylko odpowiednie zalecenie w orzeczeniu, ale również zgoda organu prowadzącego szkołę czy przedszkole.

par. 7 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem (Dz.U. 2015 poz. 1113)

W klasach integracyjnych prawo przewiduje możliwość zatrudnienia pomocy nauczyciela na stanowisku niepedagogicznym. Należy jednak pamiętać, że jest to praca niskopłatna, do której nie trzeba mieć specjalistycznego wykształcenia, np. pedagogicznego.

Podstawa prawna:

par. 13 ust. 1 Załącznika nr 2 Ramowy statut publicznej szkoły podstawowej oraz par. 15 ust. 2 Załącznika nr 3 Ramowy statut publicznego gimnazjum do Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. 2001 nr 61 poz. 624) z późniejszymi zmianami (Dz. U. 2002 nr 10 poz. 96, Dz. U. 2003 nr 146 poz. 1416,Dz. U. 2004 nr 66 poz. 606, Dz. U. 2005 nr 10 poz. 75, Dz. U. 2007 nr 35 poz. 22)

Starania o zatrudnienie nauczyciela wspomagającego w klasie masowej najlepiej rozpocząć rozmowy z dyrekcją placówki. W tym celu można też złożyć w sekretariacie szkoły pisemny wniosek (wzór do pobrania z naszej strony).

Ocenianie uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego mogą być zwolnione z nauki niektórych przedmiotów ze względu na swoją niepełnosprawność. Uczniów z wadą słuchu, z głęboką dysleksją afazją, z niepełnosprawnościami sprzężonymi lub autyzmem, w tym z zespołem Aspergera, można zwolnić z nauki drugiego języka, a na podstawie opinii lekarza – z zajęć wychowania fizycznego, zajęć komputerowych, informatyki lub technologii informacyjnej.

Ustalając ocenę z zajęć wychowania fizycznego, techniki, plastyki, muzyki nauczyciel ma obowiązek brać pod uwagę wysiłek wkładany prze ucznia w wykonanie zadań. Oceny bieżące, śródroczne i roczne dla uczniów
z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym są ocenami opisowymi. Uczniów
z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, uczących się w klasach integracyjnych ocenia nauczyciel prowadzący, ale ma on obowiązek zasięgnąć opinii nauczyciela wspomagającego.

Przy ustaleniu oceny z zachowania należy brać pod uwagę wpływ na postępowanie ucznia stwierdzonych
u niego zaburzeń lub odchyleń, opisanych w orzeczeniu. Oznacza to, że jeżeli w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego poradnia zdiagnozowała u dziecka niepełnosprawnego zaburzenia uwagi, problemy
z koncentracją, wskazała, że dziecko ma dużą potrzebę ruchu, to nie ocena z zachowania nie powinna być obniżona z powodu np. częstego wstawania dziecka podczas zajęć, wiercenia się w ławce itp.

Podstawa prawna:

Rozdział 3a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Dostosowanie warunków przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów
do możliwości i potrzeb uczniów

Podczas egzaminów i sprawdzianu szóstoklasisty uczniowie z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego mogą korzystać z dostosowanych do ich deficytów arkuszy egzaminacyjnych, wydłużonego czasu pracy, wsparcia nauczyciela wspomagającego.

Aby uczeń z orzeczeniem mógł skorzystać z dostosowań, dyrektor szkoły musi uzyskać od rodziców oświadczenie, w którym rodzice deklarują chęć skorzystania lub rezygnację z dostosowań. Po otrzymaniu informacji od rodziców, dyrektor szkoły zgłasza do dyrektora Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej konieczność opracowania arkuszy egzaminacyjnych dla uczniów z orzeczeniem.

Wszystkie informacje na temat warunków dostosowań, arkusze egzaminacyjne z lat poprzednich znajdują się na stronach internetowych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej http://cke.edu.pl/

Podstawa prawna:

Art. 44zzr Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zm.)

Nauczanie indywidualne (NI)

Jeżeli stan zdrowia dziecka uniemożliwia mu uczęszczanie do placówki oświatowej, może ono skorzystać
z nauczania indywidualnego (NI). Organizuje się je na podstawie orzeczenia o potrzebie nauczania indywidualnego, wydawanego przez poradnię psychologiczno-pedagogiczną. O wydanie takiego orzeczenia
i przeniesienie dziecka na nauczanie indywidualne mogą wystąpić tylko rodzice! Szkoła nie może „wysłać” ucznia na NI.

Do wniosku o orzeczenie trzeba dołączyć zaświadczenie lekarskie, w którym lekarz stwierdza konieczność nauczania indywidualnego. Bez takiego dokumentu orzeczenie nie zostanie wydane.

Nauczanie indywidualne może być realizowane na terenie szkoły lub w domu ucznia. Niestety niewielka ilość godzin NI sprawia, że rodzice muszą zaangażować się w edukację dziecka. Tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczania realizowanych bezpośrednio z uczniem wynosi:

  • dla uczniów klas I-III szkoły podstawowej – od 6 do 8 godzin,
  • dla uczniów klas IV-VI szkoły podstawowej – od 8 do 10 godzin,
  • dla uczniów gimnazjum – od 10 do 12 godzin,
  • dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych – od 12 do 16 godzin.

Przepisy oświatowe wskazują, że integracja ucznia przebywającego na nauczaniu indywidualnym z rówieśnikami może odbywać się podczas wycieczek, akademii i zajęć rozwijających zainteresowania. Możliwe jest również włączanie ucznia do zajęć dydaktycznych z klasą, o ile wskazuje na to orzeczenie dziecka.

Ważne: Przejście dziecka na nauczanie indywidualne nie zawiesza realizacji zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Zajęcia rewalidacyjne, terapie, pomoc psychologiczno-pedagogiczna nie wliczają się przedstawionych powyżej limitów godzin dydaktycznych.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2014 r. w sprawie indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży.

Odraczanie obowiązku szkolnego

Jeśli dziecko nie wykazuje gotowości szkolnej, rodzice mogą wystąpić z wnioskiem o odroczenie obowiązku szkolnego. Zgodnie z ustawą o systemie oświaty decyzję o odroczeniu podejmuje dyrektor publicznej szkoły podstawowej, w obwodzie której dziecko mieszka, po zasięgnięciu opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej. Przesunięcie obowiązku szkolnego na 7 rok życia powoduje, że dziecko posiadające orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego można odroczyć do końca roku szkolnego, w roku kalendarzowym, w którym kończy 9 lat.

Podstawa prawna:

art. 16 ust. 3 i 4 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572, z późn. zmianami)

Dowóz dziecka niepełnosprawnego do placówki oświatowej

Prawo do bezpłatnego dowozu rozpoczyna się od momentu rozpoczęcia realizacji przez dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego rocznego indywidualnego przygotowania przedszkolnego i trwa do końca edukacji w gimnazjum. Bezpłatny dowóz do szkół ponadgimnazjalnych przysługuje tylko niektórym uczniom: z niepełnosprawnością ruchową, niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Bezpłatny dowóz przysługuje zarówno do placówek publicznych, jak i niepublicznych.

Ważne: W ostatnich interpretacjach Ministerstwo Edukacji Narodowej doprecyzowało, że dowóz przysługuje do najbliższej szkoły/przedszkola, które prowadzi edukację w formie wybranej przez rodzica i jednocześnie zapewnia realizację specjalnych potrzeb edukacyjnych dziecka. Oznacza to, że rodzic może uzyskać dowóz np. do przedszkola ogólnodostępnego odległego od miejsca zamieszkania, jeżeli udowodni, że właśnie ta placówka (a nie inne położone bliżej domu) będzie realizować zalecenia z orzeczenia.

Bezpłatny dowóz należy się:

  • wszystkim dzieciom z niepełnosprawnościami uczęszczającym do zerówek,
  • uczniom szkół podstawowych i gimnazjów – bez względu na rodzaj niepełnosprawności,
  • uczniom szkół ponadgimnazjalnych z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym
    w stopniu umiarkowanym lub znacznym do ukończenia 21.go roku życia,
  • dzieciom i młodzieży uczęszczającym na zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze
    oraz uczniom z niepełnosprawnościami sprzężonymi, gdzie jedną z niepełnosprawności jest upośledzenie umysłowe   - do ukończenia 25.go roku życia.

Prawo nakłada na jednostki samorządu terytorialnego bezwzględny obowiązek dowozu. Nie ma znaczenia, że np. gmina nie dysponuje odpowiednio przystosowanym samochodem.

Rodzice mają prawo, a nie obowiązek korzystania z dowozu organizowanego przez gminę. Mogą też dowozić dziecko samodzielnie. W takiej sytuacji gmina powinna zwrócić im koszty dowozu – na podstawie umowy, która reguluje też wysokość zwrotu poniesionych kosztów.

Decyzja o formie dowozu zależy tylko od rodziców. Jednostka samorządu terytorialnego nie może zmusić rodziców do samodzielnego dowozu dziecka, rodzice mogą też nie zgodzić się na podpisanie umowy, jeżeli np. nie odpowiada im sposób rozliczania kosztów. W takiej sytuacji obowiązek dowozu nadal spoczywa na gminie.

Podstawa prawna:

art.17, ust. 3a Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. 2004, nr 256, poz. 2572 z późn. Zm.)

Finansowanie edukacji dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego

Zdarza się, że rodzice, wnioskując o właściwą realizację zaleceń z orzeczenia, słyszą, że placówka nie ma możliwości finansowych, żeby zatrudnić nauczyciela wspomagającego czy zorganizować terapię integracji sensorycznej.

To nie do końca prawda. Owszem, szkoła czy przedszkole mogą nie dysponować w tym momencie odpowiednimi środkami finansowymi, ale w takiej sytuacji powinna się o nie zwrócić do organu prowadzącego – gminy lub powiatu.

Po dostarczeniu orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i zgłoszeniu go do Systemu Informacji Oświatowej, jednostka samorządu terytorialnego otrzymuje  z budżetu państwa dodatkowe kwoty subwencji oświatowej.

Wysokość dodatkowych środków jest zależna od rodzaju niepełnosprawności dziecka. Kwotę oblicza się mnożąc tzw. wagi subwencyjne przez kwotę bazową, którą gminy dostają na każdego ucznia oraz współczynnik korygujący. W 2015 r. kwota bazowa (naliczana na każdego ucznia) wynosiła 5306 zł.

Wagi subwencyjne dla uczniów z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego:

  • P4 = 1,4 – uczniowie z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu lekkim,
  • P5 = 2,9 – uczniowie niewidomi i słabowidzący, z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją
  • P6 = 3,6 – uczniowie niesłyszący i słabosłyszący, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym,
  • P7 = 9,5 – uczniowie  z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu głębokim (realizujący obowiązek szkolny lub obowiązek nauki przez uczestnictwo w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych),  uczniowie z autyzmem i Zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Wagi subwencyjne dla dzieci objętych wychowaniem przedszkolnym (bez względu na wiek):

  • P37 = 4,0 – dzieci niesłyszące, słabosłyszące, niewidome, słabowidzące, z niepełnosprawnością ruchową, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym, znacznym lub głębokim,
  • P45 = 9,5 – wychowankowie ośrodków rewalidacyjno-wychowawczych, dzieci z autyzmem i Zespołem Aspergera, z niepełnosprawnościami sprzężonymi,
  • P47 =0,84 – dzieci objęte wczesnym wspomaganiem rozwoju.

Rozporządzenie ustala jeszcze dodatkowe wagi, np. dla uczniów niepełnosprawnych, uczących się w klasach integracyjnych, dla wszystkich uczniów szkół zlokalizowanych na terenach wiejskich i miastach do
5 tys. mieszkańców.

Bazując na powyższych danych, można orientacyjnie sprawdzić, ile dodatkowych środków dostaje organ prowadzący ze względu na orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego konkretnego dziecka. W tym celu należy przemnożyć wagę subwencyjną przez kwotę bazową. Dla przedszkolaka słabosłyszącego będzie to 21224 zł, dla ucznia z niepełnosprawnością ruchową 15387 zł, dla dziecka z autyzmem 50407 zł.

Znając orientacyjną wysokość dodatkowych środków, rodzic może wnioskować do jednostki samorządu terytorialnego o wyjaśnienia, na co została wydatkowana zwiększona kwota subwencji, skoro szkoła/ przedszkole nie ma pieniędzy na realizację zaleceń z orzeczenia. Znajomość kwot, jakie trafiają do gminy ze względu na niepełnosprawność dziecka, może pomóc w negocjacjach z jednostką samorządu terytorialnego
w sprawie przekazania do szkoły/przedszkola dodatkowych środków na zaspokojenie jego potrzeb.

Podstawa prawna:

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 22 grudnia 2015r.  w sprawie sposobu podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2016.

Ważne: Jednostka samorządu terytorialnego nie ma obowiązku przekazania dodatkowych środków z subwencji oświatowej do placówki, w której uczy się dziecko, powinna je jednak przeznaczyć na realizację kształcenia specjalnego.

Podstawa prawna:

art. 13 ustawy z dnia 16 grudnia 2015 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2016

I co dalej?

W przypadku, gdy rodzina ustabilizowała już kwestie związane z powyższymi zagadnieniami i dziecko można uznać za zaopiekowane w zakresie niezbędnego wsparcia i rehabilitacji, rodzi się pytanie: „Czy jesteśmy w stanie godzić obowiązki związane z wychowaniem dziecka i jego rehabilitacją z życiem zawodowym?”

W poniższej części artykułu wykraczamy poza kwestię edukacji i przybliżamy czytelnikom modele powrotu rodziców dzieci z niepełnosprawnościami na rynek pracy. Przedstawione modele nie mają na celu sugerowania wyboru drogi życiowej ani też wartościowania poszczególnych stanów faktycznych, a jedynie przedstawienie możliwości tak, by, w odniesieniu do własnej sytuacji osobistej, rodzice dziecka z niepełnosprawnością mogli wybrać optymalną dla nich i ich dziecka drogę.

Model powrotu do pracy dla rodziców dzieci z niepełnosprawnościami

Diagnoza choroby czy zaburzenia dziecka i idąca za nią niepełnosprawność zawsze jest jednym z najtrudniejszych momentów w życiu rodziców. Niepełnosprawność jest wyczerpująca nie tylko w sensie emocjonalnym i psychicznym. Wielość obowiązków związanych z kwestiami formalnymi, opieką lekarską, rehabilitacją i terapią bywa przytłaczająca.

Konieczność zapewnienia dziecku dostępu do wsparcia i leczenia,, częste chorowanie dziecka, długie okresy hospitalizacji, wyjazdy do specjalistów zmuszają rodziców (najczęściej matkę) do przedłużania okresu opieki nad dzieckiem i dłuższego pozostania w domu. Nierzadko prowadzą także do całkowitej rezygnacji z pracy. Prawie każdy rodzic staje w pewnym momencie przed dylematem: Czy dam radę pracować? Z jednej strony ciągle słyszy, że wczesna interwencja jest najważniejsza, z drugiej koszty związane z niepełnosprawnością rosną, podobnie jak potrzeby dziecka.

Czy rodzic powinien porzucić pracę zawodową i poświęcić się dziecku? Czy może powrócić na rynek pracy i szukać rozwiązań, które zapewnią dziecku potrzebne wsparcie? Czy da się znaleźć równowagę pomiędzy obowiązkami rodzinnymi a pracą zawodową? W poniższym artykule prezentujemy przykładowe modele powrotu do pracy, które mogą pomóc rodzicom podjąć właściwą w ich sytuacji decyzję, która w przypadku każdej rodziny zawsze będzie indywidualna.

Zachęcamy do zapoznania się z modelami.

 

Modele powrotu do pracy

Niepełnosprawność może się pojawić w każdym momencie życia dziecka. Przy wadach genetycznych, wrodzonych czy wynikających z problemów okołoporodowych diagnoza niepełnosprawności może się pojawić już do 1 roku życia. W tym czasie rodzice mogą wykorzystać przysługujący im urlop macierzyński, rodzicielski i wychowawczy.

Należy jednak pamiętać, że przy niektórych chorobach i zaburzeniach, objawy mogą pojawić się znacznie później i dziecko może otrzymać diagnozę w wieku kilku, a nawet kilkunastu lat. Niepełnosprawność będąca wynikiem nieszczęśliwego wypadku może się pojawić w każdym wieku.

Moment pojawienie się niepełnosprawności przyjęliśmy jako wyjściowy przy konstruowaniu modeli powrotu rodzica na rynek pracy. Modelowym rodzicem jest matka, ponieważ to na niej najczęściej spoczywa obowiązek opieki nad dzieckiem.

Diagnoza niepełnosprawności dziecka do 12 m-ca życia (rodzic na urlopie macierzyńskim)

 

Uzyskanie informacji o diagnozie niedługo po urodzeniu dziecka daje rodzicowi możliwość wykorzystania przysługujących urlopów. Gdy tylko dziecko ma zapewnioną właściwą opiekę, rodzic może wrócić do pracy w dowolnym dla siebie momencie. Jeśli jednak stan dziecka i konieczność zapewnienia mu wsparcia utrudniają szybki powrót do pracy, można wykorzystać urlop wychowawczy. Jeżeli stan dziecka jest poważny, rodzic może przejść na świadczenie pielęgnacyjne. Warto jednak pamiętać, że nie jest to sytuacja ostateczna. Ze świadczenia pielęgnacyjnego również można powrócić na rynek pracy.


  • URLOP MACIERZYŃSKI

Po urodzenia dziecka matce, która przed porodem była zatrudniona, przysługuje urlop macierzyński. Jego wymiar jest różny w zależności od liczby dzieci urodzonych w czasie porodu. Podstawowy urlop macierzyński po urodzeniu jednego dziecka trwa  20 tygodni, z czego 14 musi wykorzystać matka, a z pozostałej części (6 tygodni) może zrezygnować na rzecz ojca dziecka. Ojciec korzysta wtedy z urlopu macierzyńskiego, który potocznie określa się „urlopem tacierzyńskim”. Część urlopu może być wykorzystane jeszcze prze porodem, jednak nie więcej niż 6 tygodni. Przerwanie  urlopu i wykorzystanie go w dwóch częściach jest możliwe tylko w przypadku hospitalizacji dziecka. Po 8 tygodniach pobytu dziecka w szpitalu matka może przerwać urlop macierzyński (na wniosek) i powrócić do niego po wyjściu dziecka ze szpitala.

 

Droga 1:

  • DODATKOWY URLOP MACIERZYŃSKI

Dodatkowy urlop macierzyński trwający przy jednym dziecku 6 tygodni nie jest obowiązkowy - pracodawca może go przyznać tylko na wniosek rodzica.  Wniosek należy złożyć najpóźniej na 14 dni przed zakończeniem podstawowego urlopu macierzyńskiego. Z urlopu tego może skorzystać matka lub ojciec dziecka. Rodzice mogą się także podzielić dodatkowym urlopem macierzyńskim- część wykorzysta matka, a część ojciec dziecka. Oboje rodzice nie mogą z niego korzystać jednocześnie. Urlop można wykorzystać maksymalnie w dwóch częściach.

  • URLOP RODZICIELSKI

Po wykorzystaniu dodatkowego urlopu macierzyńskiego rodzic może przejść na urlop rodzicielski. Jest on również udzielany na wniosek i trwa (bez względu na liczbę urodzonych dzieci) zawsze 26 tygodni. Urlop rodzicielski dotyczy zarówno mamy, jak i taty – mogą z niego korzystać np. naprzemiennie. Można go podzielić maksymalnie na 3 części . Sumując urlop macierzyński, dodatkowy urlop macierzyński i urlop rodzicielski rodzic może przebywać na płatnej opiece przez okres 52 tygodni, czyli rok czasu.

  • POWRÓT NA RYNEK PRACY

Teoretycznie rodzic może powrócić na rynek pracy niemal w każdym momencie, począwszy od końca urlopu macierzyńskiego. Przed powrotem do pracy może również wykorzystać zaległy urlop wypoczynkowy. W praktyce wszystko zależy oczywiście od stanu dziecka i sytuacji rodziny. 12 miesięcy niestety w przypadku niektórych niepełnosprawności nie wystarcza, aby w sposób właściwy zaplanować opiekę, leczenie i rehabilitację dziecka. Najczęściej stan zdrowia dziecka niepełnosprawnego po prostu wymaga znacznie dłuższego zaangażowania, jeżeli nie rodzica to osoby trzeciej.

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać  tej drogi?

  • Warunkiem skorzystania z urlopu macierzyńskiego i kolejnych urlopów dających w sumie płatny rok opieki nad dzieckiem (52 tygodnie przy urodzeniu jednego dziecka) jest zatrudnienie na umowie o pracę. Staż i wymiar pracy nie mają znaczenia. Uwaga! W przypadku umowy o pracę na czas określony, umowa z pracodawcą jest przedłużona do dnia porodu. Nie przysługuje wtedy urlop macierzyński, ale pozostaje prawo do zasiłku macierzyńskiego.
  • Zapewnienie dziecku opieki jest warunkiem niezbędnym do podjęcia pracy. Znalezienie osoby, która zaopiekuje się właściwie niepełnosprawnym dzieckiem jest dużym wyzwaniem. Jeśli jednak rodzic ma to szczęście i zna osobę, która może przejąć część jego obowiązków, wtedy może ze spokojem wrócić do pracy.

 

Zalety

Wady

stosunkowo niedługa przerwa w wykonywaniu pracy, łatwiejszy powrót do obowiązków służbowych

dystans do problemów prywatnych

dziecko wcześniej uczy się przebywania z innymi osobami

lepsza sytuacja finansowa rodziny

 

brak czasu dla dziecka

brak czasu na jakiekolwiek inne aktywności poza pracą i opieką/ leczeniem/ rehabilitacją dziecka

czasem konieczność ograniczenia rehabilitacji ze względu na brak dyspozycyjności rodzica

trudność w łączeniu obowiązków zawodowych i rodzinnych

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • powrót na rynek pracy w niepełnym wymiarze godzin lub z pracą częściowo zdalną
  • korzystanie z przyzakładowego żłobka

 

Droga 2

  • DODATKOWY URLOP MACIERZYŃSKI

Dodatkowy urlop macierzyński – minimum 6 tygodni (więcej o dodatkowym urlopie macierzyńskim przy drodze 1)

 

  • URLOP RODZICIELSKI

Urlop rodzicielski- 26 tygodni (więcej o urlopie rodzicielskim przy drodze 1)

 

  • URLOP WYCHOWAWCZY

Jeśli istnieje konieczność sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, rodzic po urlopie rodzicielskim może wnioskować o urlop wychowawczy. Wniosek należy złożyć najpóźniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu. Podstawowy urlop wychowawczy trwa 36 miesięcy. Urlop wychowawczy w przypadku posiadania dziecka z niepełnosprawnością może być przedłużony o kolejne 36 miesięcy, czyli w sumie może trwać nawet 72 miesiące, czyli 6 lat. Do wniosku należy dołączyć orzeczenie o niepełnosprawności dziecka. Urlop wychowawczy może być wykorzystany maksymalnie w 5 częściach i nie dłużej niż do 18 roku życia dziecka, na zmianę przez oboje rodziców. Na urlopie tym mogą przebywać także oboje rodzice jednocześnie, jednak nie dłużej niż przez 4 miesiące. Urlop wychowawczy jest bezpłatny. Jeżeli jednak rodzina nie przekracza kryterium dochodowego do zasiłku rodzinnego (obecnie to 664 zł na osobę w rodzinie, w której jest dziecko niepełnosprawne),może skorzystać z dodatku do zasiłku rodzinnego w wysokości 400 zł miesięcznie. Przebywając na urlopie wychowawczym rodzic może podjąć szkolenie, naukę, wykonywać pracę lub założyć działalność gospodarczą, ale żadna z tych aktywności nie może kolidować ze sprawowaniem  osobistej opieki nad dzieckiem.

  • URLOP WYCHOWAWCZY I PRACA ZAWODOWA

Jeśli rodzic ma możliwość zorganizowania opieki nad dzieckiem przynajmniej na kilka godzin dziennie, może wtedy powrócić na stanowisko pracy w zmniejszonym wymiarze godzin. Zgodnie z przepisami w okresie, w którym rodzicowi przysługuje urlop wychowawczy, może on  wnioskować u pracodawcy o  obniżenie wymiaru etatu(zamiast korzystać z urlopu wychowawczego).  Czas pracy po ograniczeniu nie może być jednak mniejszy niż  ½ etatu. Takie rozwiązanie daje rodzicowi czas potrzebny na zapewnienie dziecku rehabilitacji, niezbędnych wizyt lekarskich a jednocześnie umożliwia szybszy powrót na rynek pracy. W czasie 12 miesięcy od momentu złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy, pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę. Rodzic jest objęty 12 –miesięcznym okresem ochronnym. Wyjątkiem jest ogłoszenie upadłości lub likwidacja zakładu pracy oraz rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Po 12 miesiącach rodzic zachowuje prawo do obniżonego wymiaru czasu pracy, ale nie ma zapewnionej ochrony przed zwolnieniem.

  • POWRÓT NA RYNEK PRACY

Jeśli dziecko ma zapewnione potrzebne wsparcie i opiekę (np. ok. 3 roku życia może być przyjęte do przedszkola) rodzic może powrócić na stanowisko pracy w pełnym wymiarze godzin.

 

Jakie warunki należy spełnić aby skorzystać  tej drogi?

Ø Konieczne jest zatrudnienie przez okres co najmniej 6 miesięcy. Wymiar ten dotyczy generalnego stażu pracy, a nie wyłącznie czasu zatrudnienia u pracodawcy udzielającego urlopu wychowawczego.

Ø Należy sprawować w okresie urlopu wychowawczego osobistą opiekę nad dzieckiem- podejmowane aktywności zawodowe nie mogą tego utrudniać. W przeciwnym razie pracodawca ma prawo wezwać rodzica do powrotu na stanowisko pracy, a nawet go zwolnić.

Ø Rodzic musi zorganizować opiekę dla dziecka.

Ø Leczenie, rehabilitacja i terapia dziecka nie mogą kolidować z czasem pracy.

 

Zalety

Wady

Więcej czasu na opiekę, organizację leczenia i rehabilitacji dziecka (rok urlopów płatnych + maksymalne 6 lat urlopu wychowawczego przy dziecku niepełnosprawnym umożliwia przebywanie z dzieckiem aż do momentu rozpoczęcia szkoły podstawowej)

Nieprzerwane zatrudnienie -rodzic nie znika z rynku pracy

Możliwość (w ograniczonym stopniu) łączenia aktywności zawodowej z opieką i rehabilitacją dziecka

Niewielki dodatek do zasiłku rodzinnego (400 zł) – jeżeli rodzina spełnia kryteria dochodowe

Przy pełnym urlopie wychowawczym brak dochodu od jednego rodzica, a w konsekwencji pogorszenie sytuacji finansowej rodziny

Trudności z łączeniem opieki i rehabilitacji z pracą zawodową

 

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • Łączenie pracy w ograniczonym wymiarze z opieką nad dzieckiem jest rozwiązaniem dającym najwięcej korzyści. Jeśli rodzice pracują w różnych godzinach w ciągu dnia powyższe rozwiązanie umożliwia często zorganizowanie opieki przez samych rodziców na zmianę , bez angażowania osób trzecich
  • W przypadku powrotu na pełen etat warto rozważyć zmianę warunków pracy i ustalić czas i zakres pracy, która może być wykonywana zdalnie.

 

Droga 3

  • ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE

Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicom, którzy rezygnują  pracy zawodowej lub nie są w stanie jej podjąć z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Aby rodzic mógł skorzystać ze świadczenia pielęgnacyjnego, musi opiekować się dzieckiem, które w orzeczeniu o niepełnosprawności posiada pkt. 7 konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz pkt 8 konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji zaznaczone na „tak”. Rodzic może przebywać na świadczeniu pielęgnacyjnym przez okres trwania orzeczenia, jednak nie dłużej niż do 16 roku życia dziecka. Po 16 roku życia ze świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać tylko rodzice dzieci posiadających znaczny stopień niepełnosprawności.

Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne uniemożliwia wykonywanie jakiejkolwiek pracy zawodowej. Z tego powodu jego wysokość stopniowo wzrasta, aby zrównać się z minimalna krajową.  Od stycznia 2015 r. świadczenie pielęgnacyjne wynosi 1200 zł.

Ważne: jeżeli stan zdrowia dziecka się poprawi lub uda się zorganizować opiekę, rodzic może w każdym momencie zrezygnować ze świadczenia i podjąć pracę zawodową.

Jakie warunki należy spełnić aby skorzystać  tej drogi?

  • Dziecko musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności z pkt. 7 i 8  zaznaczonymi na „tak”
  • jeżeli rodzic planuje wrócić do pracy, musi zorganizować opiekę dla dziecka

 

Zalety

Wady

czas na rehabilitację domową, ćwiczenia z dzieckiem

możliwość stałej opieki nad dzieckiem

duża dyspozycyjność – dostęp do terapii i rehabilitacji organizowanych w godzinach przedpołudniowych

możliwość skorzystania z turnusów rehabilitacyjnych i leczenia szpitalnego w każdym dostępnym i koniecznym terminie – bez konieczności ustalania urlopów itp.

Wsparcie finansowe ze strony państwa

wielomiesięczna przerwa w zatrudnieniu przedłuża znalezienie nowej pracy

niemożność podjęcia jakiejkolwiek pracy: dorywczej, na zlecenie itp.

wysokość świadczenia nieadekwatna do kosztów utrzymania i wydatków związanych z niepełnosprawnością

niewielkie składki emerytalne odprowadzane od świadczenia i niska emerytura w przyszłości

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • Korzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego tylko w najtrudniejszych momentach, kiedy dziecko nie uczęszcza do przedszkola/ szkoły, wymaga ciągłego przebywania w domu lub długich i powtarzających hospitalizacji.

 

Diagnoza niepełnosprawności po okresie niemowlęctwa (rodzic aktywny zawodowo)

Niepełnosprawność dziecka może pojawić się w wieku przedszkolnym lub szkolnym. Rodzic, który dowiaduje się o diagnozie dziecka wykonując pracę zawodową  staje przed dylematem czy nadal pracować, czy zrezygnować z zatrudnienia i zająć się dzieckiem? A może spróbować połączyć wszystkie obowiązki? Warto zastanowić się nad wyjściem najlepszym w swojej sytuacji.

 

Droga 1

  • KONTYNUACJA PRACY ZAWODOWEJ

Rodzic dziecka z niepełnosprawnością może kontynuować pracę zawodową na kilka sposobów. Wiele zależy od stanu zdrowia dziecka, charakteru pracy, kwalifikacji zawodowych i podejścia pracodawcy.

  • KONTYNUACJA PRACY ZAWODOWEJ U DOTYCHCZASOWEGO PRACODAWCY NA „STARYCH” WARUNKACH

Jeśli zdiagnozowana choroba/ zaburzenie u dziecka nie powoduje konieczności zapewnienia mu natychmiastowo stałej opieki, hospitalizacji czy intensywnego leczenia, a „jedynie”  podjęcia rehabilitacji, to rodzic może na dotychczasowych warunkach pracować w tym samym miejscu i jednocześnie stopniowo organizować wsparcie dla dziecka. Bywa to trudne, bo rehabilitacja nie powinna kolidować z czasem pracy.  Z pewnością przybędzie obowiązków, ale tego aspektu nie da się wyeliminować w żadnej z dróg.

  • KONTYNUACJA PRACY ZAWODOWEJ U DOTYCHCZASOWEGO PRACODAWCY NA „NOWYCH” WARUNKACH

W sytuacji, gdy zaangażowanie rodzica w opiekę i rehabilitację uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych, może on ustalić z pracodawcą nowe warunki pracy. Jeśli niepełnosprawność dziecka wymusza poświęcenie większej ilości czasu na leczenie, zabiegi, terapię, to przy ustalaniu nowych warunków pacy warto zastanowić się nad nas zmniejszeniem czasu pracy (przykładowo : 7/8, 3/4 , 1/2 etatu). Inną możliwością jest wykonywanie cześć obowiązków zawodowych zdalnie. Takie rozwiązanie daje rodzicowi możliwość wywiązania ze wszystkich obowiązków zawodowych bez ograniczenia czasu pracy, a jednocześnie zapewnienie dziecku niezbędnego wsparcia, opieki i terapii.

  • ZMIANA MIEJSCA PRACY

W niektórych sytuacjach zmiana warunków pracy ze względu na jej charakter czy organizację zakładu bywa niemożliwa. Pozostaje wtedy zmiana warunków pracy. Rodzic podpisując umowę z nowym pracodawcą powinien jasno określić warunki  pracy i uwzględnić w nich nowe okoliczności, w jakich się znalazł.

Rozwiązaniem dla niektórych rodziców jest także założenie własnej działalności gospodarczej. Praca na własny rachunek pozwala na zorganizowanie godzin pracy z uwzględnieniem obowiązków wynikających z niepełnosprawności dziecka. Przy niektórych rodzajach działalności praca może być wykonywana w domu. Należy jednak pamiętać, ze taka praca wymaga ogromnej motywacji oraz odpowiedniej organizacji czasu.

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać  tej drogi?

  • Stan dziecka nie wymaga natychmiastowego i całkowitego zaangażowania rodzica
  • Dziecko ma zapewnioną opiekę i wsparcie w placówce edukacyjnej
  • Charakter pracy umożliwia jej wykonywanie częściowo z domu - pielęgniarka zatrudniona na oddziale nie będzie mogła wykonywać swoich obowiązków poza szpitalem, ale co innego grafik czy dziennikarz
  • W przypadku zmiany miejsca pracy trzeba wcześniej znaleźć pracodawcę, który zaakceptuje sytuację rodzinną i wynikające z niej zobowiązania
  • prowadzenie działalności gospodarczej wymaga wiedzy, umiejętności i determinacji

 

Zalety

Wady

brak przerwy w karierze zawodowej

ciągłość zatrudnienia

dochody zazwyczaj wyższe niż kwota świadczenia pielęgnacyjnego

wyższa emerytura w przyszłości

większa zdolność kredytowa

często szybsze oswojenie się z nową sytuacją

elastyczny czas pracy, w przypadku pracy zdalnej lub własnej działalności daje możliwość zaplanowania terapii tak, aby nie kolidowała z obowiązkami zawodowymi

 

trudności z pogodzeniem opieki i rehabilitacji z pracą zawodową

niekiedy nieporozumienia w miejscu pracy wynikające z konieczności wyjść do lekarzy, na rehabilitację

brak wolnego czasu dla siebie i dziecka (rodzice czas po pracy zwykle przeznaczają na terapię dziecka)

krótszy urlop wypoczynkowy w przypadku pracy na część etatu

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • Kiedy rodzic znaczną część czasu musi poświęcić na opiekę nad dzieckiem, dobrym rozwiązaniem jest zmiana warunków pracy. Zwiększona elastyczność zatrudnienia umożliwia bowiem rodzicowi łączenie obowiązków zawodowych i prywatnych.

 

Droga 2

  • URLOP WYCHOWAWCZY

Urlop wychowawczy jest dobrym rozwiązaniem w sytuacji, kiedy stan zdrowia dziecka wymaga długotrwałego leczenia, rehabilitacji. Warto przypomnieć, że rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami poza urlopem wychowawczym przyznawanym na zasadach ogólnych (36 miesięcy do wykorzystania maksymalnie do 5 roku życia dziecka), przysługuje także dodatkowy urlop wychowawczy (dodatkowe 36 miesięcy). Prawo do tego dodatkowego urlopu przysługuje rodzicowi niezależnie od tego czy wcześniej wykorzystał podstawowy  urlop wychowawczy. Niewykorzystana przez rodzica część podstawowego urlopu wychowawczego przyznawanego na zasadach ogólnych przepada po ukończeniu przez dziecko 5 roku życia. Jeśli zatem dziecko otrzymuje diagnozę po ukończeniu 5 lat, wtedy rodzicowi pozostaje prawo do 36 miesięcy dodatkowego urlopu wychowawczego. Może je wykorzystać maksymalnie do 18 roku życia dziecka. Więcej o urlopie wychowawczym przy modelu I drodze 2.

  • POWRÓT NA RYNEK PRACY

Okres urlopu wychowawczego rodzic może wykorzystać na zorganizowanie leczenia, rehabilitacji i opieki dla dziecka. Jeśli w tym czasie zapewni dziecku niezbędne wsparcie może powrócić do pracy.

 

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać  tej drogi?

  • Prawo do urlopu wychowawczego mają osoby posiadające minimum 6 miesięczny staż pracy.
  • Prawo do dodatkowego urlopu wychowawczego mają rodzice dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności

 

Zalety

Wady

możliwość skupienia się na leczeniu i organizacji wsparcia dla dziecka

urlop może być wykorzystany w częściach, w czasie kiedy dziecko najbardziej potrzebuje opieki, do 18 roku życia

urlop wychowawczy wlicza się do stażu pracy

 

 

spadek dochodów - urlop wychowawczy jest bezpłatny

przerwa w wykonywaniu obowiązków zawodowych

niska emerytura w przyszłości- okres urlopu wychowawczego jest okresem bez składkowym

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • Wykorzystanie urlopu wychowawczego w momencie najtrudniejszym dla rodzica i zorganizowanie w tym czasie  kompleksowego wsparcia dla dziecka
  • Powrót po urlopie wychowawczym na starych lub nowych warunkach w zależności od sytuacji rodzica

 

Droga 3

  • ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE

Kiedy stan zdrowia dziecka wymaga bardzo dużego zaangażowania opiekuna,  jest on zmuszony całkowicie zrezygnować z pracy zawodowej. Jednym z rozwiązań, z których może wtedy skorzystać jest przejście na świadczenie pielęgnacyjne. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rodzicowi, który nie może wykonywać ani podejmować pracy zawodowej z powodu konieczności opieki nad swoim niepełnosprawnym dzieckiem.  Warunkiem skorzystania ze świadczenia jest punkt 7 i 8 w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka zaznaczony na tak. Więcej o świadczeniu pielęgnacyjnym w modelu I drodze 3.

 

  • POWRÓT NA RYNEK PRACY

Warto pamiętać, że każdym momencie można podjąć nową pracę i zrezygnować ze świadczenia.

Jakie warunki należy spełnić, aby skorzystać  tej drogi?

  • Dziecko musi posiadać orzeczenie o niepełnosprawności z pkt. 7 i 8. zaznaczonymi na „tak”.
  • W przypadku powrotu na rynek pracy rodzic musi zorganizować opiekę dla dziecka.

 

Zalety

Wady

możliwość stałej opieki nad dzieckiem

czas na rehabilitację domową, ćwiczenia z dzieckiem

duża dyspozycyjność – dostęp do terapii i rehabilitacji organizowanych w godzinach przedpołudniowych

możliwość skorzystania z turnusów rehabilitacyjnych i leczenia szpitalnego w każdym dostępnym i koniecznym terminie – bez konieczności ustalania urlopów itp.

Wsparcie finansowe ze strony państwa

wielomiesięczna przerwa w zatrudnieniu przedłuża znalezienie nowej pracy

niemożność podjęcia jakiejkolwiek pracy: dorywczej, na zlecenie itp.

wysokość świadczenia nieadekwatna do kosztów utrzymania i wydatków związanych z niepełnosprawnością

niewielkie składki emerytalne odprowadzane od świadczenia i niska emerytura w przyszłości

 

Przykłady dobrych rozwiązań:

  • Skorzystanie ze świadczenia pielęgnacyjnego tylko w najtrudniejszych momentach, kiedy dziecko nie uczęszcza do przedszkola/ szkoły, wymaga ciągłego przebywania w domu lub hospitalizacji.

 

Droga 4

  • BEZROBOCIE

W niektórych sytuacjach wykonywanie pracy zawodowej u obecnego pracodawcy jest niemożliwe.  W takich sytuacji rodzic jest zmuszony zrezygnować z pracy zawodowej, a znalezienie odpowiedniej dla siebie oferty może potrwać . Pozostaje wtedy zarejestrowanie się w powiatowym urzędzie pracy.
Status bezrobotnego może uzyskać osoba, która nie wykonuje pracy zarobkowej (nie ma umowy o pracę, nie świadczy usług na podstawie umów cywilnoprawnych (zlecenie/ dzieło), nie prowadzi gospodarstwa rolnego o powierzchni powyżej 2 ha przeliczeniowych czy własnej działalności gospodarczej) ,ale jest gotowa do podjęcia zatrudnienia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy.

Jeśli osoba rejestrująca się w urzędzie pracy w okresie 18 miesięcy przed dniem rejestracji przepracowała minimum 365 dni  i aktualnie nie ma dla niej oferty pracy, szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, robót interwencyjnych czy publicznych, to przysługuje jej prawo do zasiłku da bezrobotnych. Wysokość zasiłku zależy od stażu pracy osoby bezrobotnej i wynosi od 664,90 zł do 997,40 zł w pierwszych 3 miesiącach oraz od 522,10 zł do 783,20 zł w kolejnych miesiącach prawa do zasiłku. Bezrobotny rodzic może pobierać go przez 6 lub 12 miesięcy. Zależeć to będzie od stopy bezrobocia w konkretnym powiecie.

Będąc zarejestrowanym jako bezrobotny, rodzic może uczestniczyć w warsztatach aktywnego poszukiwania pracy i szkoleniach. Można ten czas poświęcić na przekwalifikowanie się lub skorzystać z dofinansowań do założenia własnej działalności gospodarczej, które w przysługują osobom bezrobotnym.

  • POWRÓT NA RYNEK PRACY

Gdy stan zdrowia dziecka poprawi się lub przebyte szkolenia umożliwią podjęcie pracy w innym zawodzie, rodzic może zrezygnować ze statusu bezrobotnego. Podjęcie pracy w czasie, gdy jest się uprawnionym do zasiłku dla bezrobotnych, uprawnia w niektórych sytuacjach do tzw. dodatku aktywizacyjnego. Otrzymanie tego dodatku jest jednak zależne nie tylko od sytuacji otrzymania zatrudnienia, ale również od warunków zatrudnienia.

 

3. POWRÓT NA RYNEK PRACY

Powrót do pracy zawodowej, gdy wychowuje się dziecko niepełnosprawne jest dużym wyzwaniem.  Wymaga dobrej organizacji oraz odporności na zmęczenie. Wielu rodziców potrzebuje jednak realizacji na polu zawodowym. Przyczyny bywają wbrew pozorom nie tylko finansowe; komfort psychiczny rodzica i potrzeba wyjścia z domu jest równie mocnym argumentem. Niestety nie  zawsze rodzic ma możliwość powrotu na dotychczasowe stanowisko pracy, czasem musi się zastanowić nad innymi rozwiązaniami.

Przykładowe drogi powrotu na rynek pracy:

- powrót na dotychczasowe stanowisko na nowych warunkach;

- podjęcie pracy na część etatu,

- wykonywanie pracy częściowo lub całkowicie zdalnej,

- elastyczny czas pracy (zadaniowy czas pracy, skrócony tydzień pracy, praca weekendowa)

- praca na podstawie umów cywilnoprawnych: zlecenie, umowa o dzieło lub umowa agencyjna,

- praca nakładcza,

- własna działalność gospodarcza, w tym samozatrudnienie,

- praca tymczasowa,

- job sharing (dzielenie stanowiska pracy)

 

Sytuacja na rynku pracy w przeciągu ostatnich lat ulega szybkiej zmianie. Coraz powszechniejszy dostęp do Internetu, używanie komunikatorów, telefonów komórkowych, przetrzymywanie i przetwarzanie danych w tzw. chmurach internetowych  daje nie tylko dostęp do niezbędnych dokumentów z każdego miejsca i w dowolnym czasie, ale także pozwala na swobodny kontakt z innymi pracownikami. Takie możliwości powodują, że wiele obowiązków pracownik może wykonać poza biurem, np. będąc w domu. Zapotrzebowania, które pojawiają się m.in. w sektorze usług otwierają także nowe pole do realizacji planów zawodowych. Elastyczne formy zatrudnienia stają się zatem znacznie łatwiejsze do realizacji.

Warto pamiętać, że wybór formy zatrudnienia powinien zależeć nie tylko od charakteru pracy i konkretnych kwalifikacji, ale również uwzględniać indywidualnie umiejętności i predyspozycje rodzica. Nie każdy jest w stanie odpowiednio zaplanować dzień i wykazać wystarczającą motywację, aby podjąć swoje obowiązki bez zwłoki. Trzeba oczywiście wziąć pod uwagę również warunki, miejsce do pracy w domu. Zastanowienie się nad tymi wszystkimi czynnikami może ochronić rodzica przed dużym rozczarowaniem. Wbrew pozorom praca w domu nie jest dla każdego.

Po otrzymaniu diagnozy rodzic dziecka musi wywiązać się z dużej ilości obowiązków. Należy bowiem podjąć leczenie i rehabilitację  adekwatną do potrzeb i w możliwie najszybszym czasie. To rodzic musi to wsparcie zorganizować. Konieczne jest również uzyskanie niezbędnych orzeczeń dla dziecka (orzeczenia o niepełnoprawności oraz orzeczeń i opinii z poradni psychologiczno-pedagogicznej). Znalezienie właściwego przedszkola/ szkoły też zajmuje czas, a jeżeli dziecko realizuje obowiązek szkolny na nauczaniu indywidualnym w domu, to rodzic musi również zapewnić opiekę.  Z drugiej strony, aby rodzic mógł łatwiej powrócić na swoje stanowisko pracy powinien stale utrzymywać kontakt z firmą. Może to uczynić, np. poprzez wykorzystanie elastycznych form zatrudnienia.

4. PRZYKŁADY DOBRYCH PRAKTYK W MIEJSCU PRACY

Umiejętności planowania, działania w warunkach stresu, przewidywania problemów zanim się pojawią i szybkiego przystosowania do nowych warunków są pomocne na wielu stanowiskach pracy. Takie cechy charakteryzują wielu rodziców dzieci z niepełnosprawnościami. Dodatkowo rodzice, którzy w życiu prywatnym stają przed wieloma wyzwaniami nie boją się nowych inicjatyw także w życiu zawodowym. Często bardziej szanują swoją pracę, mając świadomość, że zapewnia im ona środki na leczenie dziecka i większe poczucie równowagi w życiu.

Pracodawcy  co raz częściej wprowadzają rozwiązania i udogodnienia, które umożliwią kompetentnym pracownikom w trudnej sytuacji rodzinnej wykonywanie swoich obowiązków zawodowych. Elastyczne formy zatrudnienia czy benefity pozapłacowe mają zachęcić obecnych pracowników i przyciągnąć wartościowych kandydatów na nowe stanowiska.  Utrata wykwalifikowanego pracownika na dłuższy czas może być dla niego bardzo niekorzystna. Nawet znacznie ograniczony czas pracy w najtrudniejszym dla pracownika momencie, daje mu możliwość stałego kontaktu z firmą, a przez to łatwiejszego powrotu do swoich obowiązków na pełen etat w przyszłości.

Dobre praktyki stosowane przez pracodawców:

  1. Częściowy wymiar czasu pracy

Przejście z pełnego etatu na ¼ lub ½ etatu często umożliwia pracownikowi połączenie obowiązków związanych z opieką, rehabilitacją i leczeniem dziecka oraz wykonywaniem swoich zadań w pracy. Dzięki takiej praktyce pracodawca nie traci pracownika, który jest doświadczony, przeszkolony, a pracownik- rodzic nie wypada z rynku pracy.

 

  1. Telepraca (=praca zdalna)

Zamiana etatu w miejscu pracy na pracę zdalną w pełnym lub tylko częściowym wymiarze czasu jest możliwa tylko w niektórych zawodach. Jest rozwiązaniem umożlwiającym wykonywanie przynajmniej części swoim obowiązków zawodowych w domu, co bardzo pomaga, np. gdy dziecko wymaga częstej opieki w warunkach domowych. Dzięki możliwości pracy zdalnej nie trzeba korzystać z częstej pomocy opiekunek.

 

  1. Możliwość podnoszenia kwalifikacji

Organizowanie lub refundowanie szkoleń przez pracodawców staje się zachętą zwłaszcza dla młodych pracowników- rodziców, którzy poza życiem rodzinnym chcą intensywnie rozwijać się zawodowo.

 

  1. Zakładowy fundusz pracy

Dzięki zakładowemu funduszowi pracy pracownik ma dostęp do świadczeń socjalnych ustalonych w funduszu, np. do dofinansowania opieki nad dzieckiem czy wyjazdu na turnus rehabilitacyjny.

 

  1. Zakładanie żłobków i przedszkoli przyzakładowych

Zapewnianie opieki dla dzieci w bliskości zakładu pracy stanowi dla rodziców nie tylko ułatwienie logistyczne (dowóz dziecka w pobliże miejsca pracy znacząco oszczędza czas), ale również ułatwia dostanie się do żłobka czy przedszkola. Rodzic ma też większy komfort psychiczny wiedząc, że w razie problemów natychmiast może dotrzeć do dziecka. Ważne, aby przedszkola uwzględniały potrzeby dzieci niepełnosprawnych.

 

  1. Dofinansowanie opieki nad dziećmi

Koszty zapewnienia opieki dla dziecka w połączeniu z kosztami jego leczenia i rehabilitacji często stanowią duże obciążenie finansowe dla rodziców dzieci z niepełnosprawności. Dofinansowanie choćby częściowe opieki dla dziecka zawsze wpłynie korzystnie na finanse rodziny i będzie dla rodzica argumentem, by pozostać na obecnym stanowisku pracy.

 

  1. Prywatna opieka medyczna

Szybki i bezpłatny dostęp do lekarza to marzenie każdego, nie tylko rodzica. Niektóre firmy finansują prywatną opiekę medyczna nie tylko dla pracownika ale również dla członków jego rodziny (najczęściej za niewielką opłatą). Możliwość zbadania, zdiagnozowania i podjęcia leczenia bez konieczności odczekiwania kilku miesięcy do państwowego specjalisty jest ogromnym wsparciem dla rodziców.

 

  1. Bezpłatny dostęp do opieki prawnej

Rozwiązywanie problemów formalnych pojawiających się w trakcie wychowywania dziecka niepełnosprawnego (przykładowo interpretowanie wezwań, orzeczeń, formułowanie odwołań) dla wielu osób stanowi duży problem. Dlatego bardzo korzystna jest możliwość skorzystania z bezpłatnej pomocy prawnika.

 

  1. Świadczenia ubezpieczeniowe dla pracowników i ich rodzin

Oferowanie różnych form ubezpieczenia dla pracowników i ich rodzin daje często możliwość podpisania umowy na warunkach korzystniejszych niż robiąc to samodzielnie.

 

  1. Programy rekreacyjne i sportowe dla pracowników i ich rodzin

Dzięki programom rekreacyjnym pracownicy wraz z rodzinami mogą skorzystać np. w wypoczynku w korzystnych cenach czy też skorzystać z usług sportowych na dobrym warunkach finansowych.

 

  1. Warsztaty psychologiczne dla pracowników i ich rodzin

Rzadko stosowane rozwiązanie dające dostęp do spotkań z psychologiem nie tylko pracownikowi ale także jego rodzinie poprawia funkcjonowanie rodziny, a zatem także zwiększa zadowolenie  i wydajność pracownika.

 

  1. Organizowanie i przekazywanie środków na leczenie dziecka

Niektóre zakłady czy firmy w sytuacjach losowych dotyczących zwłaszcza swoich pracowników  mogą zorganizować zbiórki pieniędzy i przekazać środki na leczenie tego konkretnego dziecka.

 

5. Przykłady dobrych praktyk w działaniach samorządów.

Pomoc jednostek samorządu terytorialnego może się okazać pomocna  w aktywizacji rodziców dzieci z niepełnoprawnościami.

Przykładowe rozwiązania, które mogą wprowadzić samorządy, to:

  1. Organizacja samodzielna lub zlecanie organizacjom pozarządowym prowadzenia działań z zakresu aktywizacji zawodowej rodziców dzieci z niepełnosprawnościami: szkoleń, kursów zawodowych, kształcenie ustawicznego, staży.
  2. Tworzenie i ułatwienie dostępu do placówek opieki dziennej i placówek oświatowych, takich, jak: żłobki, przedszkola, szkoły, świetlice.
  3. Wprowadzanie ulg dotyczących opłat w publicznych żłobkach, przedszkolach dla dzieci niepełnosprawnych.
  4. Organizowanie imprez rodzinnych oraz zajęć dodatkowych dla dzieci z uwzględnieniem potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami.
  5. Zapewnianie opieki nad dziećmi niepełnosprawnymi w czasie akcji „zima w mieście”, czy „lato w mieście”.
  6. Organizacja dowozu do placówek oświatowych w zakresie rozszerzających zadanie ustawowe.
  7. Zapewniane łatwiejszego dostępu do specjalistycznych usług opiekuńczych czy usług asystenckich w ramach działań ośrodków pomocy społecznej.

6. Podsumowanie

Czy istnieje zatem możliwość powrotu na rynek pracy dla rodzica dziecka z niepełnosprawnością, ustalenia właściwych proporcji pomiędzy życiem zawodowym i rodzinnym? W jednych okolicznościach tak, w innych nie. Każda sytuacja zawodowa czy rodzinna jest odmienna, a dzieci z niepełnosprawnościami wymagają bardzo rożnej pomocy. Każdy rodzic powinien starannie przyjrzeć się swojemu życiu i jednocześnie uczciwie określić swoje potrzeby i możliwości. Tylko wtedy będzie mógł podjąć słuszną decyzję.

W naszej opinii warto spróbować pogodzić życie zawodowe i obowiązki wynikające z niepełnosprawności dziecka. Dlaczego? Można tu podać wiele argumentów: korzyści finansowe, zdobycie doświadczenia zawodowego, posiadanie w życiu innej sfery poza opieką nad dzieckiem. Zasada szczęśliwy rodzic to szczęśliwe dziecko odnosi się także do dzieci z niepełnosprawnościami. Jeśli rodzic do szczęścia potrzebuje niezależności i satysfakcji zawodowej to powinien poszukiwać rozwiązań, które umożliwią mu osiągnięcie tego celu.

 

 

 

 

 

 

ZałącznikRozmiar
odwolanie_do woj_zespolu_o_punkty_.doc43 KB
odwolanie_do_woj_zespolu_.doc39 KB
pismo_do_gminy_w_sprawie_wydatkowania_subwencji_oswiatowej_.doc36.5 KB
wniosek_ o_obnizenie_wymiaru_czasu_pracy_.doc26.5 KB
wniosek_o_dowoz_do_przedszkola_.doc30 KB
wniosek_o_dowoz_do_szkoly_.doc32 KB
wniosek_o_kontrole_kuratora_.doc41 KB
wniosek_o_nauczyciela_wspomagajacego_.doc37.5 KB
wniosek_o_realizacje_zalecen_z_orzeczenia_.doc38 KB
wniosek_o_skrocenie_urlopu_macierzynskiego_i_przejecie_go_przez_ojca_.doc27.5 KB
wniosek_o_udostepnienie_ipet_.doc24.5 KB
wniosek_o_udzial_w_spotkaniu_zespolu_ipet_.doc24.5 KB
wniosek_o_udzielenie_przerw_w_pracy_na_karmienie_dziecka_.doc23 KB
wniosek_o_udzielenie_urlopu_ojcowskiego_.doc24.5 KB
wniosek_o_udzielenie_urlopu_okolicznosciowego_dla_ojca_.doc24.5 KB
wniosek_o_udzielenie_urlopu_rodzicielskiego_oraz_oswiadczenie_drugiego_rodzica_.doc26 KB
wniosek_o_udzielenie_urlopu_wychowawczego_.doc26.5 KB
wniosek_o_udzielenie_urlopu_wychowawczego_powyzej_3_lat_dla_rodzicow_dzieci_niepelnosprawnych_.doc26 KB
wniosek_o_utworzenie_klasy_integracyjnej_.doc33.5 KB

Wydruki brajlowskie

 

Dział Zbiorów dla Niewidomych Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego

uruchomił dla czytelników nową usługę. Istnieje teraz możliwość wysyłania do biblioteki krótkich tekstów i drukowania ich w brajlu na własne potrzeby.

Można wydrukować np. instrukcję obsługi posiadanego sprzętu, wierszyki dla dzieci, czytania mszalne czy inne przydatne teksty.

W sprawie wydruków można się kontaktować telefonicznie lub za pośrednictwem poczty elektronicznej.

Osoby, które mieszkają poza Warszawą, będą mogły otrzymać wydruki pocztą pod wskazany adres.

 

Dane kontaktowe:

Dział Zbiorów dla Niewidomych

Sekcja Zbiorów Książki Brajlowskiej

ul. Konwiktorska 7

00-216 Warszawa

Telefon: 22 831-22-71 wew. 281

Adres e-mail:

brajl@dzdn.pl

 

Projekt współfinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Gminy Miejskiej Kraków