Kursy zawodowe, dostosowane do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących

BIFOCAL VI

kursy zawodowe, dostosowane do potrzeb osób niewidomych i słabowidzących

Projekt jest realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach projektu Transferu Innowacji, programu Leonardo da Vinci ?Uczenie się przez całe życie?.

www.malatya.meb.gov.tr/bifocal

Projekt ma na celu wsparcie osób niewidomych i słabowidzących, pozostających bez pracy i wymagających przeszkolenia w celu jej podjęcia.

Zapraszamy:

-   Osoby niewidome i słabowidzące,

-   Osoby działające w obszarze i na rzecz Osób Niepełnosprawnych,

-   Doradcy zawodowi,

-   Pracodawcy,

-   Biura pośrednictwa pracy,

-   Jednostki edukacyjne.

Konsultacje z zakresu:

-   Przygotowanie do rozmowy kwalifikacyjnej,

-   Wypełnianie dokumentów aplikacyjnych,

-   Ujawnianie faktu niepełnosprawności,

-   Profesjonalna autoprezentacja,

-   Analiza mocnych i słabych stron,

-   Dostęp do oferowanych form wsparcia.

Logo FIRRLogo projektu Logo Unii Europejskiej oraz programu Uczenie się przez całe życieLogo tureckiej Agencji Narodowej

 

Podsumowanie projektu ?Drzwi do kultury..."

Dobiegła końca realizacja projektu ?Drzwi do kultury. Audiodeskrypcja szansą na zwiększenie dostępu osób niewidomych i słabowidzących do sztuk wizualnych.? Projekt realizowały wspólnie Fundacja Audiodeskrypcja oraz Fundacja Prawo i Partnerstwo. Został on dofinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, z Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich.

Celem projektu było dostarczenie pracownikom publicznych placówek kulturalnych z terenu województwa podstawowej wiedzy (zarówno teoretycznej, jak i praktycznej) w zakresie audiodeskrypcji - techniki, która umożliwia odbiór dóbr kultury audiowizualnej osobom niewidomym i słabowidzącym. Realizatorzy projektu chcieli w ten sposób zmotywować podlaskie m.in. muzea, galerie, teatry, operę do stopniowego wprowadzania do swojej oferty audiodeskrypcji prezentowanych tam eksponatów czy przedstawień i wesprzeć wspomniane placówki w tym procesie.

W ramach projektu zorganizowane zostało 8-dniowe szkolenie ? w formie czterech dwudniowych zjazdów (szkolenie rozpoczęło się 24 września, a zakończyło 6 listopada br.).

W każdym zjeździe szkoleniowym wzięło udział 14 osób - przedstawicieli 9 instytucji kulturalnych z województwa podlaskiego:

1. Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego

2. Galerii im. Sleńdzińskich w Białymstoku

3. Wojewódzkiego Ośrodka Animacji Kultury w Białymstoku

4. Muzeum Przyrody w Drozdowie

5. Wigierskiego Parku Narodowego

6. Muzeum Ikon w Supraślu

7. Muzeum Wojska Polskiego w Białymstoku

8. Muzeum Podlaskiego w Białymstoku

9. Białostockiego Muzeum Wsi w Białymstoku.

Uczestnicy szkolenia zostali zapoznani z informacjami na temat rodzajów niepełnosprawności wzroku, specyfiki możliwości percepcyjnych osób niewidomych i słabowidzących. Dowiedzieli się też na czym polega tworzenie audiodeskrypcji dzieł plastycznych, scenicznych, filmowych, jakie obowiązują przy tym zasady, jakie są możliwości zastosowania technik multisensorycznych w udostępnianiu dóbr kultury i sztuki osobom niewidomym i słabowidzącym. Uczestnicy szkolenia pozyskali też informacje na temat sprzętu i dostępnych rozwiązań technologicznych, które umożliwiają stosowanie audiodeskrypcji w galerii, muzeum, teatrze czy operze. W czasie szkolenia analizowali także przykłady i formy stosowania audiodeskrypcji w wybranych placówkach kulturalnych na świecie, m.in. w National Theatre (Wielka Brytania), British Museum (Wielka Brytania) czy Sydney Opera House (Australia).

Z ankiet przeprowadzonych przez realizatorów na początku i na koniec warsztatów* wynika, że cel projektu został osiągnięty. O ile na początku szkolenia większość jego uczestników oceniła swoją wiedzę o audiodeskrypcji jako raczej słabą (8 wskazań) lub bardzo słabą (6 wskazań), o tyle na koniec szkolenia te proporcje się odwróciły (ocena ?raczej dobra? - 12 osób, ?bardzo dobra? ? 1 osoba).

Niezwykle ważny z punktu widzenia realizatorów projektu jest fakt, że większość uczestniczących w szkoleniu pracowników instytucji kultury potwierdza, iż obecnie placówki kulturalne nie są dostosowane dla osób niewidomych i słabowidzących. Na pytanie: ?Czy Pani/Pana zdaniem osoby z niepełnosprawnością wzroku w Polsce mają zapewnione możliwości odbioru dóbr kultury audiowizualnej?? nie padła ani jedna odpowiedź twierdząca (13 odpowiedzi ?raczej nie? oraz 2 odpowiedzi ?z pewnością nie?).

W województwie podlaskim szacuje się liczbę osób z dysfunkcją wzroku (niewidomych i słabowidzących) na ok. 2 tys. I właśnie takiej liczbie wdrożenie audiodeskrypcji w podlaskich placówkach kulturalnych dałoby dostęp do dóbr kultury wizualnej. Ta potrzeba osób z niepełnosprawnością wzroku jest obecnie w Polsce zupełnie marginalizowana. Przedsięwzięcia kulturalne, takie jak wystawy, filmy, spektakle teatralne, w swojej przytłaczającej większości nie są dostosowane do potrzeb osób niewidomych czy słabowidzących. Nawet jeżeli przygotowywane są wystawy czy pokazy z audiodeskrypcją - mają charakter wydarzeń incydentalnych, jednostkowych. W ocenie realizatorów projektu ?Drzwi do kultury? osoby z niepełnosprawnością wzroku powinny mieć stały, ciągły dostęp do dóbr kultury. Projekt jest pierwszym w Polsce krokiem, zmierzającym do trwałego, systemowego rozwiązania tego problemu. Mamy nadzieję, że uda nam się kontynuować tę inicjatywę. Zwłaszcza, że we wspomnianej wyżej ankiecie wszyscy bez wyjątku uczestnicy ? pracownicy podlaskich placówek kultury - wyrazili potrzebę dalszych szkoleń w zakresie audiodeskrypcji.

* W badaniu ankietowym oprócz 14 pracowników placówek kultury wziął udział także obecny na warsztatach wolontariusz Fundacji Audiodeskrypcja.

 

Logo Fundacji Prawo i partnerstwoLogo Funduszu Inicjatyw Obywatelskich

Logo Fundacji Audiodeskrypcja

Źródło: Fundacja Audiodeskrypcja

Zakończenie projektu "Udostępniamy Muzeum gościom niewidzącym i obcojęzycznym"

Dobiegła końca realizacja projektu pt. "Udostępniamy Muzeum gościom niewidzącym i obcojęzycznym".

Projekt realizowało Muzeum Przyrody w Drozdowie we współpracy z Fundacją Audiodeskrypcja.

Został on dofinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego w Białymstoku - Departamentu Infrastruktury i Ochrony Środowiska, w ramach Programu ?Wspieranie działalności ośrodków edukacji ekologicznej?.

Celem projektu było udostępnienie Muzeum Przyrody w Drozdowie osobom niewidomym i słabowidzącym poprzez stworzenie przewodnika audio z audiodeskrypcją wybranych obiektów muzealnych, oraz gościom obcojęzycznym poprzez przygotowanie niemiecko i anglojęzycznej wersji przewodnika audio.

Dodatkowo przygotowano kilka eksponatów wypreparowanych zwierząt, co daje możliwość "zobaczenia ich za pośrednictwem dotyku". Poznanie przez dotyk jest atrakcją i sprawia przyjemność nie tylko najmłodszym, ale wszystkim zwiedzającym.

Kolejną innowacją wprowadzoną w ramach projektu, jest całkowicie nowa strona internetowa Muzeum Przyrody w Drozdowie. Jest ona tworzona zgodnie ze standardami dostępności W3C, które uwzględniają potrzeby i możliwości korzystania z Internetu przez osoby niewidome.

Już teraz niewidomi internauci korzystający z programów odczytu ekranu, mogą pobrać ze strony Muzeum Przyrody w Drozdowie: www.muzeum-drozdowo.pl przewodnik audio z audiodeskrypcją.

Niezwykle ważny z punktu widzenia realizatorów projektu jest fakt, iż Muzeum Przyrody w Drozdowie jest beneficjentem projektu "Drzwi Do Kultury", zrealizowanego przez Fundację Audiodeskrypcja wspólnie z Fundacją Prawo i Partnerstwo, który jako pierwszy otworzył na stałe swe drzwi za pomocą audiodeskrypcji i przewodnika audio gościom niewidomym i słabowidzącym.

Obecnie placówki kulturalne w swojej przytłaczającej większości nie są dostosowane do potrzeb osób niewidomych, a przygotowywane pokazy z audiodeskrypcją mają charakter wydarzeń incydentalnych, jednostkowych.

Zrealizowany projekt zasługuje zatem na uwagę, gdyż jest pierwszym w Polsce krokiem, zmierzającym do trwałego, systemowego rozwiązania tego problemu. Mamy nadzieję, że uda nam się kontynuować tę inicjatywę, tym bardziej iż to pierwsze, ale nie ostatnie zmiany udostępniające Muzeum Przyrody w Drozdowie. Kolejnym takim przedsięwzięciem będzie budowa ścieżki edukacyjnej w parku muzealnym. Budowa ?Ostoi Drozdowskiej? rozpocznie się w 2010 roku.

Projekt dofinansowany ze środków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego

w Białymstoku

Logo fundacji Audiodeskrybcja Logo Muzeum Przyrody w Drozdowie

 

Źródło: Fundacja Audiodeskrypcji

Navigo - komputerowe mapy przystosowane dla niewidomych

Pojawiła się wersja map Navigo na komputery PC, dostosowana do potrzeb niewidomych użytkowników. Poniżej prezentujemy informację, która została znaleziona na stronie Fundacji Polskich Niewidomych i Słabowidzących "Trakt".

Z przyjemnością informuję, że rozpoczynamy przyjmowanie zamówień na elektroniczną mapę NAVIGO na komputery PC w wersji dla osób niewidomych i słabowidzących opracowaną przy współpracy z firmą Navigo (dofinansowanie ze środków PFRON).

NAVIGO zawiera tę samą mapę, co znane portale Google Maps i Panorama Firm. Jako jedyna na rynku aplikacja do planowania podróży, została przystosowana dla osób niewidomych i słabowidzących poprzez zapewnienie możliwości odczytania dużej liczby informacji przy użyciu tzw. screenreaderów.

NAVIGO pozwala zaplanować trasę podróży, odczytać jej przebieg przy pomocy screenreadera z możliwością odczytu i skopiowania współrzędnych punktów pośrednich oraz pozwala na wyeksportowanie całej trasy w formacie tekstowym, przystosowanym do obsługi przez dwie aplikacje - systemy mobilne: NAWIGATOR firmy MIGRAF oraz Loadstone GPS.

Unikalność rozwiązania NAVIGO jest tworzona również poprzez dźwiękowe odczytywanie informacji dostępnej po wskazaniu dowolnego punktu mapy. W ten sposób możliwe jest poznanie nazwy wskazanej miejscowości, rzeki, zbiornika wodnego, czy nazwy ulicy. Aplikacja może więc być pomocna także w poznawaniu geografii Polski.

Aplikacja była przygotowana we współpracy z zespołem niewidomych ekspertów i stanowi pierwszą wersję, która w przypadku zainteresowania Państwa będzie dalej ulepszana i rozwijana.

Aplikacja bazuje na mapie komputerowej przeznaczonej do jazdy samochodem, ale w wybranych obszarach testowych została również dostosowana do wymagań osób pieszych. Te obszary to:

1. w Warszawie:

? Park w Wilanowie,

? Park Łazienki Królewskie,

? teren Kampusu Głównego Uniwersytetu Warszawskiego,

? teren Politechniki Warszawskiej,

? okolice Polskiego Związku Niewidomych przy ul. Konwiktorskiej,

? okolice Dworca Zachodniego,

2. w Łodzi:

? teren Centrum Handlowego Manufaktura,

3. w Poznaniu:

? Park wokół jeziora Malta,

4. w Gdańsku:

? teren Politechniki Gdańskiej,

5. we Wrocławiu:

? Park Szczytnicki.

Aplikacja generuje pieszą trasę z dodatkową informacją dla osób niewidomych w postaci wskazówek do poruszania się, typu:

? ?Wskazówka: Przejście dla pieszych za 147 metrów?,

? ?Wskazówka: Dół stromego wzniesienia za 36 metrów?,

? ?Wskazówka: Schody za 120 metrów?,

Nowością w tego typu aplikacjach jest odsłuchiwanie Głosowych Komunikatów Krajoznawczych, wzbogaconych dodatkowo o informacje przydatne osobom niewidomym, między innymi pozwalające na łatwiejsze wyobrażenie sobie ciekawych obiektów czy układów komunikacyjnych.

Wpłatę należy kierować na konto Fundacji Polskich Niewidomych i Słabowidzących TRAKT ? Bank PEKAO S.A. 70 1240 5989 1111 0000 4765 4631

Po uiszczeniu opłaty 10 zł aplikacja będzie możliwa do pobrania od dnia 19 stycznia 2010 roku. Aplikacja będzie dostępna poprzez link internetowy po przesłaniu wpłaty lub na płycie CD za zaliczeniem pocztowym.

Źródło: Fundacja Trakt

Noworoczna wyprzedaż w firmie Harpo

Na stronach internetowych firmy Harpo można zapoznać się z ofertą wyprzedaży sprzętu powystawowego. Wśród przecenionych urządzeń znalazły się m.in. powiększalniki, lupy oraz skanery.

Trudno powiedzieć, czy sprzęt nie został już zakupiony i jaki jest jego stan. Harpo prosi klientów o kontakt przed złożeniem zamówienia.

Jest to, o ile nas pamięć nie myli, pierwsza tego typu wyprzedaż zorganizowana przez firmę tyfloinformatyczną. Cieszy fakt, że towar, jakby nie było używany, bo wykorzystywany do testów, na konferencjach, wystawach i prezentacjach nie jest klientom sprzedawany po normalnych cenach i jako "fabrycznie nowy".

Źródło: Harpo

Milestone 312 V. 2.48 - nowe funkcje

Ukazała się nowa wersja oprogramowania do odtwarzaczy Milestone. Wersja 2.48 jest, zawierająca istotne usprawnienia, działa wprawdzie na wszystkich Milestone'ach, niezależnie od zamontowanych w nich elementów sprzętowych, jednakże nagrywanie z zewnętrznego źródła jest możliwe tylko na dyktafonach o numerach seryjnych począwszy od 200000.

Szczegółowe informacje dotyczące nowego oprogramowania można znaleźć na stronie firmy Altix, poswięconej aktualizacji.

Źródło: Altix.

********

Choć niewątpliwie prace nad oprogramowaniem do Milestone'a idą w dobrym kierunku, użytkownicy sygnalizują rozmaite problemy. Dotyczą one przede wszystkim ogólnej stabilności urządzenia, syntezy oraz odtwarzania książek DAISY. Trudno jednoznacznie orzec, czy ostatni problem dotyczy samego Milestone, czy jest związany z zastosowaniem innego niż standardowo przyjęty w Europie sposobu przygotowywania książek w formacie DAISY w Polsce.

Dystrybutorzy proszą o zgłaszanie usterek. Na liście dyskusyjnej Typhlos Wojciech Maj z firmy Medison oraz Tomasz Krzyżański z firmy Altix zaapelowali, by zgłaszać ich firmom swoje uwagi odnośnie funkcjonowania Milestone'a. W przypadku firmy Altix zgłoszenia przyjmuje Rzecznik Praw Klienta.

Wydaje się, że najkorzystniejszym, z punktu widzenia klientów, rozwiązaniem byłoby nakłonienie producenta do bezpłatnej wymiany urządzeń o numerach seryjnych niższych niż 200000 na takie, dzięki którym możliwe jest wykorzystanie pełnej funkcjonalności Milestone.

Święto ?Białej Laski?

Międzynarodowy Dzień Niewidomych to ważne święto dla uczniów Specjalnego Ośrodka Szkolno - Wychowawczego dla Dzieci Słabo Widzących i Niewidomych w Dąbrowie Górniczej. W tym roku uroczystość odbyła się 6 listopada i miała wyjątkowy charakter, gdyż wśród zaproszonych, honorowym gościem była Pani Zofia Książek-Bregułowa ? kandydatka na Patrona SOSW. Zaproszenia przyjęli również: Prezydent Miasta Pan Zbigniew Podraza, przedstawiciele władz miejskich, oświatowych, biur poselskich, osoby pomagające i wspierające dzieci z dysfunkcją wzroku oraz współpracujące ze środowiskiem niewidomych i słabo widzących.

Uroczystość rozpoczął spektakl ?Jeden dzień z życia niewidomego?, w którym wykorzystano prace literackie uczniów Ośrodka, a młodych aktorów wspomagali grający i śpiewający nauczyciele. Zaprezentowane zostały scenki rozgrywające się w domu, szkole i wielkomiejskim ruchu. Te ostatnie zwróciły uwagę zebranych na trudności na jakie napotykają dzieci z dysfunkcją wzroku w drodze do szkoły i w ruchu ulicznym. Niewidomi uczniowie świetnie radzili sobie w zainscenizowanych sytuacjach wzbudzając szczery podziw i uznanie zaproszonych gości czemu dawali oni wyraz w wystąpieniach i rozmowach.

Szczególnie ważnym momentem dla społeczności szkolnej było zaprezentowanie przez uczniów przebiegu starań o nadanie Ośrodkowi tożsamości wyróżniającej go pośród innych placówek. Od lutego 2009 r. ruszyła w Ośrodku kampania wyboru Patrona, a ponieważ nie mógł to być wybór przypadkowy i nieuzasadniony, dlatego zaangażowani byli w nią wszyscy. Spośród wielu kandydatów wybrano pięć osób prezentując ich dokonania dla osób niewidomych i słabo widzących na gazetkach szkolnych, wystawce w bibliotece szkolnej, w szkolnej gazetce oraz na stronie internetowej. Komisja do spraw wyboru patrona podjęła ostateczną decyzję, a kopertę z nazwiskiem przyszłego patrona uroczyście otworzył Prezydent Miasta właśnie w czasie Święta ?Białej Laski?. Została nią Zofia Książek-Bregułowa ? aktorka, poetka, która utraciła wzrok w czasie Powstania Warszawskiego będąc łączniczką w zgrupowaniu AK. Swoje życie związała z teatrem i Śląskiem. W latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku zaczęła pisać wiersze inspirowane "pozazmysłowym widzeniem", jakiego doznała po całkowitej utracie wzroku. Obecna na szkolnej uroczystości Pani Zofia nie kryła wzruszenia i życzyła wszystkim dzielności w bardzo ciężkim życiu osoby niepełnosprawnej.

Dzień Niewidomych stał się również okazją do wyróżnienia uczniów o szczególnych zdolnościach, dlatego też Prezydent Miasta wspólnie z Dyrektorem Delegatury KO w Sosnowcu wręczyli uczennicy klasy II LO stypendium przyznane jej przez Prezesa Rady Ministrów. Jednocześnie Pan Prezydent w ciepłych słowach pogratulował uczniom oraz nauczycielom i zapewnił, że powstający nowy kompleks szkolny, na który wszyscy z niecierpliwością czekają, będzie ośrodkiem na miarę XXI wieku i na pewno spełni marzenia osób niepełnosprawnych. Przedstawiciel PZN w towarzystwie Dyr. SOSW Violetty Trzciny uhonorował odznakami osoby pracujące na rzecz osób niewidomych, a Prezes Stowarzyszenia ?Razem do celu? przekazał ufundowane dla dwóch uczennic stypendia, które zostaną przeznaczone na leczenie i rehabilitację.

Ważnym dla uczniów momentem było otwarcie przez Prezydenta Zbigniewa Podrazę nowoczesnej pracowni językowej wyposażonej w urządzenia multimedialne wykorzystywane do nauki języków obcych, a szczególnie w tak pomocne uczniom maszyny brajlowskie i programy mówiące.

Dzień dostarczył wszystkim wielu wrażeń i upłynął w bardzo ciepłej oraz serdecznej atmosferze.

Renata Szałwińska

Tyfloświat_04_06_2009

Zapraszamy do lektury

Okładka Tyfloświata 4/2009

Istnieje możliwość bezpłatnej prenumeraty czasopisma w formie czarnodrukowej, również w druku powiększonym. Oferujemy również możliwość druku czasopisma w brajlu.

Zainteresowane osoby proszone są o kontakt z redakcją.

ZałącznikRozmiar
Tyfloswiat_4_2009.pdf3.47 MB
Tyfloswiat_4_2009.txt215.8 KB

Artykuł: Matematyka dla wszystkich - cd.

Ucząc dzieci w szkole, bardzo często słyszymy o konieczności dostosowania treści, form i metod pracy do dzieci, które posiadają opinię z Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej lub orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, do czego obligują przepisy prawa. W tej grupie oczywiście znajdują się też uczniowie niewidomi.

Pracując w szkole podstawowej, a następnie w gimnazjum jako nauczyciel matematyki, przez sześć lat prowadziłam zajęcia w klasie, gdzie uczył się wraz z innymi uczniami chłopiec niewidomy. Warto nadmienić, że nie był to oddział integracyjny, a technologie komputerowe nie dawały takich możliwości, jakie oferują dzisiaj. Mimo to, dziecko doskonale poradziło sobie z edukacją w ogólnodostępnych szkołach, kończąc w rezultacie liceum ogólnokształcące i studia wyższe.

Celem mojego artykułu jest podzielenie się z innymi pedagogami zdobytym doświadczeniem.

Gdy rozpoczynałam pracę z uczniem niewidomym, ważne było dla mnie, by to wszystko, o czym mówi się na lekcji, dziecko mogło postrzegać w najbardziej przybliżony do pojmowania osoby widzącej sposób. Osiągnięcie tego nie było łatwe, gdyż chłopiec nigdy nie widział otaczającego świata, a poznawał go jedynie przez dotyk i słuch. Wiedziałam, że ucząc go matematyki mogę mu bardzo pomóc. Podam zatem kilka przykładów z lekcji matematyki, które uważam, że są istotnymi elementami ułatwiającymi w odnalezieniu się osoby niewidomej w świecie ludzi widzących.

Uznałam, że jednym z najważniejszych zadań matematyki jest zapoznanie dziecka niewidomego z kształtami występującymi w jego otoczeniu. I o tym postaram się pokrótce opowiedzieć.

Pojęcie odcinka, kąta, czworokątów, w tym prostokąta, kwadratu, rombu, trapezu, równoległoboku, a także pięciokąta, sześciokąta, itd. oraz pojęcie koła czy okręgu, jak również brył przestrzennych to bardzo ważna sprawa, którą należy dokładnie się zająć na lekcjach matematyki.

Omawianie pojęć geometrycznych w klasie, do której uczęszczał niewidomy uczeń rozpoczęłam, jak zwykle, od pojęcia prostej, półprostej i odcinka. Dużo więcej czasu poświeciłam na omówienie pojęcia odcinka. Po jego wprowadzeniu dziecko rysowało na tabliczce z folią różnej długości odcinki i w różny sposób względem siebie ułożone: rozłączne, przecinające się pod różnymi kątami, równoległe.

Podczas omawiania pojęcia odcinka, włączyłam pojęcie skali. Chciałam, aby uczeń mógł sobie wyobrazić odcinek na przykład dwa razy dłuższy. Musiał też zwizualizować sobie odcinek o długości na przykład 1 cm, by mógł zobaczyć odcinek o długości 8, 10 czy 50 cm, a następnie wskazać mniej więcej jego długość na linijce czy brzegu ławki. Musiał też wyobrazić sobie odcinek o długości 1 metra, by mógł sobie wyobrazić np. drogę o dł. 1 km, itd. Zatem oprócz rysowania, wskazywania na linijce, to pojęcie wielokrotnie pokazywane było w praktyce, w klasie, na korytarzach szkolnych, w domu, na ulicy itd., porównując długość kroku do pół metra czy metra, a także porównując rozpiętość ramion do metra.

Poza dokładnym omówieniem pojęcia odcinka, należy zapoznać ucznia z pojęciem kąta i jego rodzajami. Uczeń niewidomy, uczęszczający do prowadzonej przeze mnie klasy, rysował na folii przy pomocy linijki i ekierki różne rodzaje kątów, a następnie wykonywał ćwiczenia praktyczne na modelach. Najpierw, po podaniu mu do ręki konkretne figury, uczeń miał za zadanie określić poprzez dotyk rodzaj występujących w niej kątów, następnie, wykładając na stół bardzo różne figury, prosiłam ucznia o wybór figury, która ma np. wszystkie kąty proste, dwa kąty proste lub dwa kąty ostre itd. Pamiętam, że kiedy po tych ćwiczeniach poprosiłam wszystkich uczniów o zamkniecie oczu i wyszukanie wśród danych figur figury o odpowiednich kątach, uczeń niewidomy radził sobie bardzo dobrze, kilka razy wykonał zadanie najszybciej.

Po zapoznaniu się z rodzajami kątów przechodzi się do omawiania rodzajów wielokątów. Chyba najtrafniejszą metodą poznania ich własności jest zastosowanie origami. Dzięki temu uczeń sam może taką figurę stworzyć, a zgięcia, które po drodze wykonuje, bardzo dokładnie wskazują na własność wysokości, przekątnych, dwusiecznych kątów czy symetralnych.

Ważnym elementem nauczania jest przenoszenie teoretycznych wiadomości na praktykę. Stąd w trakcie edukacji w różnych momentach należy opisywać wygląd różnych przedmiotów, określając jednocześnie ich wymiary. Jak się okazuje, podczas przeprowadzanych powtórzeń dziecko niewidome, dzięki wyobrażaniu sobie pojęć, bardzo trwale i bezbłędnie zapamiętuje własności figur. W mojej pracy potwierdziło się, że kiedy dzieci widzące, które z zamkniętymi oczyma mają opisywać np. własności figur, czyli mają wyobrażać sobie daną figurę, znacznie łatwiej wypowiadają się o niej i trwale zapamiętują jej własności. Do dziś na lekcjach matematyki moi uczniowie często odpowiadają na zadawane pytania z zamkniętymi oczyma, by ich uwaga była bardziej skoncentrowana na wyobrażeniu sobie danego pojęcia.

Własności figur utrwala się także podczas omawiania konstrukcji geometrycznych. Podczas moich zajęć, uczeń niewidomy wykonywał wszystkie konstrukcje, obowiązujące w szkole podstawowej. Robił to cyrklem brajlowskim na folii. Chcąc w dokładny sposób wykonać każdą konstrukcję, chłopiec pod nadzorem nauczyciela uczył się wyznaczać ważne punkty przecięcia się łuków okręgów, a następnie łączyć je tak, by otrzymać wymaganą figurę. Podczas utrwalania potrafił w łatwy sposób wskazywać kolejne etapy wykonywanej konstrukcji. Uważam, że pod żadnym pozorem dziecko niewidome nie może być zwolnione z tych ćwiczeń, gdyż nie tyle najważniejsze jest, by sam potrafił wykonać konstrukcję, ile by mógł sobie wyobrazić poszczególne etapy jej tworzenia.

Kolejnym bardzo ważnym działem dla osoby niewidomej są omawiane na matematyce bryły przestrzenne. Człowiek niewidomy nie wyobrazi sobie wyglądu swojego pokoju, domu, kościoła, szkoły, samochodów i wielu innych przedmiotów, jeśli wcześniej dokładnie nie zapozna się z pojęciem np. prostopadłościanu, sześcianu, graniastosłupa o podstawie trójkątnej, ostrosłupa o podstawie kwadratowej, stożka, walca czy kuli. Ważne w tym momencie jest również stosowanie skali w tworzeniu tych brył, gdyż tylko dzięki powiększeniu wykonanych modeli można wskazać osobie niewidomej kształt budowli czy dużej wielkości przedmiotów. Zatem uczeń musi mieć możliwość samodzielnego wykonania brył z papieru, począwszy od skonstruowania z pomocą nauczyciela poszczególnych figur, wchodzących w skład siatki bryły na papierze, a skończywszy na samodzielnym jej sklejeniu. Jak się okazało, po wykonaniu takiej pracy, uczeń w łatwy sposób potrafi określać własności brył, a także bardzo dobrze identyfikuje wskazaną bryłę, gdy znajduje się ona wśród wielu innych brył. A zatem następny etap, jakim jest odpowiednie rozmieszczenie względem siebie różnych brył i zastosowanie odpowiedniej skali umożliwi uczniowi na przykład wyobrażenie sobie domu, w którym mieszka.

Podsumowując, chcę wyraźnie zaznaczyć, że podczas kształcenia dziecka niewidomego należy koniecznie wymagać od niego wykonywania wszystkich ćwiczeń praktycznych oraz urzeczywistniać każde poznawane pojęcie, wskazując jego praktyczne zastosowanie.

Nauczyciel musi też dbać o stopniowe i bardzo logiczne wprowadzanie pojęć matematycznych. Dotyczy to wszystkich działów omawianych na matematyce, a nie tylko wspomnianej w artykule części geometrii. Ale o tym napiszę może innym razem?

Barbara Szabelka

* Autorka jest nauczycielem matematyki w Gimnazjum Samorządowym nr 2 z Oddziałami Integracyjnymi w Iławie.

 

Projekt współfinansowany ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Gminy Miejskiej Kraków